PODSTAWY POLITYKI PRZEMYSŁOWEJ

PODSTAWY POLITYKI PRZEMYSŁOWEJ

Polityka przemysłowa stanowi ważny element polityki gospodarczej. Przemysł odgrywa klu-czową rolę w ekonomice współczesnych krajów. Wiąże się to z tym, że:
• wytwarza on narzędzia i środki pracy,
• dostarcza duże ilości materiałów i półfabrykatów,
• osiąga najwyższe wskaźniki wydajności pracy,
• stanowi o sile obronnej kraju,

Jednak nie we wszystkich krajach czy regionach przemysł odgrywa decydującą rolę w gospo-darce. Wiąże się to z różnymi warunkami naturalnymi, historycznymi i społeczno-politycznymi w jakich rozwijały się poszczególne kraje. Rozwój przemysłu wiąże się z okre-śloną polityką przemysłową państwa. Zalążki polityki przemysłowej występują już na prze-łomie XVII i VIII wieku we Francji i Anglii, zaś w Polsce wiąże się ona z działalnością Stani-sława Staszica (XVIII i XIX wiek).

Polityka przemysłowa może być rozumiana w 2 znaczeniach:
• jako wszelakie makroekonomiczne oddziaływanie państwa na rozwój i strukturę pro-dukcji przemysłowej,
• polityka przemysłowa oznacza oddziaływanie państwa na rozwój i strukturę produkcji przemysłowej,

Istota polityki przemysłowej wiąże się z:
• zakresem oddziaływania państwa na rozwój przemysłu,
• metodami i narzędziami realizacji tej polityki,
• instytucjami, które tą politykę realizują,

Rola państwa w polityce przemysłowej określona jest w tzw. podejściu sektorowy i podejściu podażowym. Podejście sektorowe oznacza ingerencje państwa w sferę rozwoju przemysłu. Podejście podażowe charakteryzuje się małym udziałem państwa w kształtowaniu rozwoju przemysłu.

W badaniach nad rozwojem przemysłu można wyróżnić następujące grupy studiów:

• studia sekularne – dotyczące procesów rozwoju przemysłu w dłuższych okresach cza-su,
• studia fizjograficzne – określające zależność procesów rozwoju przemysłu od warun-ków środowiska naturalnego,
• studia strukturalne – obejmujące oceny struktury przestrzennej i gałęziowej przemy-słu,
• studia węzła – dotyczą powstania i rozwoju poszczególnych aglomeracji przemysło-wych,
• studia typologiczne – określają zróżnicowanie poszczególnych części kraju ze wzglę-du na poziom i dynamikę rozwoju kraju,
• studia optymalizacyjne – obejmują koncepcję kształtowania pożądanej struktury przemysłowej kraju lub regionu,

Charakterystyka mierników uprzemysłowienia

Pod pojęciem uprzemysłowienia rozumie się określoną koncepcję albo nasycenie przestrzeni przemysłowej. Chodzi tutaj o koncepcje produkcji, zatrudnienia i majątku trwałego przemy-słu. Ocena uprzemysłowienia musi bazować na wielu wskaźnikach. Ważnym czynnikiem wpływającym na dobór wskaźników uprzemysłowienia jest przekrój terytorialny prowadzo-nych badań. Oceny uprzemysłowienia dokonywane w skali krajowej (międzynarodowej) ba-zują na miernikach i konstrukcjach intensywności produkcji przemysłowej ogółem lub na 1 mieszkańca np. produkcja stali, produkcja energii elektrycznej, produkcja włókien sztucz-nych, produkcja komputerów. Nieco odmienne podejście cechuje ocena uprzemysłowienia w przekroju regionalnym. Podstawę tych ocen stanowić mogą wskaźniki zatrudnienia w prze-myśle w poszczególnych regionach oraz dochody ludności z tytułu tego zatrudnienia.

Tradycyjnymi wskaźnikami zatrudnienia są następujące wskaźniki:
• zatrudnienie w przemyśle w przeliczeniu na 1tyś m2 powierzchni,
• zatrudnienie w przemyśle na 1tyś mieszkańców,

Nie są to jednak mierniki idealne i tak np. jeden z nich ujmuje powierzchniowo zjawisko, które ma z natury charakter punktowy np. lokalizacja zakładów przemysłowych. Drugi z tych mierników ma również pewna wadę związaną z takim faktem, iż w statystyce zatrudnienia operujemy zatrudnieniem według miejsca pracy a nie według miejsca faktycznego zamiesz-kania zatrudnionych. Jednocześnie pracownicy zatrudnieni w przemyśle poszczególnych re-gionów reprezentują inny potencjał ekonomiczny mierzony wydajnością pracy, produkcją czystą czy też technicznym uzbrojeniem miejsca pracy. Z tego też względu wskaźniki trady-cyjne musza być uzupełnione wskaźnikami o charakterze jakościowym np. takimi miernikami jak kapitałochłonność produkcji, czy wskaźniki produktywności. Wskaźnikami technicznego uzbrojenia miejsca pracy jako relacji między wskaźnikami produkcji czystej oraz wskaźnika-mi udziału przemysłu tzn. wysokiej techniki – w ogólnej wartości produkcji przemysłowej.

Comments are closed.