KOMITET REGIONÓW

KOMITET REGIONÓW

Organ pomocniczy, nieposiadający prawa veta i zaskarżania decyzji, wywalczony przez same regiony. Komitet nie może kierować skarg do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Natomiast, co często uważa się za jedną z niewielu zalet Traktatu Konstytucyjnego jest zaproponowane w nim rozszerzenie uprawnień Komitetu oraz podwyższenie jego rangi.

Komitet Regionów jest wydawcą m.in. „Regionów, gmin Europy”.

• Koncepcja „Europy regionów”

Idea regionów, poza państwami federalnymi, była postrzegana jako zagrożenie dla jedności narodowej i bytu państwowego. Podobnie obecnie w Polsce jest postrzegana inicjatywa euroregionów (nieufność czy to nie są jakieś twory pozapaństwowe).Dlatego przez długi czas rządy państw członkowskich starały się zagwarantować sobie monopol na reprezentowanie interesów narodowych w tym własnych regionów we WE. Lata 70. i 80. to długotrwały okres walki regionów o swoje autentyczne przedstawicielstwo. W Radzie Europy w tym samym okresie mamy już Zgromadzenie Władz Regionalnych i Lokalnych jako trzeci filar (mają przedstawicielstwo wszystkie regiony państw europejskich). Właśnie poprzez Radę Europy w latach 70. i 80. regiony uzyskują ważne dokumenty międzynarodowe przede wszystkim Europejską Kartę Samorządu Lokalnego oraz Konwencję Madrycką regulującą kwestię współpracy regionalnej transgranicznej. Natomiast w łonie WE powstaje wprawdzie Konsultacyjna Rada Społeczności Lokalnych i Regionalnych, ale jest to praktycznie organ bez większego znaczenia społeczności lokalnych i regionalnych. Społeczności lokalne i regionalne również ponoszą po części winę za długie oczekiwanie na reprezentacje (oprócz niechęci samych państw członkowskich) ze względu na rodzącą się na początku lat 80. nie zdrowej konkurencji. Działająca od lat 50. organizacja zrzeszająca przede wszystkim gminy czyli Rada Gmin Europy (Europejskich) nagle przekształca się w Rade Gmin i Regionów Europy. Natomiast w 1985r. powstaje organizacja Zgromadzenie Regionów Europejskich. Powstały, zatem dwie organizację lobbingowe, przynajmniej w tamtym okresie nie najlepiej ze sobą współpracujące. Trzecim przeciwnikiem był Parlament Europejski, który uważał, że to właśnie on najlepiej reprezentuje społeczności lokalne i regionalne, jest rzecznikiem interesów samorządowych.

Pierwszy przełom to dopiero Traktat z Maastricht. Dlatego też Komitet Regionów powstaje w 1994r. Te 10 lat od momentu powstania Komitetu stanowi ciekawy przykład skuteczności regionów, ponieważ mamy w kolejnych traktatach poszerzanie kompetencji i zwiększanie znaczenia samego Komitetu.
Komitet Regionów rozpoczął swą działalność dokładnie 9 marca 1994r. zastępując Konsultacyjna Radę Społeczności Lokalnych i Regionalnych. Początkowo był połączony wspólną strukturą organizacyjną z drugim wspólnotowym organem konsultacyjnym Komitetem Społeczno-Ekonomicznym(wspólny sekretariat), będąc faktycznie jego rozszerzeniem. Szybko jednak Komitet Regionów uniezależnia się, wypracowują własna strukturę oraz w ciągu trzech lat na tyle wpisał się w system instytucjonalny wspólnot, by móc osiągnąć rozszerzenie organów, mających obowiązek konsultacji z nim, jak i przede wszystkim dziedzin, których te konsultacje powinny dotyczyć.
Ważna była skuteczność regionów niemieckich i belgijskich, które uzyskały poparcie nie tylko swoich państw, ale i Hiszpanii, Włoch w idei utworzenia komitetu.

