Podatki majątkowe

Podatki majątkowe

Podatki majątkowe, jak sama nazwa wskazuje, to takie podatki, których źródłem jest majątek podatnika lub jego składniki. Przedmiotem podatku majątkowego może być:
 całość lub część posiadanego majątku tj. stan majątku,
 zmiana praw majątkowych tj. nabycie lub zbycie praw majątkowych (podatek od nabycia odpłatnego i nieodpłatnego praw majątkowych),
 przyrost majątku nie związany ze zmianą właściciela majątku (wówczas osobą opodatkowaną jest ta sama osoba),
Podatki majątkowe są stosunkowo łatwe i proste do stosowania. Opodatkowanie nimi może mieć charakter stały, okresowy lub też jednorazowy. Mogą być płacone zarówno przez osoby fizyczne jak i przez jednostki prowadzące działalność gospodarczą. Rola tych podatków jest jedynie fiskalna, gdyż w nikły sposób wpływają na inne funkcje podatków. Są to najstarsze podatki na świecie. Obecnie ich rola jest drugorzędna. Są one całkowitym dochodem budżetu gminy.
Od 1 stycznia 2005 roku w Polsce, zgodnie z planami, powinna zacząć funkcjonować jednolita ewidencja podatkowa podatków od nieruchomości, rolnego i leśnego. Jej stworzenie będzie podstawą do przejścia na podatek katastralny płacony w zależności od wartości nieruchomości.
Podatki majątkowe obciążają majątek oraz jego przyrost, mogą więc występować w wielu formach. Są dosyć liczną grupą podatków. Zaliczmy do nich:
 podatek od nieruchomości,
 podatek od środków transportu,
 podatek od posiadania psa,
 podatek rolny,
 podatek leśny,
 podatek od spadków i darowizn,
 podatek od czynności cywilnoprawnych
Jednym z ważniejszych podatków majątkowych jest podatek od nieruchomości. Podstawą prawną tego podatku jest ustawa z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych ( Tekst jednolity Dz. U. Nr 9, poz. 84 z 2002 r.). Podatnikami tego podatku są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, które są:
 właścicielami albo samoistnymi posiadaczami nieruchomości lub obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem,
 użytkownikami wieczystymi tych nieruchomości czy ich części,
 posiadaczami (zarządzającymi) nieruchomościami lub obiektami budowlanymi będącymi własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Posiadanie to musi wynikać z umowy zawartej z właścicielem lub zarządem ustanowionym przez tego właściciela,
 posiadaczami bez tytułu prawnego nieruchomości lub obiektów budowlanych należących do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. (Wyjątkiem są nieruchomości wchodzące w skład zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w Zarządzie Lasów Państwowych),
 posiadaczami nieruchomości lub obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Posiadanie to musi wynikać z umowy zawartej z właścicielem, a także z umowy zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa, ustanowionego zarządu czy innego tytułu.

Przedmiotem opodatkowania są:
 budynki lub ich części,
 budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (innej niż rolnicza lub leśna),
 grunty pod jeziorami, grunty zajęte na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych, sklasyfikowane jako użytki rolne, ale położone na terenie miast,
 grunty nie objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym,
 grunty objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż rolna lub leśna.
Podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowi: dla gruntu jego powierzchnia, dla budynku powierzchnia użytkowa (w m2), natomiast dla budowli – wartość określona według zasad określonych dla celów amortyzacji.
Stawki podatku od nieruchomości są ustalane przez radę gminy, z tym że nie mogą one przekroczyć maksymalnych stawek, nie mogą być też niższe niż 50% górnych granic stawek, jak również nie mogą one wynosić 0%. Podatek od nieruchomości jest płatny w 4 kwartalnych ratach. Wymiaru podatku dokonuje w drodze decyzji konstytutywnej wójt gminy właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
Drugim zaliczanym do podatków majątkowych jest podatek od środków transportu. Jest on także regulowany ustawą z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych. Podatnikami podatku od środków transportowych są osoby fizyczne i prawne będące właścicielami środków transportowych. Jako właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, na które środek transportowy został zarejestrowany. Jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, to obowiązek podatkowy w tym podatku ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Przedmiotem opodatkowania tym podatkiem są:
 autobusy, samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej od 3,5 ton,
 ciągniki siodłowe i balastowe, przystosowane do używania łącznie z naczepą lub przyczepą (o dopuszczalnej masie całkowitej zespołu pojazdów od 3,5 ton),
 przyczepy i naczepy, które łącznie z pojazdem silnikowym posiadają dopuszczalną masę całkowitą od 7 ton (z wyjątkiem związanych wyłącznie z działalnością rolniczą prowadzoną przez podatnika podatku rolnego).
