MERKANTYLIZM - HISTORIA MYŚLI EKONOMICZNEJ

MERKANTYLIZM – kierunek myśli ekonomicznej i polityki ekonomicznej, który rozwijał się w Europie Zachodniej od XVI – XVIII w. Nie tworzył jeszcze teorii ekonomii, miał głównie utylitarny, praktyczny charakter. Zasługą merkantylistów dla rozwoju myśli ekonomicznej było to, że pozbawili rozważania ekonomiczne otoczki religijnej.
Merkantylizm rozwinął się w okresie powstawania kapitalizmu i był ideologią pierwotnej akumulacji kapitału tj. tworzenia podstaw finansowych kapitalizmu, a więc rozwijał się kapitalizm przy czynnej pomocy państwa drogą wyzysku pracowników najemnych i wysokich podatków nakładanych na rolników i grabieży kolonialnych. Merkantyliści skupili uwagę przede wszystkim na handlu i obiegu pieniężnym. W ich ujęciu o bogactwie kraju decyduje przede wszystkim zasób pieniędzy kruszcowych i dlatego domagali się od państwa prowadzenia polityki ograniczającej wywóz pieniędzy z kraju.
Merkantylizm rozwijał się w dwóch etapach:
1. Merkantylizm wczesny – głoszono wówczas zasadę dodatniego bilansu pieniężnego i państwo ograniczało import towarów.
2. Merkantylizm właściwy manufakturowy – głoszono zasadę dodatniego bilansu handlowego, a więc w tym okresie nie ograniczano importu, ale starano się aby eksport był wyższy od importu. Jest to etap silnego rozwoju manufaktur i produkcji proeksportowej.
Najwcześniej merkantylizm rozwinął się we Włoszech, a później w Hiszpanii i Portugalii
Hiszpanie i Portugalczycy w XV i XVI w. dokonali licznych odkryć geograficznych zwłaszcza w Ameryce Środkowej i Południowej.
W 1492 została odkryta Ameryka.
Merkantylizm rozwijał się w sposób odmienny w różnych krajach.
Merkantylizm hiszpański był typowym wczesnym merkantylizmem co doprowadziło Hiszpanię do utraty znaczenia politycznego. W 1588r. w Bitwie Morskiej została pokonana flota hiszpańska przez floty angielską i holenderską. Miejsce Hiszpan na morzu zajęła Anglia.
W Hiszpanii gromadzono kruszce nie dbano o rozwój produkcji krajowej.
Merkantylizm francuski określa się mianem merkantylizmu przemysłowego. Prowadzony przez Kolberta ministra Ludwika XIV. Popierał on rozwój manufaktur królewskich kosztem rolników.
Merkantylizm angielski określa się mianem merkantylizmu handlowo – bezstronnego, bo nastawiony był na rozwój wszystkich dziedzin gospodarki. Szczególnie silnie rozwinął się za czasów Elżbiety I i Cromwella.
Merkantylizm najwcześniej przeżył się w Anglii, bo już pod koniec XVII w. ponieważ w Anglii najszybciej rozwijał się kapitalizm.
W Anglii skończył się okres pierwotnej akumulacji kapitału, a rozpoczął się okres produkcji kapitalistycznej. Straciły swoje znaczenie hasła merkantylizmu, ograniczania produkcji, handlu i przedsiębiorcy zaczęli żądać swobody produkcji i handlu, a więc zniesienia barier celnych.
Wolny handel był korzystny dla Anglii, gdyż nie musiała obawiać się konkurencji zagranicznych towarów ponieważ były to zazwyczaj surowce i półfabrykaty

Comments are closed.