Polityka regionalna i środki pomocowe

Polityka regionalna i środki pomocowe

Organizacje spoza UE zajmujące się kwestiami polityki regionalnej lub stanowiące przedstawicielstwa regionów.

Faktyczna reprezentacja regionów w UE ma miejsce dopiero od 1994r., kiedy powstał Komitet Regionów. Aktywność regionów istniała już jednak wcześniej i obejmowała inne organizacje:

Rada Europy
To najważniejsza traktatowa organizacja, reprezentująca gminy i regiony całej Europy. W jej strukturach istnieje Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych (KWLiR). Struktura Kongresu lepiej odpowiada problematyce regionalnej niż struktura Komitetu Regionów UE, bowiem mamy tu 2 izby:
1. Izba Władz Lokalnych
2. Izba Regionów
Kongres jest istotny dla polityki regionalnej bo w nim były reprezentowane regiony państw członkowskich WE, a od 1992r., również przyszłych państw członkowskich UE.
Dzięki inicjatywom Kongresu powstały istotne międzynarodowe konwencje, m.in. :
1. Europejska Karta Samorządu Lokalnego ( terytorialnego) – z 1985r.; jej ratyfikacja przez Polskę w 1994 wpłynęła na kształt naszego samorządu.
2. Konwencja Ramowa o Współpracy Transgranicznej ( Konwencja Madrycka ) – z 1980r., jest ona podstawą dla m.in. Euroregionów.
3. Europejska Karta Samorządu Regionalnego – powstała w 1995r., do tej pory nie ratyfikowana, wzorowana na Europejskiej Karcie Samorządu Lokalnego. Zawiera istotne prawa przysługujące samorządom. Ratyfikowały ją tylko Włochy, Austria, Francja.

Kongres Władz Regionalnych i Lokalnych bywa nazywany Trzecim Filarem Rady Europy. Jego początki sięgają lat 50 – tych. Początkowo istniała Komisja ds. Gmin i Regionów będąca organem doradczym przy Zgromadzeniu Doradczym ( późniejszym Zgromadzeniu Parlamentarnym).
W 1957r. powołano Zgromadzenie Władz Lokalnych i Regionów, na wiele lat jedyne przedstawicielstwo samorządów terytorialnych. W 1961r. Zgromadzenie uzyskało status organu pomocniczego RE. W 1983r. zmieniono nazwę na Stała Konferencja Władz Lokalnych i Regionalnych. Wyżej wymienione w pkt 1 i 2 dokumenty są najważniejszymi przyjętymi przez Stałą Konferencję.
W 1993r. przyjęto obecnie obowiązującą nazwę – Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych.

Zadania KWLiR:
- reprezentowanie interesów regionów i władz lokalnych na forum europejskim,
- doradzanie Komitetowi Ministrów i Zgromadzeniu Parlamentarnemu RE w kwestiach polityki regionalnej i lokalnej,
- organizowanie debat publicznych,
- nadzorowanie przestrzegania postanowień Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego,
- kontrola rozwoju demokracji,
- doradztwo w wybieraniu systemu samorządowego dla nowych władz samorządowych,
- wspieranie współpracy transgranicznej i międzyregionalnej,
- popularyzowanie demokracji lokalnej i regionalnej wśród obywateli i rządów.

Komitet Zarządzający KWLiR
Jest to forum ministrów państw członkowskich, odpowiedzialnych za samorząd. Co 2 lata odbywają się spotkania ministrów odpowiedzialnych za samorządy, pod auspicjami RE, dotyczące kwestii samorządności, przeglądu nawiązywanych przez samorządy kontaktów.

Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych liczy 301 członków i 301 zastępców, reprezentujących 200 tysięcy jednostek samorządu terytorialnego z 43 państw członkowskich. Posiedzenia plenarne odbywają się raz do roku w Strassbourgu.

Przedstawiciele KWLiR pracują między sesjami plenarnymi w 4 komitetach:
1. Komitet Instytucjonalny – sporządza raporty o demokracji w Europie,
2. Komitet Kultury i Edukacji – typowe działania z dziedzin: kultura, edukacja, młodzież, media,
3. Komitet Zrównoważonego Rozwoju – problematyka: ochrona środowiska naturalnego, gospodarka przestrzenna, urbanistyka,
4. Komitet ds. Spójności Społecznej – zatrudnienie, obywatelstwo, równouprawnienie, integracja, zdrowie publiczne.
Kongres przyjmuje rezolucje kierowane do Zgromadzenia Parlamentarnego, władz lokalnych. Przygotowuje też dokumenty np. Europejska Karta Języków Regionalnych i Mniejszościowych.

Znaczenie KWLiR:
Utworzenie Europejskiej Sieci Szkolenia dla władz lokalnych i regionalnych – ENTO – European Network of Training Organisation. Zadania ENTO: organizacja szkoleń, pomocy przy opracowywaniu projektów ustawodawczych, kursy, wizyty studyjne, wspieranie dążenia przez władze lokalne do realizacji zagwarantowanej w Europejskiej Karcie Samorządu Lokalnego odpowiedniej samodzielności finansowej ze strony władzy centralnej.

Inne organizacje i stowarzyszenia, które grupują specjalne formy współpracy to m.in. Współpraca Robocza regionów Jury, Współpraca robocza regionów Pirenejskich, Współpraca robocza regionów przemysłowych, Współpraca robocza regionów metropolitalnych. Takie oddolne formy współpracy prowadziły do przyjmowania szerszych form statutowych. Najstarszą tego typu organizacją była założona w 1951r. w Genewie choć wg przepisów prawa francuskiego, Rada Gmin Europy. ( w tłumaczeniu angielskim brzmi Rada Gmin Europejskich, obie nazwy poprawne). W 1984r. Rada Gmin Europy rozszerzyła działalność, zmieniając też nazwę na Radę Gmin i Regionów Europy ( Rada Gmin i Regionów Europejskich).