Podstawę opodatkowania tym podatkiem stanowi ilość środków transportu. Pokrywa się ona z przedmiotem opodatkowania. Stawki podatku od środków transportu mają charakter kwotowy. Ich wysokość jest określana corocznie przez radę gminy w drodze uchwały, jednakże w granicach określonych ustawą i rozporządzeniem Ministra Finansów. Zasady ustalania tego podatku zmieniły się całkowicie od 2002 roku, w związku z dostosowaniem polskich przepisów do prawa Unii Europejskiej. Organem podatkowym właściwym w sprawach podatku od środków transportu jest organ gminy, na terenie której znajduje się adres zamieszkania lub siedziba podatnika. Podatek ten jest płacony w dwóch równych ratach, w terminie do 15 lutego i 15 września każdego roku.
Trzecim podatkiem majątkowym jest podatek od posiadania psów. Polski podatek ma charakter obligatoryjny. Obowiązek opłacania tego podatku ciąży tylko na osobach fizycznych będącymi posiadaczami psów. Podstawę opodatkowania podatkiem od psów stanowi ilość posiadanych zwierząt. Stawki kwotowe jak i termin płatności podatku ustalane są przez radę gminy, ale górną ich granicę ustala w drodze rozporządzenia Minister Finansów.
Podatek rolny – w Polsce został wprowadzony 1 stycznia 1985r. przepisami ustawy o podatku rolnym z dnia 15 listopada 1984 r. „Podatkowi rolnemu podlegają osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.
Obowiązek ciąży na tych podmiotach wówczas, gdy są:
 właścicielami, użytkownikami wieczystymi albo samoistnymi posiadaczami gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych ( z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza),
 dzierżawcami gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, jeśli grunty te zostały wydzierżawione na podstawie umowy zawartej zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i zakrzewione na użytkach rolnych (z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza),
 dzierżawcami gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, jeśli grunty te zostały wydzierżawione na podstawie umowy zawartej zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Przedmiot opodatkowania – podatkiem rolnym opodatkowane są grunty gospodarstw rolnych. Gospodarstwo rolne to obszar użytków rolnych, grunty pod stawami, sklasyfikowane w operatach ewidencyjnych jako użytki rolne grunty pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub o powierzchni użytków rolnych przekraczających 1 ha przeliczeniowy. Gospodarstwem rolnym jest grunt stanowiący współwłasność lub znajdujący się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych prowadzących wspólną gospodarkę rolną. Przedmiotem opodatkowania podatkiem rolnym są grunty gospodarstw rolnych, a nie dochody uzyskiwane z prowadzonej na tych gruntach działalności. Zaprzestanie zatem uprawy gruntów rolnych lub ograniczenie produkcji rolniczej nie stanowi podstawy do zwolnienia od podatku rolnego lub udzielenia ulgi w tym podatku.
Roczna stawka podatku rolnego dla 1 ha przeliczeniowego jest ustalana jako równowartość pieniężna 2,5 q żyta, obliczana jako średnia cena skupu za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy. Średnia cena skupu jest podawana przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorze Polskim do 20 dni po upływie trzeciego kwartału. Podatek rolny jest płatny w czterech ratach.
Podatek leśny został wprowadzony postanowieniami ustawy z dnia 28 września 1991 r o lasach (Dz. U. Z 2000 r., Nr 56, poz. 679 z późn. zm.). Podatnikami tego podatku są osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej będące właścicielami lub samoistnymi posiadaczami lasów. Przedmiotem opodatkowani tym podatkiem są lasy. Lasem w rozumieniu ustawy jest grunt:
 o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi),
 drzewami i krzewami oraz runem leśnym lub przejściowo jego pozbawiony,
 przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo wpisany do rejestru zabytków.
W podatku leśnym nie ma żadnych systemowych ulg podatkowych. Podstawę opodatkowania, podobnie jak w podatku rolnym, stanowi liczba hektarów przeliczeniowych (liczbę hektarów przeliczeniowych ustala się mnożąc liczbę hektarów fizycznych przez odpowiednie przeliczniki). Stawka w podatku jest podawana w sposób relatywny, a ustalana kwotowo. Stanowi ona równowartość pieniężną 0,2 m3 drewna za rok podatkowy, obliczaną – podobnie jak w podatku rolnym - wg średniej ceny sprzedaży drewna uzyskanej za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy. Pobór podatku odbywa się w różny sposób: osobom fizycznym podatek leśny jest ustalany w drodze decyzji i jest on płatny w czterech ratach, natomiast pozostali podatnicy są zobowiązani do samoobliczenia podatku i wpłacania go w terminach miesięcznych.
