Samopodtrzymywanie się rozwoju

Samopodtrzymywanie się rozwoju
Cecha samopodtrzymywania się realizowanego procesu rozwoju gospodarczego w dłuższym okresie czasu kładzie nacisk na współzależność trzech czynników: ekonomicznego, społecznego oraz ekologicznego.
Zwraca się tu szczególną uwagę na ekologiczne uwarunkowania długookresowych procesów wzrostu gospodarczego. Chodzi tu przede wszystkim o znaczenie problemów degradacji środowiska i wyczerpywania się zasobów naturalnych jako procesów osłabiających dynamikę tego wzrostu, a także o dobrobyt zarówno obecnego jak i przyszłych pokoleń.
W koncepcji ekorozwoju, trwałość rozwoju oznacza:
1) realizację wiązki pożądanych celów społecznych, tzn. zapewniających:
- wzrost realnego dochodu per capita
- poprawę stanu zdrowotnego przez wzrost poziomu wyżywienia
- „uczciwy”(fair) dostęp do zasobów środowiska
- poprawę stanu wykształcenia,
2) trwałość bądź samopodtrzymywanie się (sustainability) wzrostu.
Można zatem przyjąć, że proces samopodtrzymywania się ekorozwoju nie jest procesem samodzielnym, lecz pewnym aspektem trwałości procesów rozwojowych.
Ekorozwój jest procesem, który kieruje się charakterystycznymi dla siebie zasadami. Zasady ekorozwoju formułowane są w mniej lub bardziej precyzyjnej formie z uwzględnieniem różnego rodzaju uwarunkowań tworzą swego rodzaju ideologię tego procesu, będąc jednocześnie wytycznymi do podejmowania określonych działań praktycznych. Zasady zrównoważonego i trwałego rozwoju uwzględniające polskie uwarunkowania są następujące:
1) zasada respektowania ekorozwoju, nazywana też zasadą ekologizacji gospodarki i jej rozwoju lub zasadą integralności systemu ekologicznego, gospodarczego i społecznego. W myśl tej zasady obowiązek ochrony środowiska nie może pozostawać w konflikcie z systemem gospodarczym, lecz jest elementem i warunkiem prawidłowego gospodarowania. Realizacja tej zasady wymaga spełnienia następujących postulatów:
- równorzędność polityki ekologicznej, gospodarczej, społecznej i przestrzennej,
- integralność wymienionych polityk
- harmonizacji procesów gospodarczych z przyrodniczymi-dostosowania rodzaju i zakresu prowadzonej działalności do potencjału środowiska
- trwałego i zrównoważonego rozwoju- oznaczającego, że w długotrwałym procesie przekształceń strukturalnych kształtować się będzie rozwój trwały, stabilny, zrównoważony, samopodtrzmujący się, czyli rozwój zaspokajający potrzeby pokolenia obecnego i nie ograniczający przyszłym możliwości zaspokojenia ich potrzeb.
2) Zasada integralności środowiska ( ekosystemu), której istotą jest „myśleć globalnie, działać lokalnie”
3) Zasada kooperacji w ochronie środowiska, mająca istotne znaczenie dla respektowania zasady integralności. Szczególna rola kooperacji ujawnia się w sytuacji problemów globalnych, kontynentalnych i transgranicznych.
4) Zasada ekonomizacji, czyli efektywności ekologicznej i ekonomicznej ochrony środowiska, w której zawarty jest postulat osiągania celów ekologicznych przy minimalnym koszcie społecznym. Wymaga to odpowiedniego wykorzystania mechanizmów ekonomicznych oraz mechanizmu rynkowego w polityce ekologicznej. Praktycznym jej wyrazem są zasady:
- „zanieczyszczający płaci”, czyli sprawca zanieczyszczenia finansowo odpowiada za spowodowane skutki,
- „ użytkownik płaci” co jest jednoznaczne z poprzednią zasadą, jeżeli bowiem użytkownik dobra powoduje w procesie konsumpcji lub użytkowania niekorzystne efekty środowiskowe, musi ponieść skutki finansowe,
- „ poszkodowany płaci” – zasada ta przewiduje udział poszkodowanych w realizacji przedsięwzięć ekologicznych w podmiocie zanieczyszczającym, może to mieć miejsce zwłaszcza wówczas, gdy koszty eliminacji są niższe od kosztów likwidacji skutków zanieczyszczenia.
- zasada„wspólnej odpowiedzialności” – sprowadzająca się zazwyczaj do finansowania wraz ze środkami publicznymi likwidacji starych źródeł zagrażających środowisku lub do realizowania wspólnych przedsięwzięć ochronnych o zasięgu regionalnym czy subregionalnym,
- zasada etapowania i wyboru priorytetów; konieczna ze względu na ogromną dysproporcję między potrzebami a możliwościami finansowania przedsięwzięć proekologicznych,
- zasada uwzględniania wymogów ochrony środowiska w działalności planistycznej, ze względu na dużą rolę planowania przestrzennego w prawidłowym gospodarowaniu kapitałem naturalnym.
- zasada prewencji lub zasada zapobiegania zanieczyszczeniom, czyli likwidacja zanieczyszczeń u źródła. Przy wyborze środków zapobiegania i sposobów likwidacji skutków zanieczyszczeń działania powinny być oceniane według następujących hierarchii:
- unikanie wytwarzania zanieczyszczeń,
- neutralizacja zanieczyszczeń- oczyszczanie ścieków, gazów odlotowych, neutralizacja i składowanie odpadów stałych.
Realizacja tej zasady sprowadza się do promocji technologii niskoemisyjnych, przyjaznych środowisku, ograniczania wykorzystania tradycyjnych surowców i energochłonnych dziedzin gospodarowania.
- zasada reagowania na istniejące zagrożenia ekologiczne, polega na likwidowaniu negatywnych skutków działalności prowadzonej w przeszłości lub na bieżącym reagowaniu na pojawiające się zagrożenia.
- zasada partycypacji publicznej, mająca wyraz w udziale społeczności lokalnych w rozwiązywaniu problemów ekologicznych. Jest to tworzenie instytucjonalnych i prawnych warunków uczestniczenia obywateli i grup społecznych oraz organizacji pozarządowych w procesie ochrony środowiska.

Comments are closed.