„Prawo jako przedmiot analiz aksjologicznych” - Kojder

„Prawo jako przedmiot analiz aksjologicznych” - Kojder
# AKSJOLOGIA –współcześnie obejmuje 4 grupy zagadnień:
(1) ogólna teoria wartości – jaka jest istota wartości i ich charakter; co jest dobre, cenne ….; bada hierarchię wartości
(2) szczegółowe teorie wartości określonego rodzaju np. moralnych, estetycznych) – tak rozumiana aksjologia wchodzi w skład różnych dyscyplin naukowych (aksjologia moralna, estetyczna ….)
(3) konkretne systemy wartości istniejące w ramach koncepcji danego autora, szkoły naukowej, kierunku filozoficznego (aksjologia utylitaryzmu)
(4) reguły dokonywania wyborów moralnych, politycznych …. + badanie ich uzasadnień oraz psychospołecznych uwarunkowań i skutków

# WARTOŚCI to:
(1) [stanowisko kulturowe / relatywistyczne] zjawiska kulturowe – ustalone społeczną praktyką i przekazywane przez pokolenia standardy aprobowanego postępowania
(2) [s. naturalistyczne / obiektywistyczne] wszystko, co pozwala człowiekowi optymalnie funkcjonować, osiągać cele …
(3) [s. subiektywistyczne / emoywistyczne] wyraz przeżyć uczuciowych, reakcja emocjonalna
(4) [s. heteronomiczne] istnieją tylko ze względu na ich nosicieli
(5) [s. autonomiczne / absolutystyczne] idee i przedmioty idealne

# Problematyka aksjologiczna w prawoznawstwie
• ‘zjawisko prawne’ – wszystko, co jest przedmiotem badań prawnych  tj. system norm i przepisów prawnych, ich tworzenie, stosowanie i oddziaływanie społeczne
• 3 aspekty zjawisk prawnych: formalny (językowo-logiczne), realny (socjologiczny i psychologiczny), aksjologiczny
 ujęcie aksjologiczne dyskusyjne, bo wartości, które interesują prawoznawstwo, nie są odrębnymi bytami, a raczej ujmowane są jako oceny (społeczeństwa i ustawodawcy)  w prawodawstwie utożsamianie wartości z ocenami
 proponowana definicja wartości – coś jest wartością tylko gdy jest uznawane za obiekt cenny / ceniony
• funkcje aksjologii zjawisk prawnych:
1. poznawczo-heurystyczna – wyjaśnianie istoty prawa, jego roli społecznej, wskazanie celów
2. praktyczno-socjotechniczna – projektowanie tworzenia prawa i jego oddziaływania tak by urzeczywistniało wartości ogólnospołeczne
• 5 aksjologii szczegółowych:
1. a. norm i przepisów prawnych - bada wartości w nich zawarte
2. a. praktyki prawniczej - bada wartości zawarte w wypowiedziach o prawie organów tworzących i stosujących prawo
3. a. nauk prawniczych - bada wartości zawarte w wypowiedziach o prawie poszczególnych nauk prawnych
4. a. świadomości prawnej (adresatów prawa i kontrolerów prawnych) – bada wartości zawarte w potocznych i zawodowych ocenach prawa, postulatach wobec prawa i społecznej wiedzy o prawie
5. a. prawa zwyczajowego – bada wartości zawarte w normach i zasadach tego prawa

• czy prawo jest wartością? – nie jest wartością absolutną ani wartością społeczną (chyba że jest rzeczywistym czynnikiem rozwoju społ); prawo tym bardziej wartościowe, im go mniej

Comments are closed.