elementy kalkulacyjne w sprawach celnych

Elementami kalkulacyjnymi zgodnie z Kodeksem Celnym, są elementy służące do naliczania należności celnych przywozowych i należności celnych wywozowych, odnoszące się do towaru. Innymi słowy są to okoliczności faktyczne (np. kraj pochodzenia towaru) oraz prawne (wysokość stawki celnej na dany towar), które mają wpływ na wysokość należnego cła, a nieraz także innych opłat związanych z obrotem towarem. W polskim prawie celnym elementami kalkulacyjnymi są:
 taryfa celna,
 tzw. inne środki taryfowe,
 pochodzenie towarów,
 wartość celna towarów,

TARYFA CELNA

Polska taryfa celna składa się z:
 nomenklatury towarowej,
 jednostek miary towarów,
 stawek celnych,
 opłat rolnych i innych należności przywozowych ustanowionych w ramach polityki rolnej lub na podstawie odrębnych przepisów mających zastosowanie do niektórych towarów uzyskiwanych w drodze przetwórstwa produktów rolnych,

Nomenklatura towarowa stanowi wykaz towarów opracowanych zgodnie z zasadami towaroznawstwa. Polska nomenklatura towarowa opiera się na nomenklaturze w krajach UE.

W polskiej taryfie celnej przewidziano kilka rodzajów stawek celnych. I tak stawki celne konwencyjne (podstawowe) stosuje się do towarów pochodzących z krajów należących do WTO, a także nie należących do niej, jeśli Polska przyznała im klauzulę najwyższego uprzywilejowania. Wysokość tych stawek wynika z porozumień zawartych w ramach GAT i WTO. Polska nie może ich swobodnie zmieniać.

Stawki autonomiczne stosuje się do towarów pochodzących z krajów, którym ni przyznano klauzuli najwyższego uprzywilejowania. Polska ma pełną swobodę w ich ustalaniu.

Stawki obniżone mają zastosowanie do towarów pochodzących z państw lub grup państw, z którymi Polska zawarła porozumienie o utworzeniu stref wolnego handlu. Są to więc m.in. kraje członkowskie UE, EFTA, CEFTA, Litwa, Izrael. W stosunku do towarów pochodzących z każdego z tych krajów obowiązują inne stawki obniżone. Skala obniżeń stawek celnych na te towary wynika z zawartych porozumień. W zamian za obniżenie przez Polskę stawek celnych na towary pochodzące z tych krajów, Polska uzyskuje obniżenie stawek celnych na towary do nich eksportowane.

W polskiej taryfie celnej przewidziano także dwa rodzaje stawek preferencyjnych: dla towarów pochodzących z krajów rozwijających się (DEV) oraz dla krajów najmniej rozwiniętych (LCD). Stosowanie stawek preferencyjnych przez Polskę nie wynika z zawartych przez nią porozumień z tymi krajami, ale zasad systemu preferencji dla krajów biedniejszych , przyjętego w ramach GATT. Polska stosując wobec towarów pochodzących z tych krajów niższe stawki celne, nie może liczyć na obniżkę przez nie ceł na towary polskie. Odróżnia to stawki obniżone od preferencyjnych.
Znane są też polskiemu prawu celnemu stawki celne podwyższone, stosowane wobec towarów, dla których nie można ustalić kraju lub regionu pochodzenia. Stawki te wynoszą 200% stawki autonomicznej.

Stawki celne ryczałtowe stosowane są do towarów, których ilość i wartość nie wskazują na cele handlowe.

Z uwagi na sposób konstrukcji stawek celnych wyróżnia się stawki:
 kwotowe,
 wartościowe,
 mieszane,

Stawki kwotowe, zwane inaczej – specyficznymi, wyrażane są w pewnej kwocie przypadającej na daną jednostkę towaru. Podstawą wymiaru cła może być więc:
 ciężar,
 ilość,
 rozmiar towaru,
 itp.
W przypadku stawek wartościowych, zwanych inaczej ad walorem, podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru. Cło stanowi procentową relację do niej. Możliwe są też różne kombinacje tych dwóch metod konstrukcji ceł. Polska taryfa celna ma formę prawną rozporządzenia Rady Ministrów.

