PIĘKNO

PIĘKNO
Historyczna zmienność pojęcia piękna.
Współczesne rozumienie piękna jest zupełnie inne jak dawniejsza. Różnice są zarówno w definiowaniu piękna, jak też pojmowaniu piękna i jego roli.
W starożytności - Obiektywne rozumienie piękna, niezależnie od obserwatora. Pojęcie piękna było jednym z centralnych pojęć wartości. Utożsamiano piękno z dobrem i prawdą. Starożytni piękno pojmowali szeroko – dotyczyło nie tylko rzeczy widzialnych, ale też abstrakcyjnych pojęć (dobre uczynki, charakter, państwo). Piękno symbolizowało także rzeczy umysłowe a nie tylko zmysłowe. Piękno utożsamiane było z obiektywną własnością rzeczy (niezależne było od nas).
Tę własność utożsamiali z harmonią, i z właściwą proporcją części. Tu tkwi ukryte założenie, że każdy przedmiot w sztuce ma swoje części. Jeśli chodzi o obiektywne piękno to ten sposób myślenia zdefiniowali pitagorejczycy – rozumowanie piękna z harmonia, odpowiednimi proporcjami. (liczbami, proporcjami).
Grecy tworząc sztukę odchodzili od tej reguły, bo gdy budowali świątynię to wiedzieli, że muszą przekroczyć regułę. Mieli świadomość, że rzeczywistość jest inna, są pewne reguły ale czasem postrzega się je tak, że trzeba się do nich stosować. Pod koniec starożytności pojawiło się inne rozumowanie piękna sformułowanie przez Platyna (III w.). zapytał jak traktować przedmioty jednorodne, czy one nie mogą być piękne? Odpowiedział, że piękno takich przedmiotów polega na tym, że prześwieca przez nich dusza. Nie zakwestionował teorii piękna jako części lecz uznał że trzeba badać relację między pierwowzorem i jego duszą.
W średniowieczu kontynuowano starożytne sposoby rozumienia piękna, szczególnie chodziło o obiektywny charakter piękna. Św. Augustyn głosił, że rzeczy są piękne same przez się, a nie dlatego, że się komuś podobają. Także pogląd Plotyna nadal był przyjmowany przez Pseudo Dionizego. Pseudo Dionizy mówił, że: w prawdzie proporcja jest podstawą piękna ale jego inną podstawą jest blask, światło.
Średniowiecze dołożyło do tego jeszcze jeden wątek mianowicie utożsamiło Boga z pięknem. Jedni uważali że piękno jest jednym z atrybutów Boga, drudzy że piękno to Bóg. Bóg to przyczyna sprawcza piękna, świata.

Odrodzenie: w tym okresie pojawiła się dwoistość w stosunku do piękna. Z jednej strony nawiązywano do starożytnego sposobu rozumowania sztuki, próbowano odtworzyć starożytną sztukę ale jednocześnie zaczęło się pojawiać nowe pojmowanie piękna przy czym będąca próbą udoskonalenia dotychczasowego sposobu rozumowania.
* Piękno polega na proporcji, na harmonii, dlatego proponowano nazwać pięknem wdzięk (piękno polega na wdzięku, który pociąga człowieka). To odzwierciedlało prostotę.
* Inni uważali, że tym czymś co określa piękno jest subtelność. Klasyczne rozumienie piękna określa prostotę, jasność natomiast subtelność była skomplikowana, trudna.
*Piękno postrzegane było również jako odpowiedniość rzeczy (zgodność z celem, pewna użyteczność danej rzeczy). * Piękno polega na wzniosłości (także u Kanta).
Nowożytność charakteryzuje odejście od starożytnego, obiektywnego, rozumowania piękna a także odejścia od pojęcia piękna jako podstawowej wartości estetycznej. Subiektywne rozumienie piękna, zależy od obserwatora.
Są różne źródła tych procesów
• ideowe – zmiana w koncepcji filozoficznej. Pojawienie się filozofii podmiotu ustanowiło człowieka jako godnego najwyższego zainteresowania (w XIX w pojawiła się psychologia)
• czynniki związane z ruchliwością społeczeństw, tworzenie przemysłu, z przekształceniami cywilizacyjnymi, także miały wpływ na inne rozumienie piękna np. pojawienie się fotografii
• same praktyki artystów, ich przemiany i wiążące się z tym zmiany gusty odbiorców.

Dla współczesnych ludzi piękno nie jest już obiektywną wartością rzeczy, tylko jest stosunkiem ludzi do tych rzeczy. Następuje subiektywizacja rzeczy. Przyjmuje się, że szczególny wpływ na subiektywizację rzeczy mieli romantycy (przedobrzyli). Mówili, że piękno ma polegać na czymś więcej. Jest objawieniem świata., jego głębi, wewnętrznej prawdy. W rezultacie piękno staje się czymś tajemniczym, a nie prostym, jasnym.
We współczesności pojęcie piękna stało się coś w rodzaju szokującym. Wręcz piękno jest niestosowne. Obecni twórcy nie tworzą według żadnych kanonów piękna, wręcz piękno jest niestosowne. Tworzy się natomiast kult

2 Responses to “PIĘKNO”

  1. dobre dobre bardzo dobre Kolezko flaszencje Ci wisze:) bo dzieki tej pracy zaliczyle historie sztuki:)

  2. no to cieszy mnie to bardzo .. znasz już sens tej strony to rzuć coś na emila :)