Bezpodstawne wzbogacenie.

Bezpodstawne wzbogacenie.

Juryści epoki republikańskiej głosili zasadę, że można domagać się od kogoś zwrotu tego, co znalazło się u niego z niesłusznej przyczyny.
Bezpodstawne wzbogacenie jakiejś osoby musiało pierwotnie następować przez nieuzasadnione nabycie prawa własności. W następnym etapie zaczęto udzielać powództwa również w takich przypadkach, gdy wzbogacenie polegało na nabyciu jakiegoś prawa. Prawo rzymskie nie wykształciło tu jednolitych zasad dla wszystkich poszczególnych przypadków bezpodstawnego wzbogacenia, lecz dla poszczególnych jego rodzajów wprowadzało sukcesywnie odrębne codictiones. Oto niektóre:
- condictio indebiti – służyło do zwrotu nienależnego świadczenia, przy omyłkowej zapłacie długów nieistniejących. Zwrotu nienależnego świadczenia można było dochodzić za pomocą tego typu condictio. Była ona skuteczna tylko wtedy, jeżeli zostały spełnione następujące wymogi:
• nastąpiło przesunięcie majątkowe (datio) w celu umorzenia oznaczonego długu
• rzekomy dług w rzeczywistości nie istniał, nawet jako obligatio naturalis
• strony były błędnie przekonane o istnieniu długu
Jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że sług nie istnieje, jego świadczenie mogło być poczytane za darowiznę; jeżeli przyjmujący wiedział, że przyjmuje coś co mu się nie należy, dopuszczał się kradzieży i odpowiadał jak za kradzież.
- condictio ob rem dati – służyło do dochodzenia zwrotu rzeczy, którą oddano na własność (datio) na podstawie umowy o świadczenie wzajemne, jeżeli kontrahent nie dotrzymał przyrzeczenia (przy schematach: do ut des albo do ut facias w kontraktach nienazwanych)
- condictio ob turpem causam – służyło do zwrotu świadczenia dokonanego dla osiągnięcia celu niemoralnego
- condictio ob iniustam causam – wnoszono przeciw osobie, która uzyskała przysporzenie majątkowe w wyniku czynności przez prawo zakazanej, ale mimo to w pełni skutecznej
- condictio sine causa – obejmowała przypadki nietypowe, za pomocą tego condictio dochodzono zwrotu wzbogacenia uzyskanego „bez przyczyny”.

Comments are closed.