ROLA HANDLU ZAGRANICZNEGO W GOSPODARCE

ROLA HANDLU ZAGRANICZNEGO W GOSPODARCE

Czynniki wpływające na zaangażowanie poszczególnych krajów w wymianę:
1. czynniki naturalne
- wielkość kraju
- położenie geograficzne
- klimat
- zasoby naturalne
- zasoby ludzkie
2. czynniki społeczno-gospodarcze (większe znaczenie)
- system społeczno-polityczny
- poziom rozwoju
- struktura gospodarki (udział sektora przemysłowego, rolnego, usług)
- polityka handlu zagranicznego
- zasoby kapitałowe
- nowoczesność gospodarki

Stopień oddziaływania handlu zagranicznego na gospodarkę narodową zależy od:
1. zaangażowania kraju w MPP
2. udział handlu w tworzeniu i podziale DN
3. roli jaką pełni handel zagraniczny w gospodarce
- pasywną – eksport ma dostarczyć jedynie dewiz, którymi płaci się za import
- aktywną – eksport dostarcza dewiz do zapłaty za import, ale oddziałuje również na gospodarkę, powodując jej dostosowanie do rynku światowego

Handel międzynarodowy z punktu widzenia wielu krajów
Handel zagraniczny z punktu widzenia jednego kraju

Mierniki wpływu handlu zagranicznego na gospodarkę narodową kraju

I. stopa eksportu / importu - wskazują na udział handlu zagranicznego w tworzeniu DN (stopa eksportu) i podziale DN (stopa importu)

1. przeciętna stopa eksportu / importu jest wysoka, gdy wynosi ponad 40%
2. występuje w krajach wysoko rozwiniętych, o niewielkim terytorium i bardzo wąskiej specjalizacji (np. Belgia, Holandia)
3. przeciętna stopa eksportu / importu jest niska, gdy wynosi mniej niż 10%;
- występuje w krajach wysoko uprzemysłowionych o wysokim poziomie DN, o dużych zasobach, samowystarczalnych (np. USA);
- kraje o niskim poziomie rozwoju, o ograniczonych możliwościach produkcyjnych, o niskim poziomie PKB (np. Albania)

II. krańcowa stopa eksportu / importu – określa jak zmieni się eksport / import przy zmianie DN o jednostkę

Krańcowa stopa importu będzie stosunkowo wysoka jeśli struktura rodzimego popytu będzie niedopasowana do struktury produkcji w kraju. Niska – jeżeli struktura popytu będzie zgoda ze strukturą rodzimej produkcji
III. dochodowa elastyczność eksportu – jak zmienia się eksport w związku ze zmianami dochodu narodowego

IV. dochodowa elastyczność importu - relatywne zmiany importu w stosunku do relatywnych zmian DN

Czynniki strukturalne określające wielkość importu:
1. popyt na import (decyduje o popycie potencjalnym)
- wielkość, struktura gospodarki
- tempo i kierunki rozwoju
- postęp techniczny
- rozmiary i struktura popytu krajowego
- relacje cen towarów zagranicznych i krajowych
2. zdolność importowa – możliwości płatnicze (decyduje o popycie realnym, efektywnym)
- wielkość wpływów z eksportu
- wielkość rezerw
- możliwości zadłużania się
- relacje cen

Wielkość faktycznie realizowanego przez dany kraj eksportu:
1. wielkość i struktura produkcji krajowej
2. wielkość i struktura popytu zgłaszanego przez zagranicę

wpływ eksportu na gospodarkę
zwiększa DN wytworzony
wzrost zatrudnienia
wzrost dochodów ludności
wzrost popytu
wzrost cen wobec zwiększonego popytu
presja inflacyjna

wpływ importu na gospodarkę
spadek DN wytworzonego
spadek zatrudnienia
spadek dochodów ludności
spadek popytu
spadek cen wobec zmniejszonego popytu
presja deflacyjna

Import nie wpływa na gospodarkę w sposób jednoznaczny, zależy to od jego rodzaju:
1. import komplementarny – podstawa rozwoju gospodarczego i normalnego funkcjonowania gospodarki
2. import konkurencyjny
- hamuje popyt na produkty krajowe
- może być korzystny, gdy podaż jest niedostateczna
- przeciwdziała wzrostowi cen poprzez zwiększenie konkurencji (dla jednych korzystne, dla innych nie)
Jest to podział dobry lecz niepraktyczny.
Import:
- zaopatrzeniowy
- inwestycyjny
- konsumpcyjny
Z punktu widzenia rozwoju gospodarczego najkorzystniejszy będzie import inwestycyjny. Najbardziej niebezpieczny jest import konsumpcyjny – nic z niego nie wynika. Tak pomiędzy jest import zaopatrzeniowy.
Z punktu widzenia deficytu import inwestycyjny powinien rosnąć, a import konsumpcyjny powinien mieć tendencje malejące.

Wpływ handlu zagranicznego na efektywność gospodarowania:
1. specjalizacja – prowadzi do obniżenia jednostkowych kosztów wytwarzania
2. efekt skali
- większe rynki zbytu
- rozłożenie kosztów stałych
- pełniejsze wykorzystanie aparatu wytwórczego
- doświadczenie
3. postęp techniczny
4. transfer technologii
5. wzrost konkurencyjności na rynku krajowym poprzez import towarów zagranicznych

MNOŻNIK

W warunkach niepełnego wykorzystania mocy wytwórczych: mówi nam o tym ile razy wzrośnie DN w efekcie wystąpienia początkowego przyrostu – impulsu uruchamiającego działanie mechanizmu.

Impulsy pobudzające działanie mnożnika:
- inwestycje autonomiczne
- wydatki budżetowe państwa
- spadek podatków
- konsumpcja autonomiczna
- wzrost eksportu

Warunki działania mnożnika:
- wolne moce wytwórcze
- elastyczna podaż reagująca na zmiany popytu
- stabilne ceny
- mechanizm rynkowy

Czynniki hamujące działanie mnożnika:
- koncentracja produkcji (monopolizacja rynku)
- interwencjonizm państwa

Czynniki wpływające na wielkość i strukturę współczesnego handlu międzynarodowego
1. czynniki strukturalne (nowsze towary zastępują przestarzałe)
2. czynniki koniunkturalne
- gdy jest dobra koniunktura sprzyja wolumenu wymiany międzynarodowej, dywersyfikacji produktów, które są przedmiotem wymiany, wzrostowi liczbie krajów, które biorą udział w tej wymianie
- dekoniunktura sprzyja ograniczeniu wolumenu wymiany, ilości krajów biorących udział w tej wymianie
3. czynniki instytucjonalne
- ugrupowania integracyjne
- organizacje międzynarodowe o charakterze gospodarczym (UNCTAD, WTO)
4. ceny

Comments are closed.