REGIONY WĘZŁOWE I AGLOMERACJE PRZEMYSŁOWE

REGIONY WĘZŁOWE I AGLOMERACJE PRZEMYSŁOWE

Przedstawione dotychczas regiony charakteryzowały się jako wyraźne układy przestrzenne lub strefowe. Wyznaczane one były na podstawie celowo dobranych cech. Oprócz tego w literaturze wyróżnia się regiony o charakterze węzłowym tj. obszary skupione wokół dużych miast. Kryteriami dla wyróżnienia tych regionów są różne powiązania ekonomiczne i spo-łeczne poszczególnych jednostek terytorialnych.

Wśród regionów węzłowych wyróżniamy:
• regiony jednoośrodkowe – o wyraźnej dominacji jednego miasta,
• regiony dwuośrodkowe – obszar, gdzie występują dwa dominujące ośrodki ( Byd-goszcz – Toruń, Kilce – Radom),
• regiony wieloośrodkowe – poza ośrodkiem centralnym występuje jeszcze kilka więk-szych miast skupiających część powiązań np. Górny Śląsk

Regiony przemysłowe możemy wyodrębnić na podstawie cech, miernika np. dojazdu do pra-cy, albo też na podstawie kilku cech określających różne powiązania produkcyjne, usługowe, migracyjne. Z problematyką regionów przemysłowych wiąże się powstanie aglomeracji przemysłowych tworzonych przez ośrodki i okręgi przemysłowe. Powstanie dużych skupisk przemysłu ma swój bezpośredni związek z rewolucją przemysłową w Europie na przełomie XVIII i XIX wieku. Skupiska te były wyrazem procesów koncentracji produkcji oraz postępu technicznego. Decydujące znaczenie dla tych procesów miało wykorzystanie energii wodnej. Duże aglomeracje przemysłowe powstały pierwotnie w oparciu o czynniki surowce. Ponadto duże skupiska przemysłowe powstały na obszarach związanych bezpośrednio z dużymi ośrodkami miejskimi. Oddzielną grupę stworzyły aglomeracje przemysłowe ukształtowane w rejonach dużych miast portowych. Specyficznymi skupiskami przemysłowymi są aglomeracje przemysłowe, które rozwinęły się na obszarach tradycyjnego przemysłu i rękodzieła.

Najczęściej stosowanymi określeniami dla skupisk przemysłowych są pojęcia ośrodka i okrę-gu przemysłowego:

Ośrodek przemysłowy – to miejscowość, w której istnieje 1 średni lub kilka mniejszych za-kładów przemysłowych.

Okręg przemysłowy – to zespół ośrodków przemysłowych powiązanych ze sobą różnymi więzami kooperacyjno-produkcyjnymi o znacznym potencjale produkcyjnym.

W Polsce wyróżniamy 24 okręgi przemysłowe. Występują one głównie w Polsce południowej i centralnej. Skupiają one 60% ludności i 75% zatrudnienia w przemyśle. Z punktu widzenia liczby zatrudnionych w przemyśle do największych okręgów zaliczany okręg górnośląski i warszawski, a do najmniejszych białostocki i lubelski.

Przyjmując za podstawę moment powstania poszczególnych okręgów wyróżniamy:
• okręgi stare – powstałe przed II Wojną Światową tj. górnośląski okręg przemysłowy, staropolski, łódzki, bielski, sudecki,
• okręgi nowe – powstało po II Wojnie Światowej do których zaliczamy okręg płocko-wrocławski, piotrowsko-bełhatowski, karpacki, opolski,

Biorąc pod uwagę stopień koncentracji przestrzennej zakładów produkcyjnych wyróżniamy okręgi o dużej koncentracji przestrzenno-produkcyjnej (gdański, górnośląski itp.) i o małej koncentracji produkcji (staropolski, sudecki),

Comments are closed.