Na początku problemem, który zaważył na kształcie Komitetu, było „posadzenie” obok siebie przedstawicieli różnych, co do wielkości, wagi, kompetencji jednostek samorządu terytorialnego. Od 1995r. w skład KR wchodziło 222 członków (tyle samo zastępców) reprezentujących terytorialne władze 15 państw członkowskich mianowanych na okres 4 lat przez Radę UE na wniosek władz państwowych, które decydują także o podziale przypadających miejsc (nominacja wewnętrzna).Każde z państw przyjęło własny sposób reprezentacji, liczba miejsc jest uzależniona od liczby mieszkańców, czyli duże państwa 24 miejsca, średnie 21 mniejsze 12,aż do 6 lub 5. Poprzez fakt istnienia nominacji wewnętrznej góra były państwa federalne, w których zostały zawarte odpowiednie umowy z przedstawicielami samorządu dotyczące podziału miejsc. Natomiast w państwach unitarnych podział następował mocą rozporządzenia rządu. Pomimo jednak tego zróżnicowania składu KR pod względem znaczenia politycznego członków od początku nie było rywalizacji między gminami i regionami. KR przyjął zasadę działania we frakcjach politycznych podobnie jak Parlament Europejski. Obowiązywała zasada powiązań polityczno-ideologicznych a nie narodowych.

• I Kadencja Komitetu Regionów 1994-98

KR składał się z 12 komisji i podkomisji, które praktycznie nie różniły się zakresem tematycznym działań (8 największych państw przewodziło komisją, 4 najmniejsze przewodziły podkomisją).Komitet w okresie posiadał nadmiar komisji i podkomisji. Chodziło, bowiem o zagwarantowanie równości reprezentowania. Po 1995 roku nie mnożono nowych bytów i pozostawiono tą strukturę.

• Początkowo Traktat z Maastricht przewidywał obowiązek konsultacji z KR tylko dla RE i KE w zakresie pięciu dziedzin (mniejsze kompetencje niż przewiduje Traktat Amsterdamski):
 edukacja,
 kultura,
 ochrona zdrowia,
 sieci europejskie (społeczeństwo informacyjne czy transport, gospodarka przestrzenna),
 polityka spójności społecznej i ekonomicznej (fundusze strukturalne, współpraca transgraniczna).

• Rozszerzenie uprawnień KR następuje w Traktacie Amsterdamskim. Rozszerzona zostaje nie tylko ilość dziedzin konsultacji, ale i liczba instytucji o PE. Konsultacje przewidziano dodatkowo w takich dziedzinach jak:
 zatrudnienie,
 polityka społeczna,
 Europejski Fundusz Społeczny,
 kształcenie ustawiczne i zawodowe,
 środowisko naturalne,
 polityka transportowa.

W ciągu tych kilku lat powstała dobra praktyka uczestniczenia przedstawicieli PE w posiedzeniach KR oraz przedstawicieli KR w posiedzeniach PE.
KR może wyrażać opinie z własnej inicjatywy i przedkładać je KE, Radzie i PE (podwyższenie rangi KR). KR posiada już własny sekretariat.

• Komitet Regionów posiada obecnie tylko 6 komisji:

 COTER – Komisja ds. Polityki Spójności
 ECOS - Komisja ds. Polityki Gospodarczej i Społecznej
 DEVE - Komisja ds. Trwałego Rozwoju
 EDUC - Komisja ds. Kultury i Edukacji
 CONST - Komisja ds. Konstytucyjnych i Rządzenia w Europie
 RELEX - Komisja ds. Stosunków Zagranicznych

KR od 1995r. bardzo aktywnie utrzymywał kontakty z państwami starającymi się o członkostwo (Komisja ds. Kontaktów z Europą Środkowo-Wschodnią).

• Przy rozszerzeniu (01.05.2004r.) ustalono, że podział miejsc będzie odpowiadał mniej więcej liczbie mieszkańców (podział wg wielkości), zatem liczba członków KR wzrosła do 317 .
 Niemcy, Francja, Włochy, Wielka Brytania 24
 Hiszpania, Polska 21
 Belgia, Grecja, Holandia, Austria, Portugalia, Szwecja, Czechy, Węgry 12
 Dania, Irlandia, Finlandia, Litwa, Słowacja 9
 Estonia, Łotwa, Słowenia 7
 Luksemburg, Cypr 6
 Malta 5

• Struktura KR
Zapewniony parytet, równoprawność oraz KR własna decyzją ustalił, że co dwa lata zmieniane są jego władze.

Przykładowy podział miejsc w wybranych krajach:
 RFN – 24 członków podział:
o Kraje (landy)-21, gminy-3
 Francja – 24 członków podział:
o Regiony-12, departamenty-6, gminy-6

 Polska – 21 członków podział:
o Województwa-11, powiaty, miasta, gminy -11
 Hiszpania – 21 członków podział:
o Wspólnoty autonomiczne- 17, gminy-4
 Wielka Brytania – 24 członków podział:
o Anglia-16, Szkocja-4,Walia-2, Irlandia Północna-2.

