PODSTAWY POLITYKI SPOŁECZNEJ

PODSTAWY POLITYKI SPOŁECZNEJ

Termin polityka społeczna został wprowadzony przez francuskiego socjalistę K. Fourier. Wiązało się to z burzliwym rozwojem sił wytwórczych i koniecznością uwzględniania w eko-nomi stosunków międzyludzkich, co było następstwem żądań partii socjalistycznych rozwija-jących się w Europie zachodniej. Termin polityka społeczna ma dwojakie znaczenie :
• występuje jako pojęcie określające działalność różnych podmiotów państwa, organi-zacji społecznych i charytatywnych zajmujących się sprawami socjalnymi,
• występuje jako dziedzina wiedzy naukowej, zajmująca się procesami położenia ży-ciowego różnych warstw socjalnych,

Przez politykę społeczną rozumie się więc:
„Racjonalną działalność państwa i innych podmiotów zmierzającą do kształtowania warun-ków pracy i bytu ludności oraz pożądanych stosunków społecznych w celu najbardziej efek-tywnego i sprawiedliwego zaspokojenia potrzeb obywateli.”

Polityka społeczna wyłoniła się z ekonomii jako dyscyplina badająca społeczne skutki rozwo-ju gospodarczego. Ponadto wiąże się ona z polityką gospodarczą, prawem, demografia, staty-styka, socjologią.

Polityka społeczna przyjmuje jako cel nadrzędny zasadę bezpieczeństwa socjalnego i spra-wiedliwości społecznej. Ponadto uwzględnia ona również inne cele np.:
• ekonomiczne – dotyczące reprodukcji i racjonalnego wykorzystania zasobów pracy warunkujących wzrost gospodarczy,
• społeczno-polityczne – wiążące się z zachowaniem harmonijnego rozwoju różnych klas i grup społecznych,
• moralne dotyczące wartości etycznych w zakresie stosunków międzyludzkich i swo-bód obywatelskich,

Polityka społeczna realizuje swoje zadania na podstawie następujących instrumentów:
• świadczeń materialnych państwa w formie pieniężnej lub w formie nieodpłatnych usług,
• kategoria płacy minimalnej, która wyraża ustawowy poziom minimum socjalnego,
• maksymalna liczba godzin pracy obowiązująca wszystkich zawierających umowy zbiorowe o pracę,
• minimalny poziom świadczeń socjalnych płatnych w określonych sytuacjach,
• zasiłki dla bezrobotnych,
• dodatki dochodowe świadczone dla osób, które nie osiągają dochodów w granicach minimum utrzymania,
• zasiłki mieszkaniowe,
• środki zwalczania zjawisk tzw. patologii społecznej (alkoholizm, narkomania),
• społeczne fundusze przeznaczone na bezzwrotne kredyty dla najuboższych grup lud-ności,

Polityka społeczna kształtuje się w zależności od przyjętej doktryny polityki gospodarczej w danym kraju. Z tej strony zakłada się że państwo musi sprawować funkcje socjalno-opiekuńcze z drugiej zaś strony zakłada się podporządkowanie polityki społecznej kryteriom ekonomii i regułom rynkowym.

Współcześnie wyróżnić możemy 3 modele polityki socjalnej:
• polityka liberalna (model marginalny) – wychodzi z założenia, że o zaspokojeniu po-trzeb socjalnych decyduje rynek, a sprawy socjalne są domeną organizacji społecz-nych i charytatywnych. Państwo nie jest tutaj podmiotem polityki społecznej,
• polityka socjalliberalna (model motywacyjny) – polityka ta dopuszcza znaczą inter-wencje państwa w sprawy socjalne ale bez osłabienia mechanizmów efektywności go-spodarki. Podstawą do wysokości świadczeń społecznych są tutaj osiągane zarobki i dochody, staż pracy i tyko częściowo pomoc państwa. Ubezpieczenia są obowiązko-we. Realizowana m.in. w Niemczech, Austrii i Włoszech,
• polityka socjaldemokratyczna – dąży do zapewnienia obywatelom szerokiego bezpłat-nego dostępu do różnego rodzaju świadczeń socjalnych. Zakłada ona,. Że państwo jest podmiotem polityki społecznej odpowiedzialnym za warunki życia ludności. przykła-dem tej doktryny jest polityka społeczna w państwach skandynawskich (Szwecja),

Modelu polityki społecznej realizowanego w krajach tzw. realnego socjalizmu nie można zakwalifikować do żadnego z wymienionych modeli. Był on silnie redystrybucyjny, gdzie polityka niskich płac szła w parze z silnym dotowaniem podstawowych produktów i usług. Polityka ta załamała się w związku z kryzysem. Problemy polityki społecznej w Polsce w latach 90-tych zdominowane były przez problemy makroekonomiczne (program Balcerowi-cza). Za przekształceniami tymi nie nadążała reforma polityki społecznej.

Dopiero w 1991r. zwrócono szczególną uwagę na działania w sferze polityki socjalnej. Za-sadniczymi problemami dla polityki społecznej stało się:
• odejście od zasady tzw. pełnego (socjalnego) zatrudnienia,
• wycofanie dotacji do podstawowych dóbr i usług,
• bardzo znaczne ograniczenie różnych świadczeń społecznych i przywilejów branżo-wych,
• reforma systemu ubezpieczeń społecznych (emerytalno-rentowych),

Klasycznym problemem w I okresie transformacji stała się ochrona przed bezrobociem i prze-ciwdziałanie pogarszającemu się poziomowi tzw. bezpieczeństwa socjalnego. Problemy pol-tyki społecznej w Polsce wymagają gruntownych zmian w systemie opieki społecznej i kwe-stii płaconych podatków. Wymaga to aktywnej roli państwa i reformy systemu świadczeń socjalnych, polityki zatrudnienia, polityki podatkowej.

Comments are closed.