MANCYPACJA

MANCYPACJA
MANCIPATIO

tj,. obrzęd uchwycenia ręką, była formalnym aktem przeniesienia własności kwirytalnej na rzeczach zaliczanych do res mancipi.
Pierwotnie była kupnem gotówkowym: nabywca kupował pewną rzecz za oznaczoną ilość kruszcu (pierwotnie stanowił on środek płatniczy) odważanego na wadze
Oprócz stron wymagana była obecność 5 kwalifikowanych świadków (dojrzałych mężczyzn, pełnoprawnych obywateli rzymskich) oraz trzymającego wagę (libripens, od libra – waga i pendere - ważyć)
- nabycie rzeczy dokonywało się za po mocą dwóch gestów:
• nabywca dotykał, brał rzecz w swoją rękę (oznaczało władanie rzeczą – meum esse)

• równocześnie drugą ręką w której trzymał kawałek brązu, uderzał w wagę i wykonywał gest zapłaty (oznaczało – że objęcie rzeczy opierało się na zapłacie: Mihi emptus esto hoc aare aeneaque libra)

czasem uległa przeobrażeniu: z aktu rzeczywistego kupna  aktem pozornej sprzedaży (imaginaria venditio), w trakcie dokonywanie którego nabywaca nie uiszczał rzeczywistej zapłaty, ale jedynie uderzał o szalewagi monetą
Akt ten zaczęto stosować celem nieodpłatnego przeniesienia władztwa nad rzeczą z jednej osoby na drugą, np. przy darowiźnie, przy ustanawianiu posagu lub przy fiducji.

Mancypacja była wykorzystywana także w zakresie pr. rodzinnego przy przenoszeniu praw nad osobami – m.in. przy oddawaniu wolnych osób alieni iuris w mancipium, przy wprowadzaniu żony pod władzę agnacyjną męża (coemptio), przy dokonywaniu adopcji (adoptio), oraz emancypacji (emancipatio)
- istotę tego aktu stanowiła forma (odpowiednie słowa i gesty)
- istotą tego aktu było to co wyrażały słowa: MEUM ESSE AIO – „Ja twierdzę, że [rzecz] jest moja”
- mancypacja jako akt abstrakcyjny gdyż własność przechodziła na nabywcę (jeśli strony dokonały wymaganej prawem formy) niezależnie do przyczyny (causa), dla której to nabycie następowało
mancypacja wyszła z użycia w prawie poklasycznym a ostatecznie zanikła za Justyniana

Comments are closed.