Komitet Regionów nie ogranicza się tylko do własnej działalności, ale od samego początku poprzez rezolucje czy inne inicjatywy wspiera dwie organizacje europejskie regionalne pozarządowe: Rada Gmin i Regionów Europy oraz Zgromadzenie Regionów Europejskich. W Konwencie Europejskim miał sześciu obserwatorów, okazali się oni skuteczni poprzez osiągniecie zapisu o prawie zwracania się do Trybunału w przypadku nieprzestrzegania zasady subsydiarności. Jeżeli chodzi o postulaty KR to w Konwencie Konstytucyjnym odnosiły się one do prawa veta, wyposażenia KR w pewne uprawnienia legislacyjne, występowanie ze skargą do ETS, wprowadzenia zasady subsydiarności pomiędzy rządami krajowymi a regionami (regiony walczą o to od Traktatu z Maastricht do dnia dzisiejszego), wzmocnienia politycznej roli regionów oraz o wyraźne podział kompetencji między regionami.

Argument o dużej ilości realizowanych przez samorządy zadań związanych z polityką europejską zaowocował już na przykład w polityce Niemiec gruntowną reforma systemu federalnego.

Komitet Regionów dba o pluralizm, zasadę równości skład kolegium to odzwierciedla.

• SKŁAD KOMITETU REGIONÓW:

• Prezydium: przygotowuje porządek posiedzeń plenarnych KR, kieruje jego pracami miedzy posiedzeniami. Obecnym prezydentem (przewodniczącym) jest Peter Straub.

 Prezydent,
 Pierwszy wiceprezydent,
 25 wiceprezydentów (po jednym z każdego państwa członkowskiego),
 25 dalszych członków
 4 przewodniczących frakcji politycznych

Podział miejsc:
 Niemcy, Francja, Wielka Brytania, Włochy, Polska, Hiszpania – 3
 Państwa średnie – 2
 Najmniejsze państwa – 1

Prezydent i członkowie wybierani są, co 2 lata. Zasadą jest, że członkowie KR należą do frakcji politycznych (spotykają się bezpośrednio przed obradami plenarnymi oraz dwa razy do roku na posiedzeniach nadzwyczajnych).
W obecnym KR mamy reprezentowane 4 frakcje polityczne:
 PSE –Socjaldemokratyczna Partia Ludowa
 PPE – Europejska Partia Ludowa (Chrześcijańscy Demokraci)
 ALDE – Grupa Porozumienia Liberałów i Demokratów na rzecz Europy
 VEN-EA – Sojusz Europejski

Wymóg posiadania mandatu elektorskiego w swoim kraju przez członków KR nie został zrealizowany ze względu na opór Grecji i Wielkiej Brytanii.

• Sekretariat Generalny

Na czele stoi sekretarz generalny wybierany na pięcioletnią kadencję. Pierwszym sekretarzem był Niemiec, później był to przedstawiciel Kalabrii (cechuje ich duże doświadczenie w polityce regionalnej).

• Komisje

• Dotychczasowi przewodniczący (przewaga przedstawicieli dużych i aktywnych regionów europejskich)

 1994-1996 Jacques Blanc (FR/PPE) Langwedocja-Rousillion Prezydent Rady Regionu
 1996-1998 Pasqual Maragall I Mira (ES/PSE) Prezydent Wspólnoty autonomicznej Katalonii
 1998-2000 Manfred Dammeyer (DE/PSE) Członek Landtagu Nadrenii-Westfalii
 2000-2002 Jas Chabert (BE/PPE) Wiceprzewodniczący Rady Regionu Stołecznego Brukseli
 2002-2004 Albert Bore (UK/PSE) Rada Miasta Birmingham
 2004-2006 Peter Straub (PE/PPE) Prezydent Landtagu Badenii-Wirtembergii

Wybory powyższych przewodniczących były uhonorowaniem ich aktywnej działalności na rzecz regionalizmu w Europie. To samo dotyczy sekretarzy generalnych (przedstawiciele administracji regionalnej). Postrzeganie regionalizmu jako jedyna metoda na przybliżenie UE obywatelom .

Comments are closed.