METODY REGIONALIZACJI

METODY REGIONALIZACJI

Regionalizacja stanowi istotny element polityki gospodarczej i regionalnej. Podziału na re-giony dokonujemy z punktu widzenia określonych cech wyznaczających strukturę społeczno- gospodarczą badanych jednostek. Należy tutaj odróżniać rejonizację od regionalizacji.
• Regionalizacja – odnosi się do całości gospodarki poszczególnych obszarów.
• Rejonizacja – dotyczy jakiegoś jednego rodzaju produkcji, branży, gałęzi, występują-cego na określonym obszarze np. rejon uprawy buraków cukrowych, rejon produkcji trzody chlewnej.
Proces badania regionów składa się z 3 etapów:
• etap definiowania co to jest region,
• etap deliminacji – wyznaczania granic,
• etap opisu wydzielonych jednostek,

W praktyce wyróżnia się regionalizację:
• bieżącą,
• retrospektywną,
• perspektywną,

Badaniach regionalnych wyróżnia się następujące metody badań regionalizacji:
• metody opisowe – charakteryzują się bardzo szczegółową analizą zjawisk ale jedno-cześnie wykazują dużo cech subiektywizmu; do metod opisowych zaliczamy:
 metody analizy historycznej – obejmują one szczegółowy opis zjawisk związanych z osadnictwem i gospodarką,
 metody analizy zdjęć lotniczych i satelitarnych,
 metody autopsji albo badań terenowych opierające się na szczegółowych bada-niach ankietowych prowadzonych w terenie,
• metody ilościowe:
 metody punktowe – polegają na tym, że poszczególnym cechom opisującym bada-ny obszar przypisuje się pewną liczbę punktów np. w skali od 0 do 100, które su-mujemy co daje podstawę do klasyfikacji i wydzielenia różnych grup jednostek,
 metody graficzne – obejmują różne mapy, diagramy, wykresy odzwierciedlające intensywność poszczególnych wskaźników, cech w układach regionalnych,
 metody taksonomiczne – są to najbardziej precyzyjne metody regionalizacji; me-tody te dzielą się na:
 wzorcowe – regionalizacja według przyjętego z góry wzorca lub modelu,
 bezwzorcowe – regionalizacja bez jakichkolwiek wzorców,

Najczęściej stosowaną metodą taksonomiczną jest metoda Czekanowskiego, zwana też me-todą różnic przeciętnych. Metoda ta została przyjęta z antropologii. Polega ona na porówny-waniu poszczególnych jednostek terytorialnych pod względem celowo dobranych cech, wskaźników, mierników.

Zastosowanie tej metody wymaga jednak:
• dostępności danych statystycznych,
• wiarygodności danych statystycznych,
• dużej obiektywności,

Metoda Czekanowskiego obejmuje 4 podstawowe etapy:

I. Dobór cech typologicznych – etap ten ma kluczowe znaczenie albowiem decyduje on o końcowych rezultatach badań. Cechy typologiczne muszą spełniać następujące warunki:
 możliwie wszechstronnie charakteryzować strukturę społeczną i gospodarczą ba-danych obszarów,
 występować we wszystkich lub w większości badanych jednostkach,
 charakteryzować się niezbyt wysokimi współczynnikami korelacji,
 wyróżniać się dużym zróżnicowaniem w przestrzeni – wysoki współczynnik zmienności,
Podstawą przy doborze cech jest zasada, aby w pierwszym etapie zestawić możliwie ob-szerny zestaw cech, mierników, aby w drugim etapie wyeliminować cechy uznane za mniej diagnostyczne. Optymalnym układem jest wybór od 3 do 9 cech, mierników.

II. Standaryzacja (normalizacja) cech oraz obliczenie tzw. sumarycznych różnic pomiędzy poszczególnymi jednostki.

Ustalenie skali podobieństwa dla badanych jednostek. Czynności tego etapu polegają na odpowiednim zakwalifikowaniu sumarycznych różnic pomiędzy poszczególnymi jednostkami do odpowiednich przedziałów klasowych według przyjętej skali konwen-cjonalnej. Zasadą jest, aby najmniejsze różnice ujmować w pierwszym przedziale kla-sowym, obejmującym jednostki o największym stopniu podobieństwa, zaś największe różnice włączać do ostatniego przedziału klasowego, w którym będą jednostki o naj-większych różnicach.

III. Wykreślenie diagramu taksonomicznego – podstawą do budowy tego wykresu jest tabli-ca sumaryczna różnic. Wartości tych różnic zalicza się do odpowiednich klas według przejętej skali, zastępując wartości liczbowe tych różnic odpowiednimi znakami gra-ficznymi:
 Klasa I: 0 – 5
 Klasa II: 6 – 10
 Klasa III: 11 – 15
 Klasa IV: powyżej 15

Oznaczenia te dla poszczególnych jednostek nanosimy na diagram w formie układu sza-chownicowego, dokonując jednocześnie skupienia jednostek wykazujących największe podobieństwa (klasa I i II) wokół przekątnej. Jest to tzw. uporządkowany diagram tak-sonomiczny. Następstwem tego etapu jest wyznaczenie na mapie granic regionów oraz szczegółowy ich opis.

Comments are closed.