STATUS LIBERTATIS

STATUS LIBERTATIS
Czyli stan wolności lub niewoli.

Najważniejszy podział wg Gaiusa: „wszyscy ludzie albo są wolni, albo są niewolnikami”
Niemały wpływ na sytuację prawną człowieka wolnego miała także cześć obywatelska ( existimatio) – rzymianie przywiązywali do niej wielką wagę.
WOLNI
Kategoria ludzi wolnych jest bardzo zróżnicowana. Gaius uważał za najważniejszy podział na :
- wolnourodzonych ( ludzie wolni od urodzenia)  ingenui
- wyzwoleńcy ( byli niewolnicy)  libertini

WOLNI

- INGENUI
- LIBERTINI

Wolni mieszkańcy państwa rzymskiego zarówno wolno urodzeni jak i wyzwoleńcy różnili się miedzy sobą rodzajem swego stanowiska w państwie ( status civitatis).

NIEWOLNICY
Niewolnik był traktowany jako przedmiot prawa. Nie mógł być właścicielem, wierzycielem czy podmiotem w sferze prawa familijnego, nie mógł pozywać ani być pozwanym. Właściciel niewolnika mógł mu przekazać część swego majątku w zarząd, jako tzw. peculium, ale majątek oraz uzyskiwane z niego pożytki stanowiły własność właściciela niewolnika
Właściciel miał nad niewolnikiem prawo życia i śmierci. Miał tez prawo wyzwolenia.

Obok osób wolnych i niewolników istniała kategoria
osób półwolnych – były to osoby formalnie wolne, ale ich wolność nie była pełna.
Do tej kategorii zaliczani byli:
- dłużnicy poddani egzekucji osobistej ( addicti)
- najemni gladiatorzy
- przedsiębiorcy poddani surowej dyscyplinie ( auctorat)
- osoby wykupione z niewoli nieprzyjacielskiej
- personae in mancipio czyli dzieci sprzedane w niewole przez swoich ojców w specyficzny stan zależności
- coloni – drobni dzierżawcy gruntów rolnych, początkowo wolni, ale w okresie dominatu trwale przytwierdzeni do ziemi

Comments are closed.