Ustrój społeczny - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792

Ustrój społeczny - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792
 SZLACHTA
- Konstytucja gwarantowała „stanowi szlacheckiemu wszystkie swobody, wolności, prerogatywy i pierwszeństwo w życiu prywatnym i publicznym” jako niewzruszone
→ Mowa tylko o szlachcie-ziemianach – posesjonatach
→ Nietykalność osobista i własność „tak jak od wieków każdemu służyły”
→ Szlacheckie pełne prawo własności
- W ustawach szczegółowych zapewniono też inne wolności szlacheckie […]

PRZYGOTOWANIE I CHARAKTER USTAWY KONSTYTUCYJNEJ - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792)

PRZYGOTOWANIE I CHARAKTER USTAWY KONSTYTUCYJNEJ - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792)
W wyniku dalszego wzrostu dążeń reformatorskich i sprzyjającej sytuacji międzynarodowej zwołano do Warszawy sejm – SEJM CZTEROLETNI/WIELKI:
- początkowo nadzieje na poparcie niektórych reform przez Katarzynę II i rząd petersburski dla pogłębienia sojuszu polsko-rosyjskiego, jednak zwyciężyła przeciwna tendencja, zmierzająca do oparcia […]

PAŃSTWO JEDNOLITE CZY ZACIEŚNIENIE UNII? - - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792

PAŃSTWO JEDNOLITE CZY ZACIEŚNIENIE UNII? - - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792
- Konstytucja 3 Maja świadomie pominęła sprawę wzajemnego stosunku Korony i Wielkiego Księstwa – wynik tendencji Stanisława Augusta do centralizacji władzy i unifikacji Rzeczypospolitej (w tym samym kierunku program H. Kołłątaja). Ze względu na przywiązanie szlachty litewsko-białoruskiej do odrębnych […]

ZWIERZCHNICTWO NARODU I PODZIAŁ WŁADZY - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792

ZWIERZCHNICTWO NARODU I PODZIAŁ WŁADZY - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792
- art. V Konstytucji: „wszelka władza społeczności ludzkiej początek swój bierze z woli narodu”  idea demokratyczna (J.J.Rousseau)
- na gruncie polskim prowadziła do uwydatnienia suwerenności politycznej sejmu szlacheckiego
- Konstytucja głosiła zasadę „rządu umiarkowanego” – trójpodział władzy (sądownicza, prawodawcza [stany] i najwyższa wykonawcza […]

SEJM - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792

SEJM - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792
- Nadal dwuizbowy:
→ izba poselska: 204 posłów wybieranych na sejmikach + 24 plenipotentów miast (pełnomocnicy miast, do przedstawiania ich postulatów, bez prawa głosu) → sejm pozostał szlachecki. Plenipotenci miast wprowadzeni do sejmu poprzez komisje rządowe.
→ senat (izba wyższa): 102 (wojewodowie i kasztelanowie) + biskupi diecezjalni i […]

ORGANIZACJA SEJMU - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792

ORGANIZACJA SEJMU - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792
- zniesienie mocy wiążącej instrukcji sejmikowych, które krępowały posłów  wg Konstytucji posłowie byli przedstawicielami całego narodu i mieli decydować przede wszystkim o potrzebach ogólnych, a o postulatach swoich ziem w dalszej części obrad, jak starczyło czasu
- sejm „zawsze gotowy” – posłowie wybierani raz […]

STANOWISKO KRÓLA - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792

STANOWISKO KRÓLA - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792
- wprowadzenie dziedziczności tronu bo elekcje wywoływały walki o władzę wśród magnatów → „dziedziczny przez osoby, elekcyjny przez familie”.
- konstytucja powierzyła tron Wettynom
- w miejsce odpowiedzialności króla Konstytucja czyniła odpowiedzialnymi ministrów zasiadających w Straży Praw (powoływani przez króla pod kontrolą sejmu) → każdy akt w […]

SEJMIKI - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792

SEJMIKI - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792
- Na sejmikach zapewniono głos szlachcie-dziedzicom i ich dorosłym synom, zastawnikom oraz posesorom dożywotnim (jeżeli płacili podatki). Nieposesjonaci zostali z sejmików usunięci. Ci, którzy mieli prawo głosu mieli być wpisywani do osobnych ksiąg, zwanych ziemiańskimi.
- Takie złożone z posesjonatów, wyzwolone spod wpływów magnatów sejmiki zapewniały […]

STRAŻ PRAW - - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792

STRAŻ PRAW - - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792
- powierzono jej najwyższą władzę wykonawczą
- w jej skład weszli: król jako przewodniczący, prymas jako głowa duchowieństwa polskiego a zarazem przewodniczący KEN, 5 ministrów (jeden z marszałków jako minister policji, dwóch kanclerzy – jeden jako minister pieczęci – sprawy wewnętrzne, drugi jako minister […]

KOMISJE RZĄDOWE - - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792

KOMISJE RZĄDOWE - - KONSTYTUCJA 3 MAJA I DALSZE USTAWODAWSTWO SEJMU CZTEROLETNIEGO (1788 – 1792
- Straż Praw stojąca na czele administracji nie rozwinęła szerszej działalności. Istotne czynności rządowe były skupione w komisjach, a ponadto król urządzał poza Strażą zebrania konsultacyjne wszystkich ministrów.
- Straży Praw podlegały KOMISJE WIELKIE – kolegialnie zorganizowane ministerstwa – złożone z członków wybieranych przez […]