OBRONA POZWANEGO W PROCESIE FORMUŁKOWYM

OBRONA POZWANEGO W PROCESIE FORMUŁKOWYM

Pozwany stawiwszy się przed magistraturą, po zapoznaniu się z roszczeniem oraz jego podstawą prawną, mógł wybrać różne sposoby zachowania się, którymi hipotetycznie mogły być:
1) uznanie roszczenia powoda (confessio in iure)
2) zachowanie bierne, niewdawanie się w spór (indefensio)
3) lub wdanie się w spór poprzez:
a. zanegowanie (zaprzeczenie) roszczenia (negatio)
b. podniesienie zarzutu procesowego (exceptio)

Confessio in iure winno być dokonane wyraźnie, w obecności powoda, wskutek tego pozwany – w myśl zasady: Confessus pro iudicato est – „Ten, kto uznał powództwo, jest traktowany na równi z zasądzonym” – był traktowany tak samo jak zasądzony; sądowe uznanie powództwo mogło stanowić, tak samo jak wyrok, tytuł do przeprowadzenia egzekucji.

Indefensio – pozwany stawiał się na wezwanie powoda przed magistraturą, ale w stadium in iure zachowywał się biernie tzn. ani nie uznawał roszczenia strony powodowej ani też nie wdawał się w spór. Taki pozwany był nazywany indefensus – ten, który się nie broni, nie wdaje się w spór.
Jeżeli pozwany był bierny, pretor nakazywał mu wydanie rzeczy spornej w ręce powoda, jako zarządzenie tymczasowe.

Negatio - Pozwany mógł się bronić w ten sposób, że przeciwstawiał się twierdzeniom powoda (negare, contradicere). Wtedy ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywał na powodzie.

Exceptio – inna forma wdania się pozwanego w spór to przeciwstawienie żądaniu powoda pewnych okoliczności faktycznych lub prawnych, które w danym wypadku albo znosiły pretensje (roszczenia) powoda, albo je zmniejszały. Takie działanie pozwanego w procesie było nazywane wniesieniem ekscepcji, czyli zarzutu procesowego. Np. powód udzieliwszy pozwanemu pożyczki, domagał siepo roku jej zwrotu; pozwany nie negował samego roszczenia, tj. nie kwestionował samego faktu otrzymania pożyczki, ale podnosił (powoływał nową okoliczność), że zawierając kontrakt pożyczki, dodatkowo umówił się z powodem, że ten nie będzie się domagał jej zwrotu przed upływem 3 lat.

Comments are closed.