TREŚĆ WŁADZY OJCOWSKIEJ

TREŚĆ WŁADZY OJCOWSKIEJ

Granice jej określano najczęściej poprzez sformułowanie ius vitae ac necis (prawo życia i śmierci).
Uprawnienia, jakie miał ojciec w stosunku do dzieci
1) prawo zabicia- w okresie archaicznym ograniczone, ojciec musiał wychować wszystkich synów i pierworodną córkę. Zakazywano zabijania dzieci przed osiągnięciem 3 roku życia. Ojciec mógł zabić każdego noworodka kalekiego (przed zabiciem musiał pokazać sąsiadowi). W przypadku do dzieci starszych- jeśli popełniły przestępstwo- ojciec powinien przeprowadzić śledztwo w obecności (iuducium domesticum), czyli najbliższych krewnych. Musieli oni zaaprobować wyrok. W okresie republiki ojciec miał nie tylko prawo ale i obowiązek ukarać, z godnie z interesem państwa swe dziecko- przestępcę. Jeśli tego nie uczynił, sam podlegał notom cenzorskim.
Moment formalnego zniesienia in vitae ac necis było dopiero wydania Kodeksu teodozjańskiego, w którym została umieszczona konstytucja Konstantyna Wielkiego z 318 r. Zgodnie z nią zabicie dziecka przez ojca stanowiło kwalifikowana postać zabójstwa (parricidium).
2) porzucenie- zwłaszcza córek, było praktykowane w rodzinach ubogich.
3) sprzedanie- dyskusyjne jest, czy w okresie królewskim ojciec mógł sprzedać swe dziecko obrębie Rzymu czy tylko poza granicami; czy mógł to uczynić w przypadku skrajnej nędzy, czy również za karę. By ojcowie nadużywali swych uprawnień, w ustawie XII tablic znalazł się przepis ograniczający uprawnienie ojca do wielokrotnej sprzedaży syna. Z biegiem czasu rozpowszechniła się fiducjarna sprzedaż dzieci tzn. emancipatio i adoptio.

Obowiązki wobec swych dzieci:
1) Zapewnienie utrzymania
2) Odpowiednie wychowanie zgodnie z dobrymi obyczajami (boni mores)
3) W okresie pryncypatu zapewnienie wykształcenia zgodnie z jego pochodzeniem, stanem majątkowym, zasadami moralnymi i prawnymi.

Pod koniec republiki obok pojęcia patria potestas zaczyna się kształtować pojęcie pietas, czyli oparte na miłości między ojcem a dziećmi poczucie obowiązku, wzajemnego, dobrowolnego służenia sobie. Pod wpływem tego pojęcia zarówno juryści, jak i kinstytucje cesarskie II i III wieku zaczęły ujmować patria potestas jako władzę połączoną z obowiązkiem służenia dziecku oraz jego humanitarnym traktowaniem.

Comments are closed.