INNE ŚRODKI TARYFOWE

Środkami taryfowymi są instrumenty prawne wpływające na parametry obrotu towarowego z zagranicą poprzez poziom stawek celnych. Podstawowym instrumentem taryfowym jest więc sama taryfa celna. Poza tym w Kodeksie celnym wyróżniono tzw. „inne środki taryfowe”. Są nimi:
 zawieszenie w całości lub w części poboru ceł,
 kontyngent taryfowy,
 plafon taryfowy,

Zawieszenie poboru ceł może wprowadzić w drodze rozporządzenia Rada Ministrów np. w celu realizacji porozumień międzynarodowych.

W podobnej drodze można ustanowić kontyngent taryfowy. Polega on na określeniu ilości lub wartości danego towaru, którą można wwieźć przy zastosowaniu obniżonych stawek celnych. Podmiot, który chce skorzystać z kontyngentu taryfowego, musi uzyskać pozwolenie ministra właściwego do spraw gospodarki. Jeżeli go nie uzyska lub kontyngent taryfowy zostanie wyczerpany – musi on uiścić „normalne” cło.

Instytucją podobną do kontyngentu jest taryfowego jest plafon taryfowy. Różnica polega na tym, że w jego wypadku określona w rozporządzeniu ilość lub wartość towaru może zostać przekroczona. Korzystanie z plafonu taryfowego jest możliwe aż do momentu jego zamknięcia w drodze rozporządzenia ministra właściwego w sprawach gospodarki. Poza tym do skorzystania z plafonu taryfowego nie jest wymagane uzyskiwanie pozwolenia.

POCHODZENIE TOWARU

Ustalenie kraju pochodzenia towaru ma ogromne znaczenie, gdyż zależy od niego zastosowanie odpowiedniej stawki celnej. W Kodeksie Celnym wyróżnia się dwa główne zespoły reguł ustalania pochodzenia towarów. Zasadniczo mają zastosowanie reguły niepreferencyjnego pochodzenia towarów, ale gdy towar ma być obciążony cłem przy zastosowaniu stawek preferencyjnych lub obniżonych, należy sięgnąć do reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów.

Reguły ustalanie niepreferencyjnego pochodzenia towarów określone są w Kodeksie celnym. Zgodnie z nimi towarem pochodzącym z danego kraju jest towar całkowicie w nim uzyskany lub wyprodukowany. Jeżeli w produkcję towaru zaangażowanych było kilka krajów, to jest on uważany za pochodzący z tego kraju, w którym podlegał ostatniej istotnej, ekonomicznie uzasadnionej obróbce lub przetworzeniu, które spowodowały wytworzenie nowego produktu lub stanowiły istotny etap wytwarzania w przedsiębiorstwie przystosowanym do tego celu.

Jeśli chodzi o reguły ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów, to określone są one bądź w umowach, w których przewidziano stosowanie stawek celnych obniżonych, bądź to – w wypadku stawek celnych preferencyjnych – w stosowanym rozporządzeniu Rady Ministrów. Z reguły zasady te są bardziej rygorystyczne z uwagi na to, że ustalenie takiego pochodzenia towaru jest podstawą zastosowania niższych od przeciętnych stawek celnych.

WARTOŚĆ CELNA TOWARU

Kodeks celny jak podobnie jak przepisy celne większości krajów, przewiduje kilka metod ustalania wartości celnej towaru. Metody te muszą być stosowane w pewnej kolejności. Oznacza to, że organ celny nie ma uprawnienia do swobodnego wyboru jednej z nich, ale musi zastosować metodę uznaną przez przepisy za podstawową, a dopiero gdy w oparciu o nią nie da się ustalić wartości celnej towaru może sięgnąć po następne metody, które także należy stosować według kolejności w Kodeksie Celnym.

Podstawową metodą ustalania wartości celnej towarów jest przyjęcie za nią wartości transakcyjnej towaru, czyli ceny zapłaconej faktycznie lub należnej za ten towar, sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, z pewnymi modyfikacjami przewidzianymi przez przepisy prawa. Gdyby ta metoda zawiodła, wartość celną należy ustalić na podstawie wartości transakcyjnej identycznych towarów sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna. Gdy ta metoda zawiedzie, należy wziąć pod uwagę wartość transakcyjną towarów podobnych, następnie cenę jednostkową identycznych lub podobnych towarów sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych ilościach, potem ewentualnie wartość kalkulowaną towarów, by na koniec sięgnąć do próby jej ustalenia na podstawie wszelkich danych dostępnych na polskim obszarze celnym.

Comments are closed.