Wzrost niezrównoważony - HISTORIA MYŚLI EKONOMICZNEJ

Wzrost niezrównoważony

Powstaje wówczas, gdy inwestycje realizowane w gospodarce rozwijają się na poziomie odmiennym, a niżeli określone przez stopę wzrostu zrównoważonego r . Występujące w gospodarce procesy kumulacyjne wraz z działaniem mnożników i akceleratorem. Te procesy kumulacyjne powodują, że ścieżka wzrostu gospodarczego coraz bardziej odchyla się od ścieżki wzrostu zrównoważonego. Mogą wystąpić 2 sytuacje:

1. Stan luki deflacyjnej – schładzanie gospodarki.
2. Stan luki inflacyjnej – czyli ożywienie gospodarki

Luka deflacyjna
Powstaje wówczas gdy inwestycje są śliskie. Rozwijają się na poziomie małym niżeli określony przez stopę wzrostu zrównoważonego r, czyli iloczyn α * Δ krótkie inwestycje są przyczyną niskiego dochodu narodowego i niskiego zatrudnienia i popytu, oraz niepełnego wykorzystania mocy wytwórczych. Popyt jest niższy od podaży co poprzez ujemne efekty mnożnikowe, trąca gospodarką w stan kryzysu.

1. Cechy luki deflacyjnej – niskie inwestycje – niedostateczny popyt konsumpcyjny – niepełne wykorzystanie mocy wykonawczych.

2. Luka inflacyjna – Powstaje wówczas gdy inwestycje są wysokie (?) rozwijają się na poziomie wyższym a niżeli określone przez stopę wzrostu zrównoważonego r.
Wysokie inwestycje są przyczyną wysokiego zatrudnienia dochodu narodowego i popytu konsumpcyjnego, którego nie jest w stanie zaspokoić produkcja, ponieważ efekty podażowe inwestycji występują dopiero w długim okresie czasu. Popyt przewyższa podaż, ceny wzrastają, wywołuje to dalsze inwestycje; rozwija się spirala inflacyjna – rosną ceny i płace, ceny rosną szybciej niż płace. W okresie umiarkowanej (jednocyfrowej inflacji) w gospodarce występuje ożywienie. Gdy inflacja staje się 2, 3, 4 cyfrowa – przechodzi w hiperinflację, to w gospodarce występują tendencje kryzysowe, gwałtowny wzrost cen uniemożliwia prowadzenie racjonalnej kalkulacji kupieckiej, a więc rachunku nakładów i przychodów, ponieważ ceny straciły swoją funkcję informacyjną na rynku.. Dalsze ujemne następstwa inflacji to:
• spadek wartości pieniądza
• zubożenie społeczeństwa – zwłaszcza grup posiadających stałe dochody (renciści i emeryci – bo tzw. Waloryzacja rent i emerytur nie jest 100 %-towa
• dokonywanie nieracjonalnych zakupów przez producentów i konsumentów
• spadek oszczędności społeczeństwa
W Polsce procesy inflacyjnej nasiliło nadejście terminów spłat zaciągniętych za czasów Gierka pożyczek zagranicznych, zaciągniętych na niekorzystnych warunkach.
Hiperinflacja w Polsce apogeum – 1989 – 91 osiągnęła poziom 585.
Domar podkreśla, że w warunkach nieplanowych przez prywatnych przedsiębiorców trudno zakładać, że inwestycje będą wzrastały z okresu na okres na poziomie zapewniającym wzrost zrównoważony. Dlatego Domar opowiada się za ingerencją państwa w stosunki gospodarcze. Państwo za pomocą odpowiedniej polityki fiskalnej, podatkowej i pieniężnej powinno wpływać na decyzje w zakresie polityki inwestycyjnej państwa odchodzą od tradycyjnych rozwiązań. Domar postuluje aby w okresie luki deflacyjnej, gdy istnieje nadmiar kapitału na rynku, bo ma miejsce niepełne wykorzystanie mocy wytwórczych, zwiększyć stopę inwestycji a więc jeszcze szybciej tworzyć kapitał. Jego zalecenie jest jednak prawidłowe, bo nowe inwestycje wpłyną w pierwszym rzędzie na wzrost popytu, który jest niewystarczającym w okresie deflacji. Natomiast w okresie inflacji Domar postuluje zmniejszenie inwestycji aby zmniejszyć, ograniczyć nadmierny w tym okresie popyt. Te postulaty Domara nazwano paradoksem Domara – Harroda, bo dla laików ekonomii wydają się one sprzeczne z prawidłowościami ekonomicznymi.
Współczesny neoliberalizm
Czołowym reprezentantem ekonomii neoliberalizmu jest Milton Friedman, profesor uniwersytetu w Chicago laureat nagrody Nobla w 1976 roku. Twórca teorii monetaryzmu, uznaje wolność gospodarczą i polityczną za największe wartości, które nawzajem się warunkują. Demokracja jest możliwa w warunkach wolności gospodarowania, różnorodności podmiotów ekonomicznych. Natomiast wolność gospodarcza związana jest z demokracją (podziałem władzy jako ustawodawczą, wykonawcza i sądowniczą). Friedman krytykował łączenie stanowisk gospodarczych z politycznymi, gdyż powoduje to wprowadzenie ustaw korzystnych jedynie dla wybranych grup gospodarczych i finansowych kosztem reszty społeczeństwa. Milton Friedman postulował w zakresie polityki antyinflacyjnej kładzenie akcentu na problemy pieniężne, zalecał jednorazową redukcję tempa wzrostu podaży pieniądza do poziomu docelowego, a następnie przestrzeganie trwałej reguły działania tzn. dostosowywanie tempa wzrostu podaży pieniądza do wzrostu produkcji realnej. A więc jego wzrost powinien odpowiadać wzrostowi (…?) realnej. To zasadnicza treść (istota) monetaryzmu.

Comments are closed.