OPIEKA NAD NIEDOJRZAŁYMI

OPIEKA NAD NIEDOJRZAŁYMI

Osoby powyżej 7 roku życia, w przypadku chłopców do 14 roku, dziewcząt- do 12 roku były uważane za niedojrzałe, czyli takie które mogą samodzielnie dokonywać czynności przysparzających (powiększających majątek), nie mogą zaś samodzielnie bez zgody tutora dokonywać czynności rozporządzających i zobowiązujących, czyli uszczuplających majątek.

Sposoby powoływania opiekuna:
 Tutela testamentaria- powołanie opiekuna mogło nastąpić w testamencie, w ściśle określonej formie.
 Tutela legityma- opieka z mocy ustawy XII tablic, sprawowali najbliżsi krewni agnacyjni, w ich braku wentyle, czyli członkowie rodu.
 Tutela dativ- jeśli ojciec nie wyznaczył opiekuna w testamencie i brak było krewnych, tutora wyznaczał pretor.
Opiekunowie powinni sprawować pieczę nad osobą podopiecznego (pupila), jak i nad jego majątkiem.

Tutor impuberis- zarządzał majątkiem pupila i uczył go, jak należy prowadzić sprawy majątkowe.
Pupil, po ukończeniu 7 roku życia, mógł sam podejmować akty przysparzające, czyli takie, które polepszały jego sytuację (powiększały majątek). W przypadku czynności rozporządzających i zobowiązujących, które powodowały uszczuplenie majątku, tutor winien dokonać interpositio auctoritatis, czyli udzielić przyzwolenie na zawarcie czynności przez pupila. Opieka gasła po dojścia pupila do dojrzałości, a tutor winien był rozliczyć się z byłym podopiecznym ze swej działalności. Opieka gasła też w chwili śmierci i capitis deminutio (uszczuplenie praw) czy to tutora, czy to pupila.
W przypadku niewłaściwego sprawowania opieki nad osobami niedojrzałymi tutorowie mogli być podciągnięci do odpowiedzialności przy pomocy skarg o charakterze karnym(znane już w ustawie XII tablic). Jedną z nich była skarga popularna, zwana accusatio suspecti tutoris. Miała na celu odsunięcie nieuczciwego tutora testamentowego od sprawowania opieki. Inną skargę- actio rationibus distrahendis- wytaczał sam pupil po dojściu do dojrzałości przeciw opiekunowi ustawowemu, który rozmyślnie sprzeniewierzył majątek.Po 210 roku p.n.e. mogła być stosowana skarga actio tutelea za pomocą której tak były podopieczny jaki i opiekun dochodzili swych roszczeń.

Comments are closed.