WYROK I JEGO PRAWOMOCNOŚĆ

WYROK I JEGO PRAWOMOCNOŚĆ

Wyrok kończył postępowanie apud iudicem czyli sędziowskie rozstrzygnięcie spornej sprawy.
Sąd był zobowiązany do wydania wyroku, posłuch dla nakazu zawartego treści formułki pretorskiej wymuszał pretor w przypadku potrzeby poprzez nakładanie na opornego kary pieniężnej( multa).
Sędzia miał możliwość uchylenia się od obowiązku wydania wyroku jeśli oświadczył, że” sprawa nie jest dla niego jasna”. Jeżeli sędzia skorzystał z tej możliwości powoływano innego.

Z ogłoszeniem wyroku nie były związane żadne formalności. Wyrok nazywał się SENTENTIA lub IUDICATUM.
Treść wyroku musiała mieścić się w granicach uprawnień sędziego określonych w formułce.

W najczęstszych przypadkach, gdy chodziło o należności, treścią wyroku było ZASĄDZENIE lub UWOLNIENIE pozwanego.

Z chwilą wydania wyroku gasła władza sędziego, był on bowiem powołany do rozpatrzenia tylko tej jednej sprawy. Wyrok miał na celu DEFINITYWNE zakończenie sprawy spornej.
Ponowny proces w tej samej sprawie był niemożliwy przez konsumujący skutek litis contenstatio, jednak była to przeszkoda nie wystarczająca. Przy actiones in rem było możliwe prowadzenie sporu o te samą rzecz pomimo litis contestatio. Tym samym rozwijał się w prawie klasycznym jako uzupełnienie poprzedniego – zarzut rzeczy osądzonej.

Ważność wyroku
Wyrok mógł być nieważny z różnych przyczyn, takie wyrok nie wywierał w zasadzie skutków prawnych, ale jeżeli został wykonany nie można było żądać zwrotu dokonanej zapłaty.
Mogło się zdarzyć iż wyrok był formalnie poprawny, ale w treści swojej krzywdził w sposób oczywisty jedną ze stron. Apelacja wykształciła się później.
Obrona przeciw powództwu egzekucyjnemu.:
 Zasądzony dłużnik mógł się bronić przeciw skutkom nieprawidłowego wyroku w ten sposób, że kwestionował zasadność powództwa egzekucyjnego. Był to ryzykowny sposób obrony.
 Inną możliwością było wytoczenie nowego powództwa, zwanego „odwołaniem na podwójną wartość” (revocatio in duplum). Było ryzykowne, przegrana pociągała za sobą zasądzenie na podwójna wartość.
 INTERCESSIO – środek z zakresu prawa ustrojowego czyli tzw. sprzeciw magistratury wyższej lub równej, można było tym sparaliżować zarządzenie egzekucyjne pretora.

 RESTITUTIO IN INTEGRUM. W wyjątkowych sytuacjach można było wyjednać u pretora anulowanie skutków postępowania i wyroku w drodze pozaporcesowego środka ochrony tzn. restitutio in integrum.

 Osobista odpowiedzialność sędziego – sędzia, który ze swej winy wydał wyrok nieprawidłowy „czynił spór swoim” tzn. ściągał na siebie odpowiedzialność

Comments are closed.