Podatek od spadków i darowizn jest to typowy podatek majątkowy obciążający przyrost majątku osiągnięty w sposób nieodpłatny. Podstawowym aktem prawnym regulującym funkcjonowanie tego podatku jest ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
Podatnikami podatku od spadków i darowizn są osoby fizyczne, które są obywatelami polskimi lub mają miejsce stałego pobytu w Polsce i nabyły w sposób nieodpłatny własność rzeczy lub prawa majątkowe. Nabycie owych praw i własności może odbywać się w drodze spadku (dziedziczenie ustawowe lub testamentowe) lub darowizny. Obowiązek podatkowy powstaje:
 przy nabyciu w drodze dziedziczenia – z chwilą przyjęcia spadku,
 przy nabyciu w drodze darowizny – z chwilą zawarcia aktu notarialnego lub spełnienia przyrzeczonego świadczenia,
 przy nabyciu w drodze zasiedzenia – z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu,
 przy nabyciu praw do wkładów oszczędnościowych – z chwilą śmierci wkładcy.
Przy wymiarze wysokości podatku od spadków i darowizn istotną rolę odgrywa grupa podatkowa, w której znajduje się nabywca, gdyż od tego zależy wysokość podatku.
Podstawę opodatkowania w podatku od spadków i darowizn stanowi wartość czysta (wartość netto) nabytych rzeczy i praw majątkowych, ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego, po odtrąceniu długów i ciężarów. Podatnicy nabywający spadek lub darowiznę są obowiązani do złożenia we właściwym urzędzie skarbowym, w terminie do 1 miesiąca od daty przyjęcia spadku zeznania podatkowego. Wyjątkiem są darowizny ustanowione w formie aktu notarialnego. Tutaj do obliczenia i pobrania podatku jest zobowiązany notariusz, przed którym sporządzono akt darowizny lub przedstawiono pismo stwierdzające darowiznę. Notariusz jako płatnik musi także prowadzić rejestr podatku od spadków i darowizn, przesyłać odpowiednie deklaracje organowi podatkowemu i dokonywać wpłat pobranego podatku. Mimo, iż podatek od spadków i darowizn jest pobierany przez urzędy skarbowe, w całości zasila budżet gminy.
Podatek od czynności cywilnoprawnych jest stosunkowo młodym podatkiem. Został wprowadzony postanowieniami ustawy z dnia 9 września 2000 roku, a zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2001 roku. Podatnikami w tym podatku są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki nie mające osobowości prawnej, będące stronami czynności cywilnoprawnych. Jeżeli jest kilka stron czynności cywilnoprawnych, wówczas obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich stronach, natomiast gdy jedna ze stron jest zwolniona, obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na pozostałych. Przedmiotem czynności cywilnoprawnych są rzeczy znajdujące się na Terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub prawa wykonywane na jej terytorium. Przedmiotem opodatkowania są czynności enumeratywnie wyliczone w art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Mianowicie:
a) umowy:
 pożyczki,
 sprzedaży, zamiany rzeczy i praw majątkowych,
 darowizny,
 dożywocia oraz ustanowienia odpłatnej renty,
 dział spadku i o zniesienie współwłasności,
 majątkowe małżeńskie,
 depozytu nieprawidłowego,
 spółki (akty założycielskie),
b) ustanowienie:
 hipoteki,
 odpłatnego użytkowania w tym nieprawidłowego,
c) zmiany wszystkich w/w umów, gdy powodują podwyższenie podstawy opodatkowania tym podatkiem,
d) orzeczenia sądów (także polubownych), ugody jeżeli powodują takie skutki jak w/w
umowy, zmiany umów i ustanowienia.
Podstawą opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych przy umowach sprzedaży jest cena sprzedaży, w pozostałych przypadkach – wartość rynkowa rzeczy czy praw majątkowych.
Stawki w tym podatku są ustalone dwojako: kwotowo, procentowo i wg tabeli progresywnej. Kwotowo np. umowa małżeńska majątkowa, procentowo – od 2% do 0,1% podstawy opodatkowania np. ustanowienie hipoteki, umowy sprzedaży, umowy zamiany, wg tabeli progresywnej np. umowy spółki. Zobowiązanie podatkowe w tym podatku powstaje w chwili dokonania czynności cywilnoprawnej z mocy samego prawa. Przyjęta w tym podatku technika jego samoobliczenia sprawia, iż podatnik obowiązany jest, bez wezwania organu podatkowego, do złożenia w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego deklaracji podatkowej i wpłacenia należnego podatku we właściwym miejscowo Urzędzie Skarbowym. Decyzje organów podatkowych wydawane w tym podatku mają zatem charakter decyzji deklaratoryjnych, określających jedynie prawidłowe zobowiązanie w tym podatku i ewentualnie zaległość podatkową. Organem podatkowym właściwym w sprawach tego podatku jest odpowiedni Urząd Skarbowy, w niektórych sytuacjach podatek pobierany jest przez płatnika (np. notariusza).

Comments are closed.