Socjologia prawa w Polsce i jej podstawowe zagadnienia” – Kojder

Socjologia prawa w Polsce i jej podstawowe zagadnienia” – Kojder
# Historia sp w Polsce
(1) Odrodzenie: zaczęły się kształtować podstawy rodzimej teorii politycznoprawnej
• Jan Ostroróg – program reformy państwa; głosił potrzebę unifikacji praw
• Andrzej Frycz Modrzewski – projekt gruntownej przebudowy systemu prawnego, ustroju społecznego i państwowego; idea równości wszystkich wobec prawa; postulował stworzenie instytucji opieki społecznej
(2) Oświecenie – wiele projektów kodyfikacji prawa
• Hugo Kołłątaj – współzależność praw i obowiązków
(3) ukoronowaniem utworzenie Komisji Edukacji Narodowej (1773 r.), I w Europie konstytucja (1791)
(4) później zahamowanie na >100 lat przez rozbiory

A później
(5) proces upowszechniania się w Polsce socjologii prawa – skutkiem przenikania myśli zagranicznej; rozprzestrzenianie się sp efektem potrzeby oddziaływania na stosunki społeczno-polityczne i gospodarcze za pomocą prawodawstwa
(6) twórcą I polskiego uniwersyteckiego ośrodka socjologicznego Florian Znaniecki (1920, Uniwersytet w Poznaniu); tu Leon Petrażycki
(7) usamodzielnianie się sp w Polsce w latach 30-tych XX wieku
o Henryk Piętka – I wykład z sp
(8) w czasie II wojny światowej źle
(9) po II WŚ – ciężko bo urzędowo obowiązywał pogląd, że prawem są tylko normy wyrażające wolę klasy panującej i poparte przymusem państwowym

# Spór o przedmiot socjologii prawa  ukształtowały się 2 podejścia:
1. szeroko: zastosowanie w dowolnej dziedzinie prawoznawstwa metod i technik socjologicznych wystarczy, by badania uznać za należące do socjologii prawa  w socjologii prawa zawiera się wszystko, co socjologia ma do powiedzenia o prawie
2. wężej: sp zajmuje się rejestrowaniem i wyjaśnianiem zależności między prawem a innymi czynnikami społecznymi + formułowaniem ogólnych teorii tłumaczących procesy społeczne przez wskazanie roli prawa

• ponadto w polskiej socjologii prawa podział na 2 orientacje:
1. prawniczą – skupia się na skutkach wprowadzania do ustawodawstwa określonych norm prawnych
2. socjologiczną – dąży do opisania i wyjaśniania rzeczywistości społecznej w takim zakresie, w jakim jest ona powiązana z czynnikami prawnymi

# Główne kierunki badań socjologicznoprawnych
a) miejsce prawa w strukturze społecznej
o PRAWO – 1 z zasadniczych mechanizmów ingerujących w system społeczny; przywraca naruszoną równowagę społeczną; sankcjonuje ustrój zaprojektowany przez polityków
b) oddziaływania prawa na różne dziedziny życia społecznego + jego związki z gospodarką, polityką i moralnością
o związki systemu prawnego z systemem społecznym wielorakie i skomplikowane – cechy systemu społecznego determinują istotę i funkcje systemu prawnego, a ten wywiera zwrotny wpływ na system społeczny
 teza trójstopniowego działania prawa (Podgórecki) – abstrakcyjny przepis prawny oddziaływuje na zachowania społeczne poprzez 3 zmienne: treść; typ podkultury jako łącznik między poleceniami prawodawcy a społecznymi zachowaniami odbiorców; typ osobowości, który jest ostatecznym realizatorem
 funkcje prawa w społeczeństwie: integracyjno-stabilizacyjna, innowacyjna, ochronna, organizacyjna, wychowawcza, kompensacyjna
o charakter najwyższych zasad prawnych określa model gospodarki (scentralizowany czy zdecentralizowany), a dominujący model gospodarki wyznacza zakres gwarancji prawnych
o ważniejsze postanowienia polityczne przybierają postać norm prawnych
c) czynniki warunkujące skuteczne posługiwanie się prawem jako narzędziem zmiany społecznej (polityka prawa)
o twórcą polityki prawa Petrażycki
o prawo powinno służyć doskonaleniu istniejącego porządku społecznego
d) przemiany świadomości prawnej i postaw wobec prawa + przejawy dysfunkcjonalności kultury prawnej
o wiedza o ogólnych zasadach porządku prawnego znacznie powszechniejsza niż znajomość konkretnych przepisów
o orientacja w zawiłościach wzrasta ze wzrostem wykształcenia
o nie jest tak, że wraz ze wzrostem znajomości prawa rośnie jego akceptacja
o przeważa pozasądowe dochodzenie sprawiedliwości
o panuje przekonanie, że szanse wygrania procesu uzależnione od pozycji strony
o kryzys zaufania do wymiaru sprawiedliwości i deprecjacja zawodów prawniczych
 bo niestabilność norm prawnych, nadmierna punitywność prawa karnego, zmniejszenie znajomości prawa przez zbyt duży jego rozrost

Comments are closed.