Peonaż - Historia Ameryki Łacińskiej

Peonaż - Historia Ameryki Łacińskiej

Peonaż (z hiszp. peon - chłop) było to nowy system pracy zależnej, który zastąpił repartimiento (zniesione formalnie w 1632r.) i encomiendę. Właściciel latyfundiów lub kopalń miał obowiązek zaopiekowania się Indianinem tj. zapewnienia mu mieszkania, wyżywienia i ewentualnie zapłaty za pracę. Tym samym przywiązywał go do siebie, wymagając aby ten pracował tylko dla niego. Zarobione pieniądze robotnik zmuszony był wydać w sklepie swojego pracodawcy.

Około 1670r. wydobycie srebra gwałtownie spadło (do poziomu 1/10 tego co wydobywano w 1595r.). Oznaczało to kolejne problemy dla Korony. Ze względu na rosnące koszty administracji i obrony koloni większość srebra pozostawała na miejscu. Handel kwitł tylko w obrębie wicekrólestw i prowincji, gdzie zajmowali się nim głównie metysi i Indianie (zwani ambulantes – wędrowni sprzedawcy).

Na początku XVII w. z Hiszpanii wypędzono tzw. morisków (potomków władców arabskich). Stanowili oni elitę intelektualną Hiszpanii. Tuż po wypędzeniu w latach 1609-14 udali się do Ameryki Południowej, gdzie dzięki nim zaczęło rozwijać się życie kulturalne, obyczajowe, polityczne i tworzyć miasta.
Kolejne generacje osadników hiszpańskich zaczęły tracić kontakt z Koroną. Ludzie administrujący koloniami byli niewykształceni, a praktyka kupczenia urzędami kwitła. Wszystko to budziło coraz większy opór potomków pierwszych osadników hiszpańskich – kreoli.

Gospodarka koloni znajdowała się w ciągłej stagnacji. Do połowy XVII w. 80% eksportu amerykańskiego stanowiło srebro i niewielkie ilości złota. Podobnie ograniczony był popyt na towary z Europy. Importowano głównie wino, oliwki, towary przemysłowe, obuwie, broń, narzędzia rolnicze.

Na początku XVII w. Hiszpania zmuszona jest do reformy systemu kolonialnego. Kolonie nie przynoszą już dochodów a co za tym idzie są ciężarem dla Korony. Udział floty hiszpańskiej w całości obrotów handlowych z koloniami spadł do około 15-20%. Aby poprawić sytuację, administrację floty handlowej przeniesiono w 1680r. do Kadyksu. Było to pierwszy krok w celu zniesienia monopolu decyzyjnego Casa de la Contratación. Pierwsze poważniejsze reformy nastąpiły dopiero wraz z nastaniem dynastii Bourbonów. Zakończyły się one jednak klęską i doprowadziły do upadku całego systemu kolonialnego Hiszpanii.

Comments are closed.