Notes studenta

Arystoteles
Arystoteles był uczniem Platona i autorem dzieł takich jak „Etyka nikomachejska” czy „Politycy”. Według niego celem funkcjonowania państwa jest urzeczywistnianie ideału moralnego tzn. „calio kapatio” co oznacza piękny i mądry. Co dobre to piękne ,co piękne to dobre. Człowiek według Arystotelesa to istota społeczna, która tylko w państwie może znaleźć moralne udoskonalenie. Wszelki system jest dobry monarchia, arystokracja czy demokracja jeśli tylko jest właściwym wyrazem danego stopnia rozwoju politycznego i jeśli najwyższym celem rządu jest dobro ogólne. Każdy jest zły jeśli tym warunkom nie odpowiada. Według Arystotelesa najwyższym zadaniem państwa jest wychowywanie młodzieży i obywateli w fizycznej i moralnej dzielności.
W swoich poglądach Arystoteles wyróżnił
 ekonomikę – jako sztukę zarządzania gospodarstwem domowym, które powinno być ukierunkowane na zaspokojenie swoich potrzeb co jest etycznie dobre.
 chrematystyke –jako naukę o gospodarstwie zarobkowym (skarb, dorobek, majątek). Potępił zdobywanie majątku dla samego bogacenia się twierdząc, że jest to etycznie naganne.
Arystoteles był również twórca minimalizmu pieniężnego. Twierdził , że pieniądz nie posiada wewnętrznej wartości a więc nie jest celem a jedynie środkiem do nabywania innych dóbr. Nie stanowi on zatem bogactwa a jego wartość wynika z umowy. Zwrócił uwagę, że monopol może być źródłem zysków, nie potępił tego ale podobnie jak Platon nie naciskał na zyski.
Jego stosunek do niewolnictwa dzielił je na dwa rodzaje:
1. niewolnictwo naturalne – polegające na tym, że pewne jednostki rodzą się już takie że popadają w niewolę co uznawał za naturalnie uzasadnione,
2. niewolnictwo prawne- wynikające z wojen czy długów.

Filed under: notatki | No Comments »

Platon – wizja państwa idealnego i cel gospodarowania
Platon był autorem dzieł „Państwo” i „Prawa” w których przedstawił swoją wizję państwa idealnego. Wizja ta polegała na podziale społeczeństwa na 3 warstwy:
1.mysliciele filozofowie , których celem było zarządzanie i kierowanie państwem,
1. żołnierze wojownicy, którzy bronili państwa i dbali o przestrzeganie prawa.
2. ludzie trudniący się działalnością zarobkową tj. kupcy, rzemieślnicy.
Dwie pierwsze warstwy pozbawione były własności osobistej. Platon twierdził jednak, że w państwie w którym te trzy warstwy są sobie nawzajem podporządkowane panuje harmonia i sprawiedliwość a właśnie na sprawiedliwość społeczną powinno być zorientowane państwo. Cel państwa według Platona jest idealny i jest nim dążenie do doskonałości, której rezultatem miało być zespolenie myśli wszystkich obywateli. Platon głosił także konieczność wydalenia z państwa idealnego poetów, którzy podlegali zmiennym uczuciom i mogli stać się przyczyną rozbicia. Dążenie do doskonałości, które było zadaniem dwóch pierwszych klas wymagało według Platona uwolnienia się od trosk materialnych. Ogromnie szeroka integracja państwa według Platona obejmowała między innymi kwestie zawierania małżeństwa i regulowania liczby dzieci. Wizja Platona była wizją państwa totalitarnego.

Filed under: notatki | No Comments »

Ksenofont i jego dzieło
Ksenofont był uczniem Sokratesa. Od jego dzieła „Oikonomikos” pochodzi nazwa EKONOMIA ( „oikos”- dom, ojczyzna, rodzina, „nomos”- prawo). Dzieło to przedstawiało sposób w jaki należy zarządzać gospodarstwem i zwracała uwagę na korzyści płynące z podziału pracy. Ksenofont zauważył również zależność pomiędzy podziałem pracy a rozległością rynku.

Filed under: notatki | No Comments »

Stosunek do niewolnictwa w starożytnej Grecji i Rzymie
W starożytności nastąpiło oddzielenie rzemiosła od rolnictwa, rozwijał się handel zamorski i pojawiła się wymiana towarowo pieniężna. Głoszono pochwałę pracy fizycznej a popularność zyskały twierdzenia, że „żadna praca nie hańbi, hańbi bezczynność. Jednak kiedy w gospodarce nastąpiło przejście od ustroju rodowego do niewolnictwa., wykonywanie ciężkiej pracy fizycznej przejęli niewolnicy. Z czasem zmienił się stosunek do pracy, bowiem ludzie szlachetnie urodzeni nie pracowali ,prace wykonywali niewolnicy.
Z tego okresu pochodzą dzieła Homera Iliada i Odyseja, Hezjoda z Aksy, bajka „Jastrząb i słowik” oraz epos „Prace i dnie”
Gospodarka starożytnego Rzymu opierała się natomiast na podboju i pracy niewolniczej. Niewolnicy byli maksymalnie eksploatowani gdy było ich dużo, gdy liczba niewolników się zmniejszała tendencją stawało się zatrudnianie ludzi wolnych.

Filed under: notatki | No Comments »

PONTYFIKAT JANA PAWŁA XXIII ( Angelo Roncalli)

Ten pontyfikat zamyka okres potrydencki w działalności dyplomacji Stolicy Apostolskiej i otwiera drogę dialogu. Fundamentalne znaczenie miała encyklika papieska „Pacem in terris” – była dokumentem, który zmuszał starą dyplomację czasu Piusa XII do automodyfikacji. Dlaczego „zmuszał”? Ponieważ w chwili wyboru Jan XXIII był pomyślany jako kandydat przejściowy – miał już swoje lata ( ok.80), a poza tym jako Patriarcha Wenecji przyjmował postawę wewnątrzkościelną, zajmował się głównie swoją archidiecezją. Wyrzucano mu jego chłopskie pochodzenie, co w bardzo arystokratycznym za czasów Piusa XII Sekretariacie Stanu też było nie bez znaczenia.

**np. zwyczaj, który dziś już nie istnieje: większość kardynałów Kurii Rzymskiej, pochodząca ze starych rodów, używała obok tytułów kościelnych także tytułów rodowych do 1958r.

Jana XXIII wybrano dopiero w 11 głosowaniu, cała procedura obfitowała w bardzo dramatyczne momenty. Można powiedzieć że Angelo Roncalli w chwili objęcia Stolicy Piotrowej był „homo novus” – mimo jego wielkich zasług na gruncie weneckim (głównie służba człowiekowi, służba ubogim, rozwiązywanie problemów na gruncie społecznym- nie interesowała go polityka zagraniczna, jego rządy w Wenecji nie zawsze były wysoko oceniane w kręgu Piusa XII).

• 28.10.1958 – rozpoczyna się pontyfikat Jana XXIII.

Wszyscy spodziewali się, że pierwsze wystąpienie nowego papieża będzie poświęcone tym problemom, którymi zajmował się przez całe życie. Tymczasem 29 października było pierwsze orędzie do świata, ogłoszone w Radiu Watykańskim ( treść w tłumaczeniu symultanicznym była rzeczywiście równocześnie przekazywana na cały świat), zapowiedział cele swojego pontyfikatu:
• Sekretariat Stanu, a zwłaszcza Sekcja Druga będzie musiała zmienić swoje myślenie o sobie i priorytetach swojej działalności
Na pierwszym miejscu programu nowego papieża pojawia się sformułowanie „pokój na ziemi- pacem in terris”. Pokój ten jest rozumiany w kilku wymiarach:
- pokój wewnętrzny w człowieku
- pokój między ludźmi
- pokój w przestrzeni publiczno-prawnej: w relacjach między narodami, między państwami, gdzie pojawiają się elementy mniejszości narodowych
Papież zapowiada ogromny zwrot w polityce Kościoła: skoro „pokój na ziemi” to jest zapowiedź odejścia od twardej polityki Piusa XII ( np. od antykomunizmu).

