MIĘDZYNARODOWY PODZIAŁ PRACY

MIĘDZYNARODOWY PODZIAŁ PRACY

Zjawisko historyczne, stanowiące szczególną formę ewolucji społecznego podziału pracy dokonującego się między podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą w obrębie różnych organizmów państwowych.

wzrost produkcji większy od chłonności rynków narodowych trwałe nadwyżki w jednych krajach i możliwość zbytu w innych wymiana handlowa wykraczająca poza granice kraju inne powiązania gospodarcze konkurencja specjalizacja

• Społeczny Podział Pracy = specjalizacja pomiędzy poszczególnymi podmiotami
• Międzynarodowy Podział Pracy (MPP) = warunek: możliwość przemieszczania towarów na skalę międzynarodową (infrastruktura, organizacja, regularność, bezpieczeństwo)

• XV i XVI w. manufaktury, odkrycia geograficzne Daleki Wschód, Ameryka
• początek: przełom XVIII i XIX rewolucja przemysłowa
• motywy MPP: wyższa wydajność i intensywność pracy, niższe nakłady i koszty
• tradycyjny MPP: początek rozpadu po I wojnie światowej
• współczesny MPP: po II wojnie światowej

Tradycyjny międzynarodowy podział pracy (TMPP) to typ powiązań jaki wytworzył się w okresie upowszechnienia produkcji maszynowej i wprowadzenia nowoczesnych środków transportu (XVIII – XIX w.)

Cechy TMPP:
- podział świata na kraje rozwinięte – przemysłowe (Europa Zachodnia: Francja, Anglia, Niemcy, Włochy) i kraje rolniczo-surowcowe
- system kolonialny
- specjalizacja międzygałęziowa (specjalizacja bardzo szeroka)
- migracje ludności (1. w krajach przemysłowych: ze wsi do miast; 2. z kolonii do mocarstw kolonialnych; 3. z mocarstw kolonialnych do kolonii)
- polityka kolonialna umacniająca wpływy państw rozwiniętych

Przyczyny rozpadu TMPP:
- skutki I i II wojny światowej (zniszczenia Europy i nowa rola USA)
- następstwa rewolucji w Rosji i rola ZSRR
- rozpad systemu kolonialnego, emancypacja nowych krajów
- nowy podział świata, rywalizacja dwóch bloków polityczno-gospodarczych
- postęp technologiczny

Współczesny międzynarodowy podział pracy (WSPP) system trwałych powiązań ekonomicznych, włączających gospodarki narodowe poszczególnych krajów w procesy produkcji i wymiany o zasięgu globalnym. Zasięg i intensywność tych powiązań ewoluują wraz z postępem technicznym.
Zbiorowość wzajemnie powiązanych podmiotów funkcjonujących na poziomie krajowym i międzynarodowym (regionalnym, ponadregionalnym, globalnym).

Cechy charakterystyczne WMPP:
- inne proporcje podziału produkcji światowej (kraje rozwinięte ponad 50% produkcji i ponad 70% eksportu)
- zmiany jakościowe: struktura handlu międzynarodowego, nowe formuły współpracy gospodarczej, nowe podmioty
- stałe przeobrażenia struktury podmiotowej
- kryzysy globalne: energetyczny z lat 70-tych, zadłużeniowy
- problemy globalne: zanieczyszczenia, bezpieczeństwo, głód
- przemiany polityczne, upadek ZSRR i bloku wschodniego, „nowa socjaldemokracja” końca lat 90-tych
- zmiana charakteru specjalizacji – specjalizacja wewnątrz gałęziowa, wewnątrz asortymentowa
- procesy integracyjne

Czynniki kształtujące WMPP:
1. wewnętrzne:
- warunki naturalne: położenie, klimat, zasoby, gleby, ludność i jej kwalifikacje
- poziom rozwoju gospodarczego: ukształtowany historycznie, możliwości inwestycyjne = zasoby kapitałowe, infrastruktura
- postęp techniczny, innowacyjność
- czynniki systemowe: model funkcjonowania gospodarki, zasady konkurencji, udział w wymianie międzynarodowej, otwarcie
- czynniki pozaekonomiczne: zdarzenia nieprzewidywalne, wojny, klęski = szkody, obciążenia budżetu
2. zewnętrzne
wzajemne oddziaływanie krajów o różnym poziomie rozwoju, odmiennym potencjale ekonomicznym i demograficznym, różnych systemach społeczno-gospodarczych, odmiennej kulturze i tradycjach przekształcanie struktur społeczno-gospodarczych, zmiana hierarchii celów, nowe rozwiązania organizacyjne i techniczne, przejmowanie wzorców postępowania

Korzyści wynikające ze specjalizacji:
- lepsze wykorzystanie zasobów i czynników produkcji
- możliwość skoncentrowania nakładów na przedsięwzięciach najbardziej efektywnych
- lepsze zaspokojenie potrzeb konsumentów
- możliwość rozszerzenia rynków zbytu i czerpania korzyści skali produkcji i zbytu
- przyspieszenie postępu technicznego
- obniżenie kosztów w wyniku postępu technicznego

Comments are closed.