Fundusze strukturalne - Fundusz Spójności

Fundusze strukturalne
Środki finansowe w dyspozycji KE, umożliwiające pomoc w restrukturyzacji i modernizacji gospodarki krajów członkowskich w wybranych sektorach i w słabiej rozwiniętych regionach.

1. Europejski Fundusz Społeczny (ESF) – utworzony na mocy Traktatu Rzymskiego w 1960 r. European Social Fund (ESF).

2. Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnych (EAGGF) – utworzony w 1964 r. (EAGGF – European Agriculture Guidance and Guarantee Fund) czasami nazwa tłumaczona jako Europejski Fundusz Ukierunkowania i Gwarancji Rolnych (EFUGR), Sekcja Ukierunkowania.

3. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (ERDF) – utworzony w 1975 r. – European Regional Development Fund.

4. Finansowy Instrument Wspierania Rybołówstwa (FIFG) – utworzony w 1993 r. – Financial Instrument for Fisheries Guidance, czasami nazwa tłumaczona jako Jednolity Instrument Finansowania Rybołówstwa.

Fundusz Spójności – inaczej nazywany Europejskim Funduszem Kohezji – Cohesion Fund, utworzony na mocy TUE w 1993 r.

Reformy funduszy
Pierwszy pakiet Delorsa – 1989-93
Drugi pakiet Delorsa – 1994-99

Były to pakiety dotyczące reformy Funduszy Strukturalnych i zasad funkcjonowania polityki regionalnej.

Po reformie FS w 1988 r. skoncentrowano środki na siedmiu (przy czym niektóre źródła wymieniają sześć celów, nie licząc oddzielnie celu 5a i 5b) jasno określonych CELACH, z których trzy miał charakter regionalny (terytorialny) i przeznaczone były dla konkretnych regionów (cele 1, 2 i 5b).

Po przyjęciu do UE Austrii, Finlandii i Szwecji (1995 r.), wprowadzono Cel nr 6, również o charakterze regionalnym.

Pozostałe cele (Cel 3, 4 i 5a) miały charakter funkcjonalny (horyzontalny) i odnosiły się do całego obszaru Wspólnoty.

Cele o charakterze regionalnym:
Cel nr 1 – dostosowanie regionów ekonomicznie opóźnionych w rozwoju

 Regiony te na poziomie NUTS II (w szczególnych sytuacjach regiony większe) to obszary o PKB per capita niższym od 75% średniej Wspólnoty za ostatnie 3 lata.
Środki wspólnotowe przeznaczone były na dofinansowanie programów ukierunkowanych m. in. na:
• Inwestycje tworzące trwałe miejsca pracy
• Inwestycje infrastrukturalne niezbędne dla rozwoju gospodarczego oraz ochronę środowiska
• Wspieranie potencjału lokalnego i regionalnego, czyli pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw (MSP)

Głównymi odbiorcami środków z ceku nr 1 były: Hiszpania, Portugalia, Grecja, Południowe Włochy, Irlandia, niektóre obszary Wielkiej Brytanii. Po zjednoczeniu Niemiec celem nr 1 zostają objęte wszystkie nowe landy, terytoria zamorskie Francji i Hiszpanii.

Cel nr 2 – regiony i obszary z przemysłem schyłkowym

 Regiony te na poziomie NUTS III (w szczególnych sytuacjach regiony mniejsze) to obszary gdzie:
• Wskaźnik bezrobocia był wyższy od średniej stopy bezrobocia Wspólnoty
• Odsetek zatrudnionych w przemyśle był wyższy od średniej Wspólnoty
• Nastąpił spadek zatrudnienia w przemyśle

Obszary zakwalifikowane do celu nr 1 nie mogą być równocześnie zakwalifikowane do celu nr 2
Skorzystały z tych środków regiony niemal we wszystkich państwach członkowskich.

Cel nr 5b – rozwój i dostosowanie strukturalne obszarów wiejskich

 Regiony celu 5b na poziomie NUTS III (lub mniejszym) to regiony spełniające dwa z trzech poniższych kryteriów:
• Wysoki procent zatrudnienia w rolnictwie
• Niski poziom dochodów z rolnictwa
• Niska gęstość zaludnienia i/lub silny spadek liczby ludności

Najwięcej środków w ramach tego celu otrzymały: Francja (potęga rolna), Włochy, Wielka Brytania oraz Holandia
Obszary zakwalifikowane do celu nr 1 nie mogą być równocześnie zakwalifikowane do celu nr 5b.