►Drugi fragment orędzia jest poświęcony jedności Kościoła. Zapowiada, że będzie dążył do zbliżenia z kościołami reformowanymi, z kościołami wschodnimi, z kościołami, które oderwały się od Kościoła Rzymsko-katolickiego w XIX i XX w np. kościoły starokatolickie, w celu przygotowania gruntu pod jedność Kościoła w przyszłości: nie określił dokładnej daty, miał to być okres 50,100 lat. Papież upomina się o prawa wierzących w krajach komunistycznych, ale robi to w sposób specyficzny: nie rzuca anathemy, jak Pius XII, ale mówi o ograniczeniu wolności w państwach komunistycznych, mówi jak to wygląda w poszczególnych krajach, wspomina o konkretnych sytuacjach, ale później konkluduje, że to wymaga zmiany, która może nastąpić poprzez wzajemne zrozumienie zgodności interesów tych państw z przywróceniem swobód katolickich. Pojawia się nadzieja na dialog i zapowiedź, że miejsce potępienia zajmą działania Stolicy Apostolskiej na rzecz porozumienia.

** kiedy Nikita Chruszczow dostał tekst orędzia, był bardzo zaskoczony. Pierwszy jego komentarz w „Prawdzie” brzmiał: „ to nie jest zmiana, to jest rewolucja w Rzymie”

►Następna zapowiedź to otwarcie na kościoły wschodnie i odłączone. Należy pamiętać że w odniesieniu do niektórych kościołów wschodnich ostatni kontakt z Rzymem miał miejsce w IV, V wieku – od tego czasu nie było nigdy kontaktu bezpośredniego. Jest to zapowiedź powrotu do korzeni chrześcijańskich, do koncepcji „jedności w wielości”. Reakcje na tą koncepcje są różne ale na ogół pozytywne ze strony patriarchów kościołów wschodnich.

Nasuwało się zasadnicze pytanie: kto powinien tą politykę realizować. Wszyscy nastawiali się na to, że Jan XXIII w tej sytuacji powoła całkowicie nową ekipę. A tu nic się nie działo, nie powołano nowej ekipy, papież utwierdził schemat Sekretariatu Stanu z czasów Piusa XII. Jan XXIII mówił o sobie, że jest „papieżem z prowincji”, nigdy nie miał zbyt dużych doświadczeń w kontaktach z Sekretariatem Stanu.
**nie było to do końca prawdą, bo był nuncjuszem w Sofii u boku cara Bułgarii, przez pewien czas przed wojną spełniał misję kościelną w Ankarze.
Zdawał sobie sprawę, że Watykan zawiera w sobie potężną instytucję, która skonfliktowana z papieżem może całkowicie sparaliżować jego działania. Sekretariat Stanu, jako całość, był bardzo niezadowolony z jego wyboru na papieża.

**nie można było nic zrobić ze względu na obowiązującą podczas konklawe formuły „extra omnes” – wszyscy niepowołani mają natychmiast opuścić pomieszczenie.

Jan XXIII zachowuje się jak prawdziwy wielki dyplomata: postanawia pozostawić Dominico Tardiniego na stanowisku Sekretarz Stanu. Dominico Tardini był najbliższym współpracownikiem poprzedniego papieża, jeżeli chodzi o sprawy kościelne był konserwatystą. Tardini zdawał sobie sprawę, ze polityka Jana XXIII nie będzie jego polityką, a będzie ją musiał realizować. Dramatycznie przebiegało jego powołanie – Tardini upierał się przez kilka godzin że nie chce, i że powinna być zmiana. Po 3 godzinach dyskusji Jan XXIII wymusił na nim dalsze kierowanie Sekretariatem Stanu. Chciał w ten sposób przełamać niechęć i opór Sekretariatu i Kurii Rzymskiej wobec swojej osoby i zapewnić sobie wysoką operatywność prac, także na arenie międzynarodowej.
Podobnie czynił z innymi współpracownikami, zmienił sobie tylko spowiednika: na miejsce Augustyna Bei powołał spowiednika z Wenecji.

• 15.12.1958 – konsystorz w Rzymie z udziałem kardynałów i wskazanych przez papieża biskupów, prezentujących poszczególne regiony świata. Pojawia się uzupełnienie orędzia z października – zapowiedź otwarcie Kościoła na kraje misyjne.

Problem krajów misyjnych polegał na tym, że , co prawda, już w XVII w przyjęto zasadę: nie tworzy się kościoła lokalnego, jeśli nie ma duchowieństwa ze społeczności, wśród której kościół ma działać. Niczym nowym nie był fakt wyświęcania np. mieszkańców Afryki Wschodniej, Chińczyków czy Koreańczyków na księży Kościoła katolickiego – miało to miejsce od XVII w. Natomiast była wyraźnie nakreślona granica: z wyjątkiem paru osób nikt z tej grupy nie dostawał przywództwa w kościele lokalnym. Ta tradycja pozostawała w mocy do końca pontyfikatu Piusa XII – podtrzymywał on jeszcze tradycję trydencką, że kardynałów jest 51 i więcej kardynałów się nie mianuje ( obecnie jest ich ponad 200).
►Ten konsystorz był przełomowy: wśród zapowiedzianej grupy nowo mianowanych kardynałów jest mowa o osobach ”kolorowych”. 2 lata później pojawia się w kolegium kardynałów pierwszy kardynał z Afryki Wschodniej – jest on z kraju bardzo mocno anglikańskiego – z ówczesnej Tanganiki (teraz Tanzania): Laueraen Rubambwa. Otwiera on drogę do nominacji afrykańskich, będą to osoby z Afryki Zachodniej np. kardynał Alinze. Wprowadzają oni świeże powietrze do Kościoła. Rumbamwa zapowiada zmianę w Kościele rzymsko-katolickim w Afryce polegającą na mocniejszym uwzględnieniu czynnika wspólnotowego. Myśli on o Kościele jako wspólnocie wiernych a nie instytucji (podobnie jak Karol Wojtyła). W warunkach afrykańskich te nominacje mają jeszcze jedno znaczenie: Kościół przestaje być kościołem „białej hierarchii”, staje się Kościołem krajów wybijających się na niepodległość. Nowi biskupi byli synami wodzów plemiennych, potomkami afrykańskich rodów królewskich- ale te wszystkie nominacje nie były kierowane według klucza dynastycznego, po prostu członkowie tych rodów bardzo często zdobywali swoje wykształcenie w Europie ( Anglia). Była to potencjalna kadra znając 2 świata.

• Rumbamwa odebrał swoją nominacje 28.03.1960 r, był to moment wielkiego święta w Afryce.

Rok 1960 otwiera jeszcze jedno, dotychczas zamknięte pole. W październiku 1960 r Jan XXIII przyjmuje delegację rabinów z , witając ich słowami: „Jam jest Józef, twój brat”. Są to słowa o przełomowym znaczeniu, uświadamiają obu stronom wspólnotę sięgającą początku, pierwszych objawień bożych. Interpretacje tych słów mogą być dwie:
- spojrzenie rabinackie: publiczne potwierdzenie judaistycznych korzeni chrześcijaństwa i zaprzeczenie tradycji 1700 lat, kiedy odcinano się od tych korzeni.
- Spojrzenie Kościoła: zapowiedź usunięcia tych zapisów (liturgicznych, modlitewnych), które miały wyraźnie akcenty antyżydowskie.
Był to szok dla dużej części wiernych i duchowieństwa na świecie. Forma antysemityzmu duchowego była bardzo mocno zakorzeniona w mentalności hiszpańskiej, germańskiej, słowiańskiej. Nie było jednolitego stanowiska po obu stronach, pojawiły się ostre stany krytyki, zwłaszcza niektórych rabinatów europejskich, które uważały, że dopóki Kościół nie padnie na kolana i nie przeprosi za swoją postawę wobec Holocaustu, to tak długo nie ma mowy o dialogu. W Sekretariacie Stanu bardzo ostro zareagowała „konserwa” watykańska, która uważała, że wypowiedź papieża poszła za daleko- nie będzie podstaw do dialogu jeżeli Żydzi nie potwierdzą swojej winy w skazaniu Jezusa. Jan XXIII nie mógł powiedzieć nic więcej a delegacja rabinów nie mogła więcej przyjąć poza ewentualną deklaracją, która i tak wykraczała poza swoją epokę, która nie dawała prawa do samoidentyfikacji ( tego typu spotkanie było ewenementem, nie można było używać symboli jak Krzyż czy Gwiazda Dawida). Odwołanie się do Józefa to była po raz pierwszy w historii wyciągnięta dłoń i przyjęta przez Żydów – były próby w XIX w które kończyły się fiaskiem, bo każdy obstawał przy swoich racjach. Do 1927 r była tendencja w szkołach talmudycznych, żeby dyskredytować Jezusa jako rabina. Dopiero w latach 20-tych XX w pojawia się tendencja do traktowania Jezusa nie jako Zbawiciela ale jako wielkiego Nauczyciela. Ta zmiana nastąpi dopiero za Pawła VI, a oświadczenie Jana XXIII to jest jak na ten moment wielki krok.

