ADMINISTRACJA PUBLICZNA : - RZECZPOSPOLITA ( 1918 - 1939 ) :

ADMINISTRACJA PUBLICZNA : - RZECZPOSPOLITA ( 1918 - 1939 ) :

- struktura - powołana do bezpoœredniego realizownia zadań państwa w sferze funkcji wykonawczach, każda jednostka organizacyjna
wyposażona w uprawnienia zabezpieczające wykonywanie funkcji jej powierzonych (władztwo administracyjne - przyzwolenie na
stosowanie przymusu w formie aktów administracyjnych dla realizycji podjętych decyzji); podział na : administrację centralną i
terytorialną; terytorialna z organów administracji rządowej (zespolenie działów administracji specjalnej z ogólnymi) i samorządu ;
a) administracji rządowej- 2 struktury: administracja ogólna (polityczna - wykonywanie zadań ministra spraw wewnętrznych),
administracja specjalna (wykonywanie zadań pozostałych resortów); dla potrzeb administracji ogólnej podział na : województwa,
powiaty, gminy miejskie i wiejskie; dla celów administracji specjalnej : okręgi wojskkowe, sądowe, kolejowe i szkolne;
b) samorząd - forma udziału społeczeństwa w zarządzaniu okreœlonym terytorium , podział na : terytorialny (powszechny), gospodarczy i
zawodowy; konstytucja marcowa przewidywała szeroki udział samorządu w zakresie adminisrtracji, kultury i gospodarki, wyposażenie w
dużą autonomię; po przewrocie majowym kryzys - ograniczenie kompetencji i podporządkowanie orhganom administracji rzządowej tzw.
proces upaństwowienia się idei samorządu
- administracja centralna - Rada Ministrów (uprawnienia wykonawcze, funkcje administracyjne: koordynacja działalnoœci administracyjnej
ministrów, ustalanie struktury organizacyjnej ministerstw); Prezydium Rady Ministrów (organ pomocniczy); Ministrowie (podwójny charakter:
jako członkowie rządu i jako szefowie działów administracyjnych, zastępcami podsekretarze stanu); ministerstwo (organ pomocniczy ministra,
podział na: departamenty, te na wydziały, biura, działy i referaty w/g specjalizacji rzeczowej); 3 I 1918 - dekret Rady Regencyjnej (podstawy
aparatu państwowego : 8 ministerstw i 2 urzędy); X 1918 - (ministerstwo Spraw Zagranicznych i Ministerstwo Spraw Wojskowych); po
odzyskaniu niepodległoœci 16 ministerstw; 19 I 1928 - rozporządzenie prezydenta o organizacji i zakresie działania władz administracji
ogólnej (13 ministerstw); 1939 - 11 ministerstw; konstytucja marcowa - wyspecjalizowane urzędy specjalne podporządkowane ministrom :
Główny Urząd Statystyczny, Gąówny Urząd Miar, Główny Inspektorat Pracy, Państwowy Instytut Geologiczny, Dyrekcja Monopoli
Państwowych
- administracja terytorialna - administracja rzządowa w 2 pionach: administracja ogólna i administracja specjalna
a) administracja ogólna - województwo (wojewoda), powiat (starosta powiatowa lub grodzki), Warszawa (Komisarz Rządu), gminy
miejskie i wiejskie (samorząd terytorialny); województwa - wojewoda (podlegał pod względem osobowym MSW, służbowym premierowi i
ministrowi danego resortu; na obszarze wojewódzkim przedstawicielem rządu i szefem administracji ogólnