PROGRAMOWANIE ROZWOJU GOSPODARKI REGIONALNEJ

PROGRAMOWANIE ROZWOJU GOSPODARKI REGIONALNEJ

Programowanie rozwoju gospodarki regionalnej wiąże się z koniecznością przewidywania przebiegu różnych zjawisk w przyszłości. W naukach ekonomicznych problematyka programowania wiąże się z wyborem określonych celów oraz środków realizacji tych celów. Elementem każdego programowania są więc cele, warunki realizacji celów oraz środki do realizacji wyznaczonych celów. Problematyka programowania wiąże się ściśle z problematyką prognozowania i planowania. Określają to następujące relacje „prognoza – program – plan”.

Prognoza stanowi I etap programowania. Prognozą nazywamy naukowe stadium przyszłości polegające na określeniu najbardziej prawdopodobnego przebiegu badanego zjawiska. prognostyka różni się od futurologii naukowym charakterem metod przewidywania przyszłości.

W praktyce wyróżnia się różne kryteria klasyfikacji prognoz:
1. Z punktu widzenia horyzontu czasowego wyróżniamy:
• prognozy krótkookresowe (od 1 do 2 lat, np. prognoza plonów),
• prognozy średniookresowe (od 3 do 5 lat),
• prognozy długookresowe (od 6 do 15 lat),
• prognozy perspektywiczne (od 6 do 20 lat),
• prognozy ponadperspektywiczne (powyżej 20 lat),

2. Z punktu widzenia charakteru:
• prognozy proste (ilościowe),
• prognozy złożone (jakościowe),
3. Z punktu widzenia zakresu problemowego:
• prognozy kompleksowe i częściowe,
• prognozy makroekonomiczne i mikroekonomiczne,
• prognozy światowe, krajowe, regionalne,
4. Z punktu widzenia metody opracowania:
• prognozy indukcyjne (od szczegółu do ogółu),
• prognozy dedukcyjne (od ogółu do szczegółu),
5. Z punktu widzenia celu lub funkcji:
• prognozy ostrzegawcze (dotyczące szczególnie ważnych zjawisk),
• prognozy badawcze (najbardziej prawdopodobny przebieg zjawiska),
• prognozy normatywne (określające najbardziej pożądany przebieg zjawiska),

W Polsce wyróżniamy następujące grupy prognoz:
• prognozy demograficzne,
• prognozy rozwoju nauki i techniki,
• prognozy społeczne (kultura),
• prognozy gospodarcze,
• prognozy przestrzenne,

W warunkach gospodarki rynkowej możliwości rozwoju poszczególnych obszarów są bardzo zróżnicowane i zależą od różnych uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych. Szanse rozwoju poszczególnych regionów zwiększają się w przypadku, gdy prowadzą one do aktywną politykę rozwoju i posiadają opracowany program rozwoju społeczno-gospodarczego. Każdy program musi ujmować zarówno aspekty rzeczowe jak i harmonogram realizacji wyznaczonych celów.

Programy rozwoju regionalnego spełniają następujące funkcje:
• regulacyjna – prognoza jest elementem określającym realizację konkretnych zadań,
• kontrolna – jest podstawą oceny skuteczności podejmowanych działań,
• informacyjna – jest dokumentem stanowiącym wytyczne dla poszczególnych podmiotów i otoczenia rynkowego w regionie,
• koordynacyjna – jest elementem zapewniającym realizacji celów konkretnymi środkami,
• pobudzająca – program jest dokumentem zmuszającym podmioty władzy do poszukiwania optymalnych kierunków rozwoju danego regionu,
• promocyjna – określająca wszystkie mocne strony danego regionu oraz najlepsze szanse,

Każdy program rozwoju regionalnego obejmuje tzw. misje rozwoju regionu. Następnie określamy cele strategiczne oraz odpowiadające im szczegółowe cele operacyjne. Podstawą i etapem wstępnym do budowy każdego programu rozwoju (miasta, gminy) jest analiza strategiczna SWOT. Analiza ta określa wszystkie mocna strony regionu oraz słabe strony regionu, a ponadto szanse i zagrożenia jego rozwoju.

Do słabych stron regionu zaliczyć można między innymi:
• skażenie środowiska,
• przeludnienie agrarne,
• wysokie bezrobocie,
• niedorozwój komunikacji,

Do mocnych stron regionu zaliczyć można między innymi:
• dogodne położenie komunikacyjne,
• atrakcyjność środowiska naturalnego,
• kadry wysoko wykwalifikowane,
• dobre uzbrojenie regionu,

Do szans rozwoju wynikającego z otoczenia rynkowego zaliczyć można między innymi:
• napływ kapitału zagranicznego,
• współpraca z innymi regionami,
• korzystne wyniki gospodarki,

Do zagrożeń rozwoju wynikającego z otoczenia rynkowego zaliczyć można między innymi:
• zła sytuacja finansów publicznych,
• migracja ludności,

Analiza strategiczna SWOT jest podstawą dla oceny marketingowej każdego regionu oraz oceny jego konkurencyjności. Konkurencyjność regionów w odróżnieniu od konkurencyjności przedsiębiorstw może oznaczać przewagę jednego regionu nad innym regionem ze względu na posiadane zasoby materialne jak i też istniejący potencjał intelektualny (kadry, instytucje nauki i oświaty, kultury).

Konkurencyjność regionu może być rozpatrywana jako:
• konkurencyjność bezpośrednia – wynikająca z rywalizacji poszczególnych jednostek regionalnych o nową inwestycję, napływ kapitału zagranicznego, lokalizacje niektórych instytucji rządowych, itp.,
• konkurencyjność pośrednia – wynikająca z kondycji ekonomicznej największych przedsiębiorstw zlokalizowanych w regionie i otoczeniu rynkowym tych przedsiębiorstw,

W koncepcji polityki regionalnej Polski przyjęto następujące priorytety:
• preferencje dla głównych biegunów wzrostu tj. dla największych aglomeracji miejskich,
• wyznaczenie obszarów najwyższej aktywności społeczno-gospodarczej skoncentrowanych wokół głównych systemów komunikacyjnych w układzie równoleżnikowym i południkowym,
• restrukturyzacja wybranych regionów zagrożonych skutkami transformacji tj. głównie regionu śląskiego i województw południowo-wschodnich i północnych,
• podporządkowanie programów rozwoju regionalnego zasadą polityki regionalnej stosowanej w UE,

Przedstawione założenia zostały ujęte w koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju oraz w studiach uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego poszczególnych województw. Dokumenty te są ściśle powiązane ze strategią rozwoju społeczno-gospodarczego kraju i poszczególnych regionów.

Comments are closed.