Sekretariat Stanu i Dominico Tardini spodziewali się, że Jan XXIII będzie unikał, przynajmniej na początku swojego pontyfikatu bezpośrednich kontaktów z przedstawicielami świata polityki, że będzie wzorem Piusa XII przyjmował polityków rzadko, i że to będzie dla nich szczególny honor.
Już w pierwszym roku pontyfikatu Jan XXIII przyjmuje ponad 250 polityków „z pierwszej półki”. Wśród nich od razu widać kierunek ekumeniczny, który zaczyna się rysować. Najbardziej znamienne było spotkanie Jana XXIII z de Gaullem – należy pamiętać że jest początek V republiki, wojna w Algierii („domowa” dla Francuzów). Z wizytą do Rzymu przybywa szach Reza Pachlawi- to otwiera dialog międzyreligijny z Islamem. Automatycznie prasa w krajach sunnickich zaczyna ostrzej pisać na temat polityki watykańskiej, ale Reza Pachlawi jest pierwszym władcą niechrześcijańskim, który przekracza progi Watykanu. Następnie papież decyduje się przyjąć dwie kobiety. Jedna z nich to Jacqueline Kennedy, która przybywa jako przedstawicielka katolickiej organizacji charytatywnej . Wizyta wybitnie ekumeniczna, to wizyta królowej Elżbiety II- głowa kościoła anglikańskiego składa wizytę papieżowi. Tego nie było od Aktu Supremacji. Obie są pierwszymi w dziejach Watykanu kobietami przyjmowanymi z ceremoniałem należnym władcy państwa.

►Zostaje ogłoszone „aggiornamento” – to program uwspółcześnienia Kościoła. W drugim roku pontyfikatu Jan XXIII postanawia zerwać z wielowiekową tradycją, która nakazuje używania w Radiu Watykańskim i L’Observatore Romano pewnych form – chodzi o formułę: ” Jaśnie oświecony Ojciec Święty raczył swoimi świętymi ustami powiedzieć…” ta formuła funkcjonowała od 1563 r. Był zwyczaj, że każdy zbliżający się do papieża ksiądz czy biskup podczas audiencji przyklękał 3-krotnie: po przekroczeniu progu, w połowie sali, bezpośrednio przy tronie. Jan XXII zanegował ten zwyczaj.
Aggiornamento to nie tylko zmiana etykiety, ale też zapowiedź „przeorania” Kościoła, odnalezienia się w nowej epoce. W tym momencie pojawia się tekst młodego teologa niemieckiego, niezwykle pomocny papieżowi – tekst Hansa Künga. Papież od początek swojego pontyfikatu myślał o soborze, ta myśl przerażała Rzym. Stanowisko konserwatystów: jeszcze nie zostało dokończone dzieło Soboru Trydenckiego, tą linię trzeba kontynuować. Ale pojawia się młode pokolenie popierające papieskie starania. Küng wydaje w Niemczech książkę pt. „Sobór i zjednoczenie”. Pokazuje w niej że zjednoczenie chrześcijan jest niemożliwe jeśli nie nastąpi doktrynalna weryfikacja „tridentinum”. Kościół musi być dialogowy, ale nie z własną cywilizacją ale z innymi kulturami. W tym momencie akulturacja – działań wzajemnych, przenikalnych- zawiera się w tym tekście.

►Ta książka oznaczała formułowanie się nowej elity, która będzie później traktowana jako zalążek ugrupowania reformatorów podczas Soboru Watykańskiego. Küng mówi o długiej perspektywie osiągania jedności chrześcijan i zapada decyzja papieska, po fali dyskusji, o powołaniu Sekretariatu ds. Jedności Chrześcijan. Zostanie on utworzony w 1960 r ,a jego pierwszym szefem zostaje o. Augustyn Bea- spowiednik Piusa XII. Wiadomość o nominacji Bei krąg Sekretariatu Stanu przyjął z ulgą, doszli do wniosku że nic się nie będzie działo, zwłaszcza, że Bea ma 78 lat. Tymczasem ten jezuita doszedł do wniosku, że „teraz albo nigdy” – uważał że już nic nie ryzykuje, zaangażował w sprawę dialogu i zbudował fundamenty. On był inicjatorem pomysłu aby Sekretariat ds. Jedności Chrześcijan nawiązał kontakty z tymi środowiskami rabinackimi, które są zainteresowane. Augustyn Bea przygotował papieżowi dokumentację , która pozwoliła mu zaprosić na sobór przedstawicieli kościołów niekatolickich w roli obserwatorów, a to oznaczało, że będzie to pierwszy sobór ekumeniczny od VII w. ( w soborach wschodnich brali udział wysłannicy papiescy w randze obserwatora, więc nie było to żadne uchybienie). Te posunięcia zostały przyjęte przez Komitet Wykonawczy Światowej Rady Kościołów jako zaproszenie do dialogu.
Ten dialog w 1960 r wyrażał się wizytami głów kościołów protestanckich, równoległe są prowadzone są prace soborowe, a obok nich rozważana jest kwestia zmiany wytycznych, które zostają przekazane Sekretariatowi Stanu, jeśli chodzi o ocenę polityki Stolicy Apostolskiej- kwestia stosunków z innymi państwami, i tu podstawowe znaczenie ma encyklika „Pacem in terris” (preambuła, pokój wewnętrzny w człowieku, pokój chrystusowy, pokój między ludźmi, cz. III: stosunki między państwami)

►cz. III jest wyraźnie adresowana z jednej strony do Sekretariatu Stanu, a z drugiej strony do całego świata
- preambuła: stwierdzenie, że narody mają wobec siebie wzajemne prawa i obowiązki, dlatego stosunki między nimi powinny się opierać według zasad prawdy, sprawiedliwości i żywej solidarności oraz wolności – są to 4 zasady polityki zagranicznej. Prawo naturalne - prawo boże, które reguluje współżycie między ludźmi, między obywatelami odnosi się także do stosunków między państwami.