Cel nr 6 – rozwój słabo zaludnionych regionów nordyckich

 Regiony celu nr 6 to regiony typu NUTS II o bardzo niskiej gęstości zaludnienia – poniżej 8 osób na km2
 Cel ten jest realizowany był na samej północy Europy – w Szwecji i w Finlandii – tam, gdzie na dość dużym obszarze mieszka niewiele ponad milion ludzi i gdzie występują bardzo specyficzne problemy związane nawet z przetrwaniem lokalnych społeczności.

Cele horyzontalne:
Cel nr 3 – zwalczanie długookresowego bezrobocia, integracja zawodowa ludzi młodych oraz osób zagrożonych wykluczeniem z rynku pracy

 W ramach celu nr 3 współfinansowano programy realizowane na obszarze całego państwa członkowskiego w całej Wspólnocie, przeznaczone na:
• Pomoc w integracji zawodowej ludzi młodych oraz tych osób w dłuższej perspektywie zagrożonych bezrobociem; w szczególności poprzez tymczasową pomoc w zatrudnieniu
• Doskonalenie instytucji edukacyjnych i urzędów zatrudnienia oraz podwyższanie kwalifikacji osób pracujących w tych instytucjach
• Doskonalenie szkolenia i poradnictwa zawodowego
• Stwarzanie równych szans zatrudnienia na rynku pracy dla kobiet

Cel nr 5a – modernizacja i restrukturyzacja rolnictwa i rybołówstwa w ramach Wspólnej Polityki Rolnej

 W ramach celu nr 5a współfinansowano programy realizowane na obszarze całego kraju członkowskiego w całej Wspólnocie, przeznaczone na:
• Pomoc inwestycyjną w modernizacji gospodarstw rolnych
• Pomoc dla młodych rolników, wcześniejsze emerytury rolnicze
• Pomoc dla rolników w tzw. trudnych regionach (np. górskich)
• Przetwórstwo oraz marketing produktów sektora rybnego i rybołówstwa
• Wspieranie finansowe odłogowania i zalesiania

Cel nr 4 – przygotowanie pracowników do zmian w przemyśle oraz systemach produkcji

 W ramach celu nr 4 współfinansowano programy realizowane na obszarze całego kraju członkowskiego w całej Wspólnocie, przeznaczone m. in. na:
• Zdobywanie przez pracowników nowych kwalifikacji
• Modernizację systemów szkolenia zawodowego oraz pomoc w dostosowaniu tych systemów do zmian technologicznych

Od 1989 r. mamy też do czynienia z Inicjatywami Wspólnotowymi – zakres programów realizowanych w ich ramach był określany przez KE i to ona ostatecznie rozdzielała nań środki. Na IW przeznaczono ok. 3% wszystkiego tego, co poszło na politykę regionalną.
 Są to programy inicjowane przez KE, mieszczące się w ogólnowspólnotowym celu
 Środki nań pochodzą z Funduszy Strukturalnych
 W latach 2000-2006 środki na IW wynoszą 5,35% środków Funduszy, tj. 10,44 mld €

IW realizowano w dwóch okresach planistycznych:
 1989-93:
1) INTERREG (poprzedziły go wcześniejsze programy regionalne, m. in.: RECITE, OUVERTURE, LACE)
2) STRIDE
3) TELEMATIQUE
4) RECHAR
5) RESIDER
6) RETEX
7) KONVER
8) LEADER
9) REGIS
10) PRISMA
11) HORIZON
12) NOW
13) STRIDE
14) ENVIREG
15) EUROFORM

 W latach 1994-1999 realizowano:
1) INTERREG II
2) LEADER II
3) REGIS II
4) ADAPT
5) RECHAR II
6) RESIDER II
7) RETEX
8) KONVER
9) SME’s
10) URBAN
11) PESCA
12) PEACE
13) HORIZONT
INTEGRATION
YOUTHSTART

W okresie 2000 – 2006 Unia realizuje cztery inicjatywy wspólnotowe:
1. Inicjatywa INTERREG III – jej zadaniem jest promowanie przygranicznej, międzynarodowej i międzyregionalnej współpracy na zasadzie partnerstwa w celu eliminacji granic państwowych jako czynników utrudniających wzrost gospodarczy.
2. Inicjatywa EQUAL – ma na celu testowanie i popieranie w drodze współpracy międzynarodowej innowatorskich sposobów zwalczania wszystkich form dyskryminacji i nierówności na rynku pracy.
3. Inicjatywa URBAN II – wspierająca nowe strategie na rzecz ekonomicznej i społecznej odbudowy obszarów miejskich, których zbyt wysoki stopień urbanizacji wywołał negatywne zjawiska bezrobocia strukturalnego czy patologii społecznej.
4. Inicjatywa LEADER+ - ma na celu promowanie innowacyjnych działań na rzecz rozwoju stref wiejskich w ubogich regionach Unii Europejskiej w celu opracowania strategii zrównoważonego rozwoju.

Comments are closed.