PECULIUM

PECULIUM

Dzieci będące osobami alieni iuris nie mogły mieć majątku. Jednak ojciec mógł oddać synowi majątek w faktyczny zarząd (peculium). Peculium to mógł jednak w każdej chwili odebrać. Nabytki syna należały do ojca, natomiast ojciec nie odpowiadał za długi kontraktowe syna. Wyłom od tej zasady jus civile uczynił pretor. Zapowiedział on w swym edykcie, w jakich ściśle wyliczonych przypadkach udzieli przeciw pater familias skargi z zobowiązań kontraktowych alieni iuris.
Z końcem republiki zobowiązania kontraktowe zawarte przez filius familias były traktowane jako zobowiązania cywilne, z których można było wytoczyć przeciw synowi skargę i uzyskać wyrok zasądzający. Nie można było jednak prowadzić egzekucji ani osobistej, ani majątkowej. Za czasów Wespazjana (69-67 n.e.) uchwalono senatu consultum Macedonianum, zakazujące udzielania synom pożyczek. Udzielenie takiej pożyczki rodziło tylko zobowiązania naturalne.
W przypadku popełnienia prze osobę alieni iuris deliktu pater familias ponosił odpowiedzialność noksalną. Poszkodowana osoba wytaczała przeciw niemu skargę z odpowiedniego deliktu, w wyniku której ojciec był zobowiązany zapłacić zasądzoną w wyroku kwotę pieniężną albo wydać sprawcę deliktu (noxae datio.
Przyznanie ograniczonej zdolności prawnej majątkowej filius familias nastąpiło za Augusta.
 Peculium castrense- Majątek darowany przez rodziców lub krewnych odbywającemu służbę wojskową lub, to co syn nabył służąc w wojsku, a czego by nie nabył poza tą służbą. Majątkiem tym syn mógł swobodnie rozporządzać za życia oraz w drodze testamentu. Dopiero, gdy syn nie sporządził testamentu, penculium dziedziczył ojciec.
Wyodrębnienie penculium castrense spowodowało, iż wyjątkowo, ze względu na to penculium, syn alieni iuris uzyskiwał podmiotowość prawną majątkową, ponieważ mógł mieć odrębny majątek i swobodnie nim dysponować.
 Peculium quasi castrense- (wyodrębniony w prawie poklasycznym na wzór peculium castrence). Jest to majątek jaki otrzymywał syn w związku z pełnieniem różnych godności państwowych. W stosunku do tej masy majątkowej zaczęto stosować wyjątki tego samego rodzaju, co w przypadku peculium castrense.
Konstantyn Wielki postanowił, że to, co syn odziedziczył po matce (bona materna) staje się jego własnością, na której ojciec ma tylko ususfructus (użytkowanie). Następnie cesarze zasadę tę rozciągnęli na majątek syna uzyskany w drodze spadkobrania lub darowizny od wstępnych matki.
Za Justyniana jedynie to, co syn dostał od ojca (peculium profecticium) stanowiło własność ojca, natomiast inne nabytki, czyli tzw. peculium adventicum, były własnością syna, którymi mógł swobodnie dysponować.

Comments are closed.