Skąd ta podległość szefów państw prawu naturalnemu? Wynika ona z faktu, że sprawujący rządy w państwach nie mogą zaprzeczyć swej naturalnej godności, gdy wystepują w imieniu społeczności i troszczą się o jej dobro, tak długo zachowują obowiązki nałożone przez ius naturalis. Równocześnie nie mogą naruszać prawa naturalnego.
Ludzie sprawujący władzę nie mogą być zmuszani do wyzbycia się swojego człowieczeństwa. W tym miejscu Papież podkreśla ( również w pkt.126), że odpowiedzialność szefów państw za prowadzoną przez nich politykę na terenie międzynarodowym wynika z prawa bożego. Muszą być odpowiedzialni jeśli chcą postępować zgodnie z prawem naturalnym. Papież powołuje się tu na Księgę Mądrości (6-21):”Słuchajcie przeto królowie i zrozumcie, nauczcie się sędziowie krańców Ziemi, nastawcie uszu wy którzy władacie ludami(…) mnóstwa narodu, ponieważ od Pana dana jest wam władza i mocą Najwyższego, który wami władać będzie(…)”. Papież komentuje to w ten sposób: „Władza państwowa ma obowiązek troszczyć się przede wszystkim o realizację dobra wspólnego państwa. Dobro to może być osiągnięte dopiero wtedy gdy równocześnie jest realizowane dobro wspólne całej ludzkości”.
Precyzuje to dobro wspólne w następujący sposób:
- dobro wspólne jest możliwe do realizowania jeżeli ma uznanie porządku moralnego, który jest zakodowany( pewnego rodzaju kod i plan znajdujący się we wszystkich kulturach i cywilizacjach). Ten porządek musi być rzeczywiście przestrzegany jeśli państwo ma realizować dobro wspólne. Nie ma czegoś takiego jak świat chrześcijański, muzułmański, buddyjski itd. – one wszystkie spotykają się w ogólnoludzkiej przestrzeni.
Papież mówi o równości wszystkich narodów i państw, oraz uczciwości informacji, która jest przekazywana.
- równość wszystkich narodów i państw : ta równość przysługuje nie tylko narodom politycznym posiadającym organizm państwowy, ale przysługuje także narodom rozumianym jako etos. Nikomu nie jest dane prawo do zwierzchnictwa pod przymusem nad innym narodem czy państwem. Wszystkie narody i państwa są równe. O tym decyduje godność człowieka, który ma prawo do swojej wspólnoty i do rozwijania się w niej.
- Sprawiedliwość: to pojęcie odnosi się do przestrzeni humanitarnego prawa międzynarodowego, prawa wojny i papież uznaje za niezgodne z naturalnymi prawami człowieka krzywdzenie kogokolwiek, prześladowanie. Sprawiedliwość jest traktowana jako klucz, który ma zapobiegać konfliktom zbrojnym

** w tej części encykliki widać wpływ Św. Augustyna i jego słynnego zdania, gdzie mówi, że: „ jeżeli wyrugować sprawiedliwość, to czymże staną się państwa jeżeli nie wielkimi bandami rozbójników”.

Z tego wniosku, że sprawiedliwość jako niekrzywdzenie jest podstawową zasadą w stosunkach międzynarodowych, wypływa uznanie arbitrażu i wszelkich form negocjacji za jedyną godną człowieka drogę rozwiązywania sporów ( powinny być rozwiązywane na drodze dialogu).

Następnie odnosi się do bardzo trudnej materii – kwestii mniejszości narodowych. W XIX w. mniejszości narodowe przeżywają okres silnych tendencji asymilacyjnych ze strony narodu politycznego w danym kraju. W pkt. 95 jest następujące stwierdzenie: mniejszościom przysługują te same prawa do istnienia i rozwoju, co i narodom zorganizowanym w państwo. W ślad za tym idzie instrukcja papieska o charakterze dyplomatycznym, która nakazuje reagowanie nuncjatur na wszelkie formy, przejawy prześladowania mniejszości.
►Prześladowanie mniejszości jest pojmowane bardzo szeroko:
- ograniczenie praw językowych
- dostepu do wykształcenia
- praw do własnej tradycji
- prawa do działalności gospodarczej
Jest to pierwsza encyklika papieska, która postuluje prawo mniejszości do posiadania własnych organizacji gospodarczych np. spółdzielni.
Ale równoczesnie „Pacem in terris” zauważa, że niektóre narody były tak „przyciśnięte” w niektórych państwach, że te mniejszości lekceważyły pewne wspólne dobra, i że mogą prowadzić działalność destrukcyjną ,a nawet terrorystyczną w stosunku do państwa –wtedy terroryzm jako problem pojawia się w encyklice papieskiej i jest pewne novum.
Papież domaga się wypełnienia luki w prawie narodów – są państwa sąsiadujące ze sobą które mają wspólne mniejszości narodowe. Te państwa powinny realizować współpracę na obszarach przygranicznych, tak aby nieantagonizować mniejszości narodowych za swoim państwem ale także z sąsiadem. Jest propozycja poszerzenia prawa narodów o współpracę transgraniczną, która wtedy wydawała się groźna.

Wprowadza pojęcie tzw. czynnej solidarności – solidarności odnoszącej się globalnie do całego świata. ►Czynna solidarność obowiązuje każdego człowieka w dziedzinie politycznej, społecznej, gospodarczej, kultury, zdrowia i „ rozwoju tężyzny fizycznej”. Ta solidarność ma się wyrażać w czynnym działaniu na rzecz wymienionych wartości. Społeczności państwowe mają prawo dążenia do własnych celów, ale powinny być ograniczone tym, że nie powinny szkodzić innym państwom. Uważa że należy czynnie popierać dążenia obywateli do współdziałania z różnego rodzaju organizacjami pozarządowymi.

Zapowiada w art.101-102 konieczność zlikwidowania dysproporcji ( był za to oskarżany o socjalizm) gospodarczych i społecznych między poszczególnymi kontynentami i regionami, pomiędzy mieszkańcami poszczególnych państw. Poza względami gospodarczymi powinno brać się pod uwagę kwestie społeczne przy realizacji nowych inwestycji a w ogóle struktura społeczna powinna ulec spłaszczeniu, a obowiązkiem najbogatszych jest dzielenie się z tymi najuboższymi.
W „Pacem in terris” mamy powód dla programu rozbrojenia opartego m.in. o konferencję genewską, o dorobek lat 30-tych. Papieże nie jest za ideą rozbrojenia całego świata bo uważa to za iluzję. Opowiada się za osiągnięciem równowagi zbrojnej tzn., żeby wyznaczyć pewną granicę między bezpieczeństwem a agresją i niech każdy posiada tyle broni, aby mógł się bronić, ale nie aż tyle, by mógł bezkarnie zaatakować. Stąd idea limitowania zbrojeń – zawierania umów międzynarodowych, które określały by parytety. Inaczej świat będzie żył w strachu, a strach nie jest dobrym motywem działalności ludzkiej.

►Wolność: odnosi się do 2 rzeczy: do poszanowania poglądów i postaw innych i współdziałania w budowaniu niezależności i wolności zarówno w społeczności, narodów jak i państw. Z tej wolności wynika przekonanie Jana XXIII że każdy sformułowany naród ma prawo do bytu państwowego i powinien cieszyć wolnością bez ingerencji.

** pojęcie „sformułowany naród” było podstawą do dyskusji czy np. związek wieloplemienny- federacja 28 plemion kongijskich, czy jest to wystarczające uzasadnienie, że mamy do czynienia ze wspólnota mającą prawo do państwa. Za pontyfikatu Jana XXIII pojawia się sprawa Katangi i jej niezależności od reszty Konga.
Inną powinnością wynikająca z wolności jest pomoc dla krajów biednych, rozwijających się.

►Do czego powinien dążyć współczesny świat?
- do rozwiązywania sporów na drodze pokojowej i przez to budowania faktycznej jedności

W III części „Pacem in terris” kończy się wizją świata, gdzie procesy akulturacyjne zaszyły tak daleko, że jesteśmy bez tłumaczenia pewnych idei jesteśmy w stanie porozumieć się w skali globalnej. Jest to także wprowadzenie do myśli Kościoła katolickiego idei „globalnej wioski”. Stąd wypływała część twarda encykliki poświęcona stosunkowi społeczności państwowych do społeczności światowych.

