FIZJOKRATYZM - HISTORIA MYŚLI EKONOMICZNEJ

FIZJOKRATYZM – rozwinął się we Francji w połowie XVIII w. w kraju, w którym dominowały jeszcze stosunki feudalne. Bankructwo pierwszego banku emisyjnego spowodowało, że właściciele kapitałów zaczęli lokować swoje pieniądze we własności ziemskiej. Na wsiach zaczęły powstawać nowe, kapitalistyczne gospodarstwa rolne.
Twórcą fizjokratyzmu jest F. Quesnay, który swój system wyłożył w pracy pt. „Tablica ekonomiczna”, opublikowana w 1758r.
Centralne miejsce w teorii fizjokratów zajmuje koncepcja pracy produkcyjnej i produktu dodatkowego. Fizjokraci uważali, że produkcyjna jest tylko praca w rolnictwie, ale produkcyjne są tylko nowoczesne gospodarstwa kapitalistyczne, bo tylko one tworzą produkt dodatkowy, tj. nadwyżkę wytworzonej wartości towarów ponad koszty produkcji.
Uczniowie Quesnay traktowali jego system jako ostatecznie zakończony i w pełni dopracowany, który wymaga tylko popularyzacji drogą powszechnej oświaty. Wielką zasługą fizjokratów zarówno francuskich jak i polskich było to, że przyczynili się do rozwoju oświaty, szkolnictwa i edukacji.
Fizjokraci dostrzegali występowanie praw ekonomicznych, które traktowali jako prawa naturalne czyli dane przez naturę, przez dobrą opatrzność.
Quesnay sformułował wizję rozwoju społeczno – gospodarczego opartego na prawach natury, z których dwa są najważniejsze. Prawo do posiadania własności prywatnej i prawo do wolności gospodarowania. Według Quesnaya motorem działalności gospodarczej ludzi jest interes osobisty, a więc osiąganie korzyści. Działalność jednych jednostek nie może naruszać praw drugich i dlatego na straży porządku naturalnego powinien stać rząd i prawo, a przede wszystkim nowoczesna oświata.
Znaczenie tablicy ekonomicznej Quesnaya
Stanowi ona pierwszy w dziejach nauki ekonomii schemat przepływu wytworzonego produktu społecznego pomiędzy klasami (schemat przepływów międzygałęziowych). Quesnay w sposób rachunkowy przedstawił wymianę między klasami oraz warunki osiągnięcia przez gospodarkę stanu równowagi ogólnej oraz realizacji procesów reprodukcji prostej.
Wyróżnił trzy klasy społeczne:
1. Klasę właścicieli świeckich i duchownych, którzy wydzierżawiają posiadaną ziemię rolnikom – dzierżawcą za co otrzymują czynsz dzierżawny
2. Klasa produkcyjna rolników dzierżawców, tylko ta klasa pomnaża bogactwo społeczne, a więc wytwarza produkt dodatkowy
3. Klasa jałowa, obejmująca przemysłowców, rzemieślników i kupców. Klasa ta nie pomnaża bogactwa społecznego
Quesnay opisał wymianę między klasami zaczynając od rolników, którzy dokonują nakładów kapitałowych 3 mld liwrów, a wytworzona przez nich produkcja ma wartość 5 mld liwrów. Produkt dodatkowy przekazują klasie właścicieli jako czynsz dzierżawny. Ponad to kupują u klasy jałowej narzędzia rolnicze za 1 mld liwrów. Klasa właścicieli ziemskich przeznacza 2 mld liwrów na kupno środków żywności u rolników za 1 mld liwrów i kupuje artykuły przemysłowe od klasy jałowej za 1 mld liwrów. Klasa jałowa kupuje u rolników artykuły konsumpcyjne za 1 mld liwrów i surowce pochodzenia rolniczego za 1 mld liwrów. W ten sposób do rolnictwa wracają wydane 3 mld liwrów, które stają się podstawą procesów reprodukcji prostej.
Quesnay pragnął realizacji zasad tablicy w życiu gospodarczym, co miało zlikwidować trudności ekonomiczne ówczesnej Francji. Chciał wprowadzić nowy, bo kapitalistyczny porządek gospodarczy w miejsce feudalnego. To było niemożliwe, bo wprowadzenie nowego ładu gospodarczego wymaga zmiany ustroju społeczno – politycznego.
Podstawowym hasłem fizjokratów było hasło leseferyzm, a więc nie ingerencji wolnej konkurencji, to hasło głosiła również ekonomia klasyczna i ekonomia poklasyczna XIX w. i zostało ono dopiero podważone w latach trzydziestych XX w, przez Keynes’a.

Comments are closed.