ZASADA STARE DECISIS

ZASADA STARE DECISIS„Stare decisis et non quieta movere”
“let the decision stand”
(stój przy swojej decyzji i jej nie zmieniaj)
Jest ona niejako wytłumaczeniem dla sądów, dlaczego stosują precedensy. Anglicy tworząc system commom law musieli mieć jakieś potwierdzenie w doktrynie dla stosowania precedensów. Tym potwierdzeniem jest istnienie zasady stare decisis. W świetne tej zasady rolą sądów jest stanie przy swojej decyzji a precedens staje się wiążący.
Po raz pierwszy w Anglii w 1237 r. jeden z baronów na zjeździe w Merton powiedział, że nie chcą zmieniać praw Anglii, że istotą praw Anglii ma być to, że będą stałe i niezmienne, tym samym zasada stare decisis powinna obowiązywać. Jeżeli stworzycie raz precedens, trzymajcie się go bez względu na okoliczności.
Czy jednak sprawia to, że system jest sprawiedliwy?

Merton (1237r): nie chcemy zmieniać prawa Anglii

Zasada stare decisis powoduje, że:

1. Decyzja sądu wyższej instancji jest wiążąca dla sądów niższej instancji.
2. Sąd nie powinien zmieniać swoich własnych decyzji, chyba, że istnieje ku temu ważna przyczyna.

Zasada stare decisis powoduje, że decyzja sądu wyższej instancji jest wiążąca dla sądów niższej instancji, ale nie jest wiążąca dla tego konkretnego sądu (oczywiście dotyczy to tylko sądów wyższych). Nie dotyczy ona relacji między sądem a nim samym. Jeśli za 20 lat pojawią się ważne okoliczności decyzje można będzie zmienić. Jakie więc okoliczności powodują, że sąd może odejść od swojej decyzji? To jest problem w prawie amerykańskim: na ile decyzje SN USA są dla niego wiążące a na ile nie?

Wszystkie stany jak i federacja stosują zasadę stare decisis. Jest jednak jeden stan, który wprost twierdzi, że ta zasada nie obowiązuje na jego terenie. Chodzi o Luizjanę. Tam elementy prawa francuskiego wciąż są żywe. Kiedyś SN Luizjany wydał decyzję, w której stwierdził:

„SN Luizjany: „ na obszarze, który jest objęty jurysdykcją Kodeksu Cywilnego Luizjany tradycje systemu prawa cywilnego nie pozostawiają miejsca dla doktryny stare decisis”

Oznacz to, że sądy Luizjany wydając decyzję nie są nią związane. Precedens ma tu mniejszą rolę niż w innych stanach federacji. Można dojść do wniosku, ze w USA jednak istnieje dualizm prawa.

Comments are closed.