Filed under: notatki | No Comments »

Sprawa z 18.05.2005-kontakty PL z Białorusią. - Polska w procesie integracji
Do 1995roku, bardzo rzadko w stosunkach dyplomatycznych była wykorzystywana instytucja „persona non gratea”- trzeba było „ostro narozrabiać”- dr. Czubiński. Ostatnio coraz częściej się to stosuje, również w polskiej dyplomacji. Powoduje to automatyczne zastosowanie zasady wzajemności. Kwestią istotną, a coraz częściej zapominaną , jest instytucja Rady Europy, będącej de facto( w dobie UE) instytucją konsultacyjną i zbyt wielkich możliwości nie ma. Stąd też gdy grożono Białorusi wspólną akcją ze strony Rady Europy to była raczej mocna przesada. Natomiast po kilku oświadczeniach naszego MSZu, niestety wpadliśmy w pewną pułapkę prawną. Ta pułapka prawna polega na tym, że: mamy II filar( WPZiB) i rzeczywiście to co robią władze Białorusi to straszne, ale my nie możemy stosować reżimu wizowego w sposób dowolny, tak jak mogliśmy to czynić przed przystąpieniem Polski do UE. Po 1.05.2004 kwestie te są bardzo poważnie ograniczone. Z punktu Traktatu Akcesyjnego nie wolno nam stosować restrykcyjnej polityki wizowej w sposób selektywny dlatego, że w ramach II ustala się wspólną politykę wizową, zatem poszczególne państwo członkowskie nie może sam na własną rękę tego ustalać.
Jakie były problemy za czasów premierostwa Włodzimierza Cimoszewicza?
Wówczas UE była potwornie zdenerwowana, a powodem tego był Łukaszenko. Chciał on rozbudować teren ogrodów swojego pałacu. Problem był tylko taki, że na terenie tych ogrodów znajdowało się 6 ambasad państw członkowskich UE. To mówiąc wprost-wkurzyło Unię! Wówczas zastosowano sankcje w ramach II filaru wobec Białorusi; Polska w zasadzie odcięła się od zastosowania tych sankcji i dalej prowadziła bardzo liberalną politykę- co spowodowało nieprzychylne komentarze europejskie. Dariusz Rossati (ówczesny MSZ) tłumaczył to wówczas następująco: my nie możemy pozwolić sobie na zastosowanie sankcji w ramach II filaru, ze względu na mniejszość białoruską obecną w PL, ze względu na handel przygraniczny, który dla wielu obywateli miast przygranicznych jest źródłem dochodu,etc. Czym to poskutkowało? Polsce zależało, by po wstąpieniu do UE obsadzić maksymalną ilość stanowisk w dyplomacji, również w krajach WNP. Niestety odrzucono wszystkich polskich kandydatów. Jeżeli chodzi o Białoruś, Ukrainę, Federację Rosyjską- nie ma ani jednego Polaka w dyplomacji europejskiej(nawet na podrzędnym stanowisku)-w Mińsku ambasadorem UE jest Hiszpan, na Litwie-Niemiec,itp.
Sytuacja z wczoraj spowoduje, że na najbliższym szczycie UE, PL będzie musiała się mocno tłumaczyć, że w imieniu całej UE minister Rotfeld powiedział, że na teren UE nie będą wpuszczani żadni urzędnicy państwowi. Unia Europejska nas do tego nie upoważniła. Sprawa jest bardzo ciężka i w najbliższym czasie wyjaśni się jak zachowa się UE, jaką cenę za swoją „samowolę” zapłacie PL.

Filed under: notatki | No Comments »

24.01.2004-ustawa o ordynacji wyborczej do PE. - Polska w procesie integracji

Są pewne kwestie, które dotyczą jednostek i samorządów, gdzie kompetencje państwa i Wspólnoty są łączone, np. kwestia uprawnień dla cudzoziemców .Powinny być one „lepsze” dla obywateli UE niż dla innych , dlatego mają oni prawo zamieszkania, rejestracji, czynne i bierne prawo wyborcze do wszystkich organów przedstawicielskich każdego szczebla. Czy obywatel UE, lecz z innego kraju może stać na czele samorządu? Państwa nadbałtyckie i państwa grupy wyszehradzkiej powiedziały-NIE, reszta-TAK.

Kolejna kwestia: Przygotowanie specjalnych programów strategicznych do wykorzystania środków w pierwszym okresie członkowstwa. Na początku 2004 roku założono sobie różne „ambitne i nierealne” plany, m.in.
- w przeciągu 10 lat osiągniemy poziom 70% PKB per capita średniego we wszystkich państwach członkowskich
- transport: do 2010 będzie obowiązywał okres przejściowy, a później będą obowiązywały takie same standardy jak w UE
- energetyka: do 2010 włączymy się do transeuropejskiej sieci energetycznej i również będą takie same zasady funkcjonowania rynku energetycznego; nastąpi całkowita demonopolizacja
- ochrona środowiska: okres przejściowy do 2015; potem będą nas obowiązywały takie same zasady jak w pozostałych krajach UE
- polityka społeczna i zatrudnienia-wszelkie restrykcje mają być zniesione do 2010 na wszystkie stanowiska publiczne.
Oprócz tego zaaprobowano szereg innych spraw:

1) ustalanie standardów ochrony sanitarnej warunków w produkcji towarów spożywczych-( okres przejściowy dla PL: do 31.12.2008) w celu ochrony tych standardów ustanowiono urząd „kontrolerów”, którzy wydają atesty na działalności produkcyjną poświadczające spełnienie standardów europejskich. Polska w tej kwestii ma problem z Rosją , która domaga się ponownego skontrolowania towarów w polskich zakładach; nie chcą dopuścić towarów polskich na rynek rosyjski.

2) nieruchomości- PL będzie mogła przez 12 lat od przystąpienia ( jeżeli chodzi o możliwość nabywania gruntów ornych i lasów) zachować swoje własne regulacje wewnątrzpaństwowe. Może to skrócić bądź utrzymać te 12 lat; istnieje sugestia, iż powinna zastosować pewne przywileje, lecz jedynie dla tych farmerów unijnych, którzy sami bezpośrednio pracują na roli. Jeżeli chodzi o możliwość nabywania Czechy i Węgry mają 12 letni okres przejściowy, a Słowenia wykluczyła możliwość nabywania gruntów, z kolei nabywanie nieruchomości-okres przejściowy 3 lata.

4) możliwość podejmowania pracy- PROSZĘ O UZUPEŁNIENIE!!!!!

5) swoboda świadczenia usług-na podst.art.44 :jeżeli mamy do czynienia z samozatrudnieniem, wówczas nie ma żadnych restrykcji i na terenie całej UE można dokonywać świadczeń. W pozostałych przypadkach są ograniczenia-okresy ochronne dla PL: do końca 2007 roku-nadal będzie obowiązywał system wydawania decyzji dla inwestorów i świadczących usługi ze starych państw członkowskich, chyba, że dopuści się bez żadnych zastrzeżeń do świadczenia usług na zasadzie wzajemności przez państwa .

6) wprowadzenie jednolitych zasad jeżeli chodzi o ustawodawstwo w zakresie funkcjonowania przedsiębiorstw-poprosiliśmy o okres ochronny, byśmy przez pewien czas mogli stosować przepisy jeszcze nie w pełni sharmonizowane do końca roku 2006, z wyjątkiem przedsiębiorstw użyteczności publicznej dla zaspokajania potrzeb ludności w miastach powyżej 10tyś, gdzie okres ten jest 5-letni.Chodzi np. o te wszystkie przedsiębiorstwa , które obsługują miasto Kraków. W roku 2010 mogą na ich miejscach pojawić się spółki cypryjskie lub inne i to wtedy one będą miały główny udział w „obsłudze” Krakowa, np. wywożenie śmieci.

7) pomoc państwowa (dotacje, subwencje)-do końca roku 2011 mamy zastosować przepisy w pełni wspólnotowe w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw i państwo do 2011 musi wycofać się z jakiejkolwiek pomocy finansowej, pośredniej lub bezpośredniej dla przedsiębiorstw polskich i musi zrównać w statusie prawnym wszystkie przedsiębiorstwa małe i średnie zarówno krajowe jak i unijne.

przemysł hutniczy- środki na restrukturyzację przemysłu hutniczego już się wyczerpały, natomiast zgodnie z ustaleniami-całkowita restrukturyzacja i liberalizacja tego przemysłu ma nastąpić w PL do 31.12.2006

9) stocznie-ostateczny termin w zakresie restrukturyzacji przemysłu stoczniowego został ustalony na 31.12.2008r.; PL stara się o przedłużenie tego okresu.

10) wycofanie wszystkich monopoli państwowych, z wyjątkiem tych, które są dozwolone prawem wspólnotowym- do końca 2008r.

