IRLANDIA Lata 50te - Historia polityczna Europy po 1945r.

IRLANDIA Lata 50te - Historia polityczna Europy po 1945r.

W 1951 John Costello podał się do dymisji. Było to wynikiem wielkiego skandalu politycznego, który wybuchł na tle reformy służby zdrowia. Powstał wtedy projekt powołania służby zdrowia matki i dziecka, czyli projekt państwowej służby zdrowia, która objęłaby całe społeczeństwo, także ludzi bardzo ubogich. Paradoksalnie, tej inicjatywie sprzeciwili się lekarze (uważali, że zmniejszone zostaną ich dochody). Jednak najbardziej skandaliczny był opór biskupów kościoła irlandzkiego, którzy oświadczyli, że opieka nad dzieckiem nie należy do państwowej służby zdrowia tylko do rodziców, a kwestie planowania rodziny podlegają kościołowi a nie państwu. W trakcie dyskusji nad reformą nikt (czyli opinia publiczna) oczywiście nie wiedział o tych skandalicznych wystąpieniach, ale minister zdrowia, kiedy jego projekt upadł, opublikował całą dokumentację i korespondencję, ujawniając kulisy niepowodzenia reformy. Wybuchł skandal, który był bezpośrednią przyczyną dymisji rządu.
W latach 1951 – 1954 do władzy powrócił de Valera. Rządził do 1954 roku, kiedy premierem został ponownie Costello.

W latach 50tych Irlandia przeżywała bardzo poważny kryzys gospodarczy. Największym problemem było to, że kraj się wyludniał, przede wszystkim na skutek upadku rodzinnych gospodarstw rolnych. Na przykład w latach 1955 – 1960 zniknęło z powierzchni ziemi 28 tysięcy gospodarstw rolnych. W poszukiwaniu pracy za granicą w latach 1951 – 1961 wyemigrowało 400 tysięcy osób, przeważnie do Anglii. Kiedy gospodarstwa rolne zostawały opuszczone, ziemie ugorowano albo zamieniano na pastwiska. Całe gminy przestawały istnieć.
Co więcej, emigranci, np. w WB, mieli coraz trudniejszą sytuację. Wielka Brytania miała kłopoty z bezrobociem strukturalnym, więc ludność przybywająca z Irlandii z coraz większą trudnością znajdowała pracę, nawet w ośrodkach przemysłowych, i schodziła do roli marginesu przestępczego. To bardzo źle wpływało na wizerunek Irlandii w Wielkiej Brytanii. Poza tym, Irlandczycy w Wielkiej Brytanii mieli często radykalne poglądy i posiadając prawa wyborcze, w większości głosowali na Brytyjską Partię Pracy.
W samej Irlandii w latach 50tych, 60tych rosły w siłę radykalne ugrupowania, między innymi IRA, Irlandzka Partia Robotnicza (miała komunistyczny charakter) i polityczne ramie IRA – Sinn Fein.
W 1956 roku IRA przeprowadziła tzw operację graniczną. Została ona przygotowana przez Radę Wojskową w Dublinie. Polegała na wysadzeniu w powietrze wszystkich brytyjskich posterunków wojskowych na pograniczu z Irlandia Północną. Radykalne nastroje przekładały się na większe znaczenie radykalnych organizacji.
W 1957 roku na tle niepowodzeń gospodarczych Clann na Poblachta wystąpiła z koalicji i upadł rząd Costello. Parlament został rozwiązany i w tym samym roku w wyborach powrócili do władzy Żołnierze Losu. CnP nie powróciła nigdy do władzy, rozwiązała się w 1965, kiedy zupełnie straciła poparcie społeczne.

Po sukcesie w 1957 roku na czele rządu stanął de Valera, ale w 1959 roku został wybrany na prezydenta. Pełnił tę funkcję przez dwie kadencje, do 1973 roku. Osobistą klęską de Valery było niezrealizowanie celów narodowych: zjednoczenia wyspy, ograniczenia emigracji i odrodzenia języka irlandzkiego. Wprawdzie irlandzki stał się pierwszym urzędowym językiem kraju, obok angielskiego, ale w ogóle się nie rozwijał.
W tym okresie gospodarka Irlandii nadal pozostawała zacofana. Irlandia była krajem rolniczym, rolnictwo było niekonkurencyjne. Emigracja była tak wysoka, że niwelowała przyrost naturalny. To wszystko nie wróżyło krajowi dobrej przyszłości.
Kiedy de Valera został prezydentem w 1959, premierem został Sean Lemass. On zajął się przede wszystkim rozwojem gospodarczym kraju. Przeprowadzono cały szereg planów ratowania gospodarki. W 1964 roku powołano program rozwoju gospodarczego, a także Radę Rozwoju Przemysłu, wprowadzono specjalne popieranie eksportu, ułatwienia dla napływu kapitału zagranicznego.
W połowie lat 60tych Irlandia zaczęła korzystać z 30 lat chwały, z których korzystano w Europie po wojnie, szczególnie w RFN, Włoszech, Francji. W 1966 po raz pierwszy wzrósł przyrost naturalny a o połowę zmniejszyła się emigracja. Lemass uczynił też pierwszy gest pojednania w kierunku Irlandii Północnej (dalej IP) – w 1965 złożył tam wizytę, spotkał się z premierem IP.

Comments are closed.