To stowarzyszenie należy do Międzynarodowej Unii Miast i Władz Lokalnych ( IULA – International Union of Local Authorities), z siedzibą w Hadze.

Związek Miast Polskich również należy do IULA.

W ramach Rady Regionów i Gmin Europejskich działają sekcje narodowe, które współpracują ze sobą. Np. w 1995r. utworzono sekcję polsko – niemiecką.
Rada Regionów i Gmin Europejskich ma swoje przedstawicielstwo w Brukseli, natomiast siedziba została przeniesiona do Paryża. W skład Rady wchodzą też Euroregiony, które oprócz tego mają możliwość działania w powołanej przez Niemcy Europejskiej Organizacji Regionów Przygranicznych.

Rada Regionów i Gmin Europejskich na początku wspierała nawiązywanie współpracy miast i gmin z państw Europy Zachodniej. Obecnie to forum wymiany doświadczeń i współpracy, promujące rozwój lokalny. Udziela pomocy technicznej, np. przy składaniu wniosków o wsparcie finansowe z UE; tworzy raporty dla RE i Parlamentu Europejskiego, zajmuje się współpracą transgraniczną – wydało kompendium wiedzy o współpracy transgranicznej. Rada wydaje też deklaracje i rezolucje wobec głównych problemów samorządu lokalnego i regionalnego.
Rada była inicjatorem programu pilotażowego LACE, poprzedzającego INTERREG. W ramach Rady funkcjonuje też pojęcie Twinning – oznaczające stosunki bliźniacze, partnerskie nawiązywane pomiędzy miastami.
Kraków posiada umowę partnerską najwyższego stopnia z Norymbergą, a oprócz tego utrzymuje kontakty z Frankfurtem n/Menem oraz Lipskiem.

Co 2 lata zwoływane są tzw. Stany Generalne Rady Gmin i Regionów Europejskich. W 2003r. miały miejsce w Poznaniu. Wydano Deklarację Wielkopolską – apel regionów o szybkie przyjęcie karty samorządności regionalnej. Polskie media słowem o tym nie wspomniały.
Rada ma charakter stowarzyszenia władz lokalnych.

Zgromadzenie Regionów Europy
Powstało w 1985r., z inicjatywy Edgara Forret’a. Pierwsze spotkanie odbyło się w 1985r. we francuskim mieście Lovin la Mere. Ta organizacja objęła opieką już wcześniej działające wspólnoty robocze poszczególnych regionów, np: naddunajska, pirenejska, jurajska.

Zgromadzenie Regionów Europy zrzesza 250 regionów z 26 państw członkowskich, plus 12 organizacji interregionalnych. Siedzibą jest Strassburg.

Cele ZRE:
1. Oddziaływanie na instytucje europejskie, wspólnotowe jako glos oddolny, przedstawicielstwo regionów.
2. publikowanie deklaracji z okazji szczytów Rady Europejskiej czy też Konwentu ws Traktatu Konstytucyjnego UE.
3. wspieranie regionalizmu, np. rezolucja dotycząca regionalizmu w Europie.
4. wspieranie nowych kontaktów pomiędzy regionami.

Statut:
Członkiem może być każdy region z demokratycznego państwa europejskiego. Region posiada władze pochodzące z wyborów, które są niżej w hierarchii od władz centralnych.

Tylko niektóre polskie regiony należą do ZRE, z uwagi m.in. na duże składki. Do ZRE należą województwa:
Dolnośląskie, Kujawsko – Pomorskie, Małopolskie, Śląskie, Świętokrzyskie, Wielkopolskie.
12 organizacji interregionalnych przynależy do ZRE, są to m.in.:
Stowarzyszenie Regionalne Alp Wschodnich; Współpraca robocza regionów naddunajskich, pirenejskich, Jury, Alp Centralnych, Galicji, Adriatyku; Stowarzyszenie Regionów uprawy winorośli, regionów przemysłowych.

Do tych organizacji należy również Stowarzyszenie Europejskich Regionów Przygranicznych ( AGEG ), powstałe w Niemczech. Stowarzyszenie wydaje deklaracje i karty. Jego zasługą było opracowanie znowelizowanej w 1995r. Europejskiej Karty Regionów Granicznych i Transgranicznych, której celem było zwrócenie uwagi na regiony zaniedbane, co uwzględniono potem w postaci inicjatywy Interreg.
Stowarzyszenie dostaje dofinansowanie od Komisji Europejskiej i niektórych państw.
Stowarzyszenie Europejskich Regionów Przygranicznych liczy 56 regionów, siedziby ma w Bonn i Gronau, przedstawicielstwa w kilku innych miastach Europy.
Stowarzyszenie ściśle współpracowało z Kongresem Władz Lokalnych i Regionalnych na etapie opracowywania Konwencji Madryckiej.

Europejska Karta Regionów Granicznych i Transgranicznych z 1981r., nawiązywała do Konwencji Madryckiej, była propozycją intensyfikacji wsparcia dla współpracy regionów transgranicznych.

W 1995r. w Szczecinie ( euroregion Pomerania ) przyjęto znowelizowaną wersję w/w Karty

Comments are closed.