11) rolnictwo-ustalono wysokość dopłat w pierwszym okresie członkowstwa dla państw , które właśnie przystąpiły, w zależności od rodzaju produkcji ma wynosić- 55% w 2004, 60% w 2005, 65% w 2006 i 70% w 2007.Od roku 2007-2013 będzie najprawdopodobniej zmieniona wspólna polityka rolna , w związku z tym nie wiadomo jeszcze jak będzie wyglądał system dopłat. Polska stoi na stanowisku, iż poziom dopłat w całej Wspólnocie Europejskiej obniżyć do 50% obecnych dopłat i objąć tymi dopłatami w sposób równy wszystkie państwa członkowskie. Nie udało się PL zachować wyjątkowo wysokich dopłat na produkcję niektórych roślin, (które stanowią monokulturę w pewnych regionach) ze względu na zbyt zróżnicowaną strukturę produkcji rolnej.

12) produkcja i ograniczenia przy sprzedaży niektórych owoców i warzyw- PL otrzymała okres 3-letni na zorganizowanie się w grupy producenckie, ustalenie wysokości upraw i możliwości bezpośredniego eksportu bez żadnych ograniczeń w ramach przyznanej kwoty do państw członkowskich. W tej chwili nasz eksport jest ograniczany, bo nie posiadamy zespołów producenckich; eksport jest wolny, ale tylko do określonej kwoty. Ustalono, że jeden producent nie może wyeksportować więcej niż za kwotę 100tyś EUR.

13) ustalenie kryteriów przepływu ludności z terenów wiejskich do terenów miejskich-postawiono warunek, że kolejne fundusze, które będą przyznawane w następnym okresie finansowania-będą miały na celu m.in. reorganizację struktur społecznych w państwach członkowskich. PL podobnie jak Słowenia, Słowacja i Węgry, zobowiązały się do stopniowego zmniejszania ludności zamieszkałej i pracującej bezpośrednio w rolnictwie.

14) podatki-istnieje obowiązek zlikwidowania wszelkich stawek preferencyjnych stosowanych w PL do końca 2007r. Ponadto wszelkiego rodzaju opłaty, które są pobierane pod różnego rodzaju pozorem przy przepływie towarów z innych państw mają zostać zlikwidowane do końca roku 2009.

15) EURO- po roku 2009 zostanie przeprowadzony przez Trybunał i EBC tzw. screaning, mający na celu sprawdzenie czy państwa przyjęte do UE w 2004 nadają się i spełniają warunki strefy EURO. * w traktacie akcesyjnym tych państw nie ma już klauzuli opting-out.*

16) Do końca roku 2005 PL zgodziła się otworzyć rynek na usługi pocztowe i telekomunikacyjne.

17) 52,72% wszystkich środków pomocowych wpływa do Polski.

Filed under: notatki | No Comments »

SŁOWNIK POJĘĆ SYSTEMOWYCH – prognozowanie

erozja Zmniejszanie się bazy zasobów podtrzymujących system, które samo w sobie może prowadzić do dalszego ich spadku. Jest to dodatnie sprzężenie zwrotne ukierunkowane w dół, tak iż każdy spadek zwiększa prawdopodobieństwo dalszego spadku.

nieliniowość Zależność między przyczyną a skutkiem, która nie ma charakteru stałej proporcji pomiędzy wszystkimi wartościami mierzącymi przyczynę i skutek. Załóżmy przykładowo, że po nawiezieniu ogrodu 2 funtami nawozów sztucznych zbiory wzrosły o 10%, zaś po zastosowaniu 4 funtów zbiory powiększyły się o 20%. Jak dotychczas zależność między nawozami a zbiorami ma charakter liniowy. Jest jednak wysoce nieprawdopodobne, by zastosowanie 200 funtów nawozów zwiększyło zbiory o 1000% (mogłoby to całkowicie zniszczyć ogród!). Na tak szerokim odcinku skali zależność między nawożeniem i zbiorami jest nieliniowa.

opóźnienie Okres czasu jaki upływa między przyczyną a jej skutkiem. Może on wystąpić na skutek procesu fizycznego zachodzącego w czasie. Przykładowo, istnieje opóźnienie konstrukcyjne między zapoczątkowaniem budowy elektrowni a jej ukończeniem, podobnie jak występuje opóźnienie między spryskaniem pestycydami gruntu a ich przesączeniem się do wód gruntowych. Opóźnienia wystąpić mogą również w przepływie informacji – na przykład, normalne „zakłócenia” bądź zmiany pogody powodują, że dopiero uśrednienie wieloletnich jej trendów pozwala na uzyskanie wiarygodnych informacji o tym czy rzeczywiście nastąpiła zmiana klimatu.

przepływ Przemieszczanie się energii lub materii z pierwotnych źródeł, poprzez system (gdzie mogą ulec przekształceniom), aż do ostatecznych zlewów.

przestrzelenie Słowo to oznacza strzał poza tarczę, a w znaczeniu stosowanym w niniejszej książce przekroczenie granicznej wydolności środowiska. Przestrzelenie jest powodowane przez opóźnienia oraz błędy w sygnałach przekazywanych w pętli sprzężenia zwrotnego, które nie pozwalają systemowi dostosować się do swych własnych ograniczeń. Przestrzelenie jest również zależne od dynamiki systemu – opóźnienia w sprzężeniach zwrotnych, do których można się przystosować przy powolnym tempie zmian, mogą doprowadzić do przestrzelenia przy szybkich zmianach.

równowaga Stan, w którym dopływ do zasobu równa się jego odpływowi (patrz zasób). Ludność znajduje się w równowadze, gdy narodziny oraz imigracja równają się zgonom i emigracji. Jezioro znajduje się w równowadze, gdy ilość wód do niego wpływających równa się ilości wód wypływających plus parowaniu. W stadium równowagi zawartość zasobu ulega ciągłej zmianie, lecz jego ogólny poziom jest stały.

sprzężenie zwrotne Zamknięty obwód powiązań przyczynowo-skutkowych. Zazwyczaj pętla sprzężeń zwrotnych bierze swój początek w jakimś zasobie na wyjściu, po czym – poprzez zespół decyzji lub działań uwarunkowanych stanem danego zasobu – powoduje sekwencje zmian, które doprowadzają do zmian w owym zasobie na wejściu.

sprzężenie zwrotne dodatnie Pętla zależności przyczynowo-skutkowych, w których zmiana na wyjściu w jednym z elementów łańcucha zapoczątkowuje sekwencje zmian, które doprowadzą do dalszego wzrostu tego elementu w kierunku zmiany początkowej. Dodatnia pętla sprzężeń zwrotnych może stanowić bądź „błędne koło”, bądź też „koło sukcesu”, w zależności od tego czy wzrost, który powoduje jest korzystny, czy też nie.

sprzężenie zwrotne ujemne Sprzężenie, w którym zmiana w zasobie na wyjściu powoduje po wykonaniu pętli przyczynowo-skutkowej zmianę na wejściu, ukierunkowaną przeciwnie. Podczas gdy dodatnie sprzężenia zwrotne generują niekontrolowany wzrost, sprzężenia ujemne wpływają na regulowanie tempa wzrostu, na utrzymywanie systemu w pewnych dopuszczalnych granicach, bądź na powrót do stanu równowagi stabilnej.

struktura Całokształt zasobów, przepływów, sprzężeń zwrotnych oraz opóźnień, które określają wszystkie wewnętrzne powiązania systemu. Struktura systemu określa pełną gamę jego możliwych zachowań. Faktyczne zachowanie się systemu w każdym określonym momencie zależy od jego struktury, jego bieżącego stanu wewnętrznego oraz stanu jego otoczenia.

strumień przepływu Tempo zmiany zasobu, zazwyczaj faktyczne tempo fizycznego dopływu do zasobów lub też odpływu z niego. Wszelkie strumienie dopływów i odpływów z danego zasobu mierzone są w tych samych jednostkach zasobu na jednostkę czasu w jakich mierzony jest cały zasób. W World3 do poważnych przepływów należą: ludzkie narodziny i zgony w ciągu roku, inwestycje kapitałowe w ciągu roku, deprecjacja (amortyzacja) w ciągu roku, zanieczyszczenia środowiska wywołane i wchłonięte w ciągu roku oraz roczne zużycie nieodnawialnych zasobów naturalnych.

system Powiązany ze sobą zespół elementów, koherentnie zorganizowanych dla określonego celu. System jest czymś więcej niż sumą jego części. Może się on charakteryzować zachowaniem dynamicznym, dostosowawczym, nakierowanym na osiągnięcie celu, samozachowawczym lub ewolucyjnym.

wzrost wykładniczy Wzrost o stały ułamek rosnącej wielkości w stałym okresie czasu. Pieniądze w banku rosną w sposób wykładniczy w przypadku, gdy oprocentowanie, na przykład w wysokości 7%, jest dodawane co roku do sumy znajdującej się już w banku. Populacje rosną w sposób wykładniczy, gdy wzrastają o pewną określoną część siebie samych co roku, bądź co miesiąc, a nawet – jak w przypadku mikrobów – co parę minut. Gdy coś rośnie w sposób wykładniczy znaczy, że stale się podwaja – 2, 4, 8, 16, 32… – przy czym czas podwojenia jest stały i można go obliczyć.

zachowanie się Funkcjonowanie systemu w czasie – wzrost, równowaga stabilna, oscylacje, zanikanie, przypadkowe odchylenia, ewolucja, chaos bądź też jakakolwiek kombinacja tych zachowań.

załamanie Niekontrolowane kurczenie się populacji bądź gospodarki wywołane przekroczeniem przez nie dopuszczalnych granic nacisku na środowisko, co powoduje zwężanie się bądź erozję tych granic. Załamanie jest szczególnie prawdopodobne wówczas, gdy występują pozytywne sprzężenia erozji, powodujące iż degradacja środowiska wywołuje procesy potęgujące tę degradację.

zasób Zakumulowana, zmagazynowana ilość materii, energii bądź informacji. Przedstawia bieżący stan systemu, odzwierciedla historię przeszłych dopływów i odpływów z danego zasobu, a ponieważ zasoby ulegają jedynie powolnym zmianom w czasie, mogą one działać w sposób opóźniający reakcje systemu. W World3 do znaczących zasobów należą: ludność, kapitał przemysłowy, kapitał usługowy, ziemie uprawne, zanieczyszczenie środowiska, nieodnawialne bogactwa naturalne.

zlew Ostateczne przeznaczenie strumieni materii bądź energii użytkowanych przez system. Atmosfera jest zlewem dla dwutlenku węgla powstającego przy spalaniu węgla. Miejskie śmietnisko jest często zlewem dla papieru, wyrabianego z drzewa pochodzącego z lasu.

źródło Miejsce pochodzenia strumieni materii bądź energii użytkowanych przez system. W krótkim okresie źródłem węgla są złoża węgla znajdujące się w ziemi, w bardzo długim okresie źródło węgla stanowią lasy. W krótkim okresie źródłem drewna są lasy, w średnim okresie źródłem lasów są odżywcze składniki gleby, woda oraz energia słoneczna.

Filed under: notatki | No Comments »

Do najważniejszych aktów prawnych w ramach systemu UE należą:
• Traktaty – istnieją trzy traktaty ustanawiające Wspólnoty. Oryginalne traktaty były na przestrzeni lat uzupełniane i nowelizowane - ostatnio w Nicei. Traktaty stanowią ramy konstytucyjne istnienia Wspólnot Europejskich, w które wpisują się prawodawstwo oraz organy administracji.
• Rozporządzenia – są bezpośrednio wiążące oraz bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich na równi z prawem wewnętrznym. Wchodzą one w życie jednocześnie we wszystkich państwach członkowskich, zapewniając jedność porządku prawnego UE, jako że ich treść nie podlega zmianom na płaszczyźnie wewnątrzpaństwowej.
• Dyrektywy – rolą dyrektyw jest wyznaczanie wspólnych celów państwom członkowskim. Dyrektywy określają cel legislacji oraz nakładają na państwa członkowskie konieczność włączenia dyrektywy do wewnętrznego porządku prawnego. Dyrektywa wiąże prawnie państwa członkowskie, jednak wybór formy i metody jej wdrożenia pozostaje w gestii prawa wewnętrznego. Z tego względu, ingeruje ona w prawo wewnętrzne łagodniej niż rozporządzenie. Dyrektywa nie nakłada praw i obowiązków na jednostki przed transpozycją do wewnętrznego systemu krajowego.
• Decyzje – są wiążące dla podmiotów, do których są skierowane. Ich adresatami mogą być państwa członkowskie, osoby prawne lub osoby fizyczne. W przeciwieństwie do rozporządzeń, mają konkretnego adresata i nie odnoszą się do ogółu lub całej grupy.
• Zalecenia i opinie – nie mają mocy wiążącej, a jedynie doradczą. Sygnalizują pożądany kierunek rozwoju państwa członkowskiego i/lub wyrażają opinię instytucji UE w określonej sprawie.
• Rezolucje – forma rezolucji wykorzystywana jest w przypadku, gdy członkowie Rady pragną wyrazić cel polityczny. Rezolucje nie mają mocy wiążącej, jednak zobowiązują Komisję do opracowania przyszłych propozycji w określonej dziedzinie. Rezolucje nakładają na władze wykonawcze obowiązek realizacji polityki unijnej w państwach członkowskich.
Dokumenty poprzedzające uchwalenie aktu prawnego to m.in.:
• Zielona Księga – Zielone Księgi Komisji są dokumentami stymulującymi debatę i rozpoczynającymi proces konsultowania określonego zagadnienia (takiego jak polityka społeczna, wspólna waluta, telekomunikacja) na poziomie europejskim. Konsultacje te mogą następnie doprowadzić do wydania Białej Księgi, zawierającej podsumowanie debaty w formie praktycznych propozycji wspólnej inicjatywy.
• Biała Księga – Białe Księgi Komisji są dokumentami zawierającymi propozycje wspólnych inicjatyw dotyczących określonego zagadnienia. W niektórych przypadkach opierają się one na Zielonej Księdze inicjującej proces konsultacji na poziomie europejskim. Przykłady obejmują Białe Księgi dotyczące ostatecznego wprowadzenia wspólnego rynku, wzrostu gospodarczego, ochrony konkurencji oraz zatrudnienia. Biała Księga pozytywnie przyjęta przez Radę może się stać programem działania dla Unii w określonej dziedzinie.
• Propozycje – na podstawie Białej Księgi Komisja może przygotowywać propozycje wspólnych inicjatyw wewnątrzunijnych, takich jak rozporządzenia, dyrektywy, programy itd., w sprawie których decyzje podejmie Rada Ministrów, bądź Parlament.
Niektóre przepisy legislacji pierwotnej, tj. artykuły Traktatów, mogą być bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich. Oznacza to, że tworzą one prawa i obowiązki, na które może się powołać jednostka przed sądem wewnętrznym. Tak jest w przypadku artykułów Traktatu dotyczących swobodnego przepływu pracowników. Zgodnie z artykułem 39 traktatu Wspólnoty Europejskiej (dawniej art. 48), jak również ze stopniowo wprowadzaną legislacją wtórną, swoboda przepływu osób w odniesieniu do pracowników Wspólnot nabrała rzeczywistej mocy. Zasada Traktatu stosuje się również do władz lokalnych. Sprzeczne z przepisami Traktatu byłoby np. odmówienie przyjęcia na wolne miejsce w lokalnej szkole szukającemu pracy nauczycielowi wyłącznie na podstawie jego narodowości. Podobnie, zapewnianie wolnego wstępu do lokalnego muzeum wyłącznie Polakom i nakładanie obowiązku wykupienia biletu na obywateli innych państw członkowskich byłoby sprzeczne z zasadą równego traktowania .
Jeżeli chodzi o wtórną legislację, władze lokalne są zobowiązane do brania pod uwagę Rozporządzeń, Dyrektyw oraz Decyzji, jeśli regulują one obszary znajdujące się w ich kompetencji. Dyrektywy muszą być włączone do wewnętrznego porządku prawnego, jednak nawet gdy ma to miejsce, władze lokalne powinny być zaznajomione z danymi Dyrektywami na wypadek, gdyby prawo wewnętrzne nie pozwalało w sposób jasny i precyzyjny na osiągnięcie celu wyznaczonego przez Dyrektywę. Innymi słowy, aby zapewnić prawidłowe wdrożenie Dyrektywy unijnej do prawa wewnętrznego, pracownicy lokalnej administracji muszą znać autentyczny tekst Dyrektywy. Dla przykładu, mimo że dyrektywy dotyczące zamówień publicznych zostały włączone do polskiej ustawy o zamówieniach publicznych z 10 lipca 1994 roku, zaleca się korzystanie z oryginalnego tekstu dyrektyw ze względu na ogromne znaczenie tej kwestii dla władz lokalnych. Z drugiej strony, korzystanie z oryginalnego tekstu dyrektywy jest zgodne z zasadą nadrzędności prawa europejskiego w przypadku niezgodności z prawem wewnętrznym. Ponadto, wdrażanie prawa wspólnotowego może zaowocować nałożeniem nowych zadań na samorząd terytorialny. W takim przypadku konieczne jest określenie finansowych konsekwencji na szczeblu lokalnym .

Filed under: notatki | No Comments »

Ordynacja wyborcza - Inne zadania gmin i powiatów

W Unii Europejskiej, na podstawie przepisów art. 19 TWE oraz dyrektywy 94/80/WE, obywatele innych państw członkowskich, zamieszkujący w danej gminie, korzystają z biernego i czynnego prawa wyborczego do władz samorządowych.
Innymi słowy, prawo unijne traktuje obywateli państw członkowskich UE, mieszkających w państwie członkowskim innym niż ich własne, tak samo jak obywateli państwa zamieszkania. Warunkiem korzystania z czynnego i biernego prawa wyborczego przez obcokrajowca, obywatela Unii Europejskiej, jest posiadanie przez niego obywatelstwa unijnego i pełnych praw obywatelskich w kraju pochodzenia, stałego miejsca zamieszkania w państwie, w którym ma korzystać z prawa wyborczego, oraz kwalifikacji wymaganych przez prawo krajowe do głosowania i bycia wybieranym na zasadach stosowanych wobec własnych obywateli. Państwa członkowskie mogą przyjmować przepisy, zgodnie z którymi jedynie ich obywatele mogą pełnić funkcje w organach wykonawczych podstawowych jednostek samorządu terytorialnego, w tym wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Jest to uzasadnione ze względu na charakter służby publicznej pełnionej na tych stanowisk, która podlega wyłączeniu z zakresu swobodnego przepływu pracowników. Mechanizmy organizowania i przeprowadzania wyborów na szczeblu lokalnym w Polsce funkcjonują bardzo dobrze. Nie należy zatem spodziewać się większych problemów z wdrażaniem unijnych zasad przez gminy. Dostosowanie polskiego prawa do wymogów unijnych zostanie przeprowadzone w drodze nowelizacji ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.
Obywatele UE mogą uczestniczyć w wyborach do Parlamentu Europejskiego bądź to w państwie, z którego pochodzą, bądź to w państwie zamieszkania w Unii Europejskiej, o ile są to różne państwa. Jednakże jasne jest, że nikt nie może głosować więcej niż jeden raz w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Kwestie te reguluje art. 19 TWE oraz dyrektywa 93/109/WE w sprawie szczegółowych zasad korzystania z prawa do głosowania oraz kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego dla obywateli UE przebywających w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami .
Deputowani do Parlamentu Europejskiego wybierani są w drodze wyborów powszechnych bezpośrednich. Rada Unii Europejskiej wprowadziła pewne wspólne zasady dotyczące ordynacji wyborczych. Państwa członkowskie mają swobodę stosowania swoich własnych rozwiązań w tych aspektach, których nie reguluje decyzja Rady Unii Europejskiej. Reprezentacja proporcjonalna jest systemem wyborczym wymaganym i stosowanym w wyborach do Parlamentu Europejskiego w większości państw członkowskich. Wybory parlamentarne odbywają się co 5 lat. Najbliższe wybory odbędą się w roku 2009.
Znaczenie powyższych regulacji dla gmin jest mniejsze niż znaczenie zasad dotyczących praw wyborczych do władz samorządowych. Należy tu jednak wskazać na konieczność aktywnego udziału gmin w informowaniu obywateli o zasadach wyboru członków Parlamentu Europejskiego.
Istnieje jeden szczególny aspekt wymagający większej uwagi w kontekście unijnych zasad dotyczących praw wyborczych do władz samorządowych, a mianowicie obowiązek przekazywania informacji osobom nie będącym obywatelami polskimi. W ujęciu ogólnym, proporcje różnych narodowości wśród osób nie mających obywatelstwa państwa, w którym mieszkają, są bardzo różne w poszczególnych państwach UE. W 2000 roku, 4,7 mln obywateli Unii powyżej 18 roku życia zamieszkiwało w państwie członkowskim innym niż ich własne, przy czym rozkład był bardzo nierówny wśród państw członkowskich: największa liczba występowała w Niemczech - powyżej 1,5 mln, i Francji - powyżej 1 mln. Nie ulega wątpliwości, że wymagane będą intensywne działania informacyjne, jeśli te cztery miliony Europejczyków w wieku uprawniającym ich do głosowania, a mieszkających w innym państwie członkowskim, mają uzyskać realną możliwość korzystania z praw wyborczych nabytych na podstawie obywatelstwa unijnego. Obywatele ci prawdopodobnie nie wiedzą nie tylko o tym, jakie przysługują im prawa, ale również o tym, jak skorzystać z tych praw w państwie członkowskim, w którym mieszkają. Szczególnie istotna jest wiedza o tym, jak znaleźć się we właściwym czasie w spisie wyborców uprawnionych do głosowania. Odpowiednie procedury mogą wyglądać zupełnie inaczej niż w ich własnych państwach członkowskich. Ogólnie można powiedzieć, że skoro przeprowadzanie wyborów lokalnych pozostaje zwykle w gestii podstawowych jednostek samorządu terytorialnego, kampanie informacyjne są również często prowadzone na poziomie lokalnym .
O ile chodzi o pojęcie przedstawiania informacji “we właściwy sposób”, jak wymaga tego Dyrektywa, Komisja Europejska stwierdzała niejednokrotnie, że jedyne zobowiązanie po stronie państw członkowskich polega na informowaniu mieszkańców w odpowiedni sposób; natomiast wybór sposobu przekazywania informacji jest całkowicie pozostawiony uznaniu samych państw członkowskich. Jednakże Komisja uważa, że państwa członkowskie mają obowiązek szczególnego informowania obywateli Unii, zamieszkujących na ich terytorium, o szczegółowych rozwiązaniach i warunkach wykonywania ich praw wyborczych. Oznacza to, że państwo członkowskie nie może wypełnić swoich zobowiązań, przekazując jedynie te informacje, które normalnie przekazuje swoim własnym obywatelom. Informacje te muszą zatem być dostosowane do specyficznych wymagań tych wyborców. Komisja z radością odnotowuje fakt, że 9 państw członkowskich donosi, iż przynajmniej niektóre organy administracji lokalnej wysyłają informacje bezpośrednio do potencjalnych wyborców (Belgia, Niemcy, Hiszpania, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Austria, Finlandia i Szwecja). Komisja wierzy w skuteczność tego rodzaju informowania. Wyraźne widać, że dwa państwa członkowskie o najniższym wskaźniku rejestracji wyborczej obywateli innych państw Unii - Grecja i Portugalia — nie podają żadnej wzmianki o stosowaniu zindywidualizowanych, adresowanych osobiście, informacji w kampaniach lokalnych. Brak osobistego kontaktu może być jednym z powodów niewielkiego zainteresowania udziałem w wyborach ze strony uprawnionych obywateli UE.

Filed under: notatki | No Comments »