POSAG- POJĘCIE, SPOSOBY USTANOWIENIE I RODZAJE

POSAG- POJĘCIE, SPOSOBY USTANOWIENIE I RODZAJE

Zarówno w małżeństwie połączonym z conventio in manum (wejście żony pod manus męża albo jego ojca, jeżeli mąż był osobą alieni iuris) jak i bez tej conventio mąż był zobowiązany ponosić koszty utrzymania żony i całego domu. W epoce prawa przedklasycznego uznawano za słuszne pomóc w tym mężowi ustanawiając na jego rzecz przysporzenie majątkowe, zwane posagiem (Dos).

Posag mógł ustanowić:
 Ojciec lub dziadek żony- dos profectica
 Sama żona (o ile była sui iuris)
 Inna osoba (np. dłużnik kobiety)- dos adventicia

Formy ustanawiania posagu:
 Dotis datio- przeniesienie własności rzeczy posagowych (realne przysporzenie)
 Dotis dictio- jednostronne przyrzeczenie ustanowienia posagu
 Dotis promissio- przyrzeczenia posagu w formie dwustronnej- stypulacja

W okresie poklasycznym ustanowienie posagu następowało w drodze nieformalnej umowy zwanej pollicitatio dotis lub pactum dotale.
Ustanowienie posagu było moralnym obowiązkiem ojca kobiety, zwłaszcza w przypadku, kiedy wchodziła ona pod manus męża i traciła prawo do spadku po swym naturalnym ojcu. Mąż stawał się właścicielem rzeczy posagowych i mógł nimi swobodnie dysponować. Ograniczono jedynie alienację gruntów posagowych ( za Augusta- leżących w Italii, w prawie justyniańskim- wszystkich nieruchomości).

ZWROT POSAGU:
Początkowo mąż nie był zobowiązany do zwrotu posagu. Jednak w przypadku rozwiązania małżeństwa przez śmierć męża żona będąca pod jego manus dziedziczyła po nim w kręgu sui heredes. W małżeństwie nie połączonym z conventio in manum mąż zazwyczaj zapisywał w testamencie legat na rzecz żony. Problem zwrotu posagu pojawił się dopiero wraz z upowszechnieniem rozwodów. Od III wieku p.n.e. zaczęto zobowiązywać męża do zwrotu posagu w drodze stypulacji, na podstawie którego pretor dawał actio ex stipulatu o zwrot całego posagu. Od II wieku p.n.e. w przypadku braku stypulacji pretor zaczął udzielać byłej żonie przeciw byłemu mężowi skargi zwanej actio rei uxoriae. Mąż pozwany tą skargą miał prawo retencji (tj. zatrzymanie pewnej części majątku). Potrącenie to nie mogło przekraczać połowy posagu. Rzeczy zamienne mógł zwrócić w trzech rocznych ratach, inne przedmioty musiał zwrócić natychmiast. W razie śmierci męża żona mogła żądać zwrotu posagu od spadkobierców męża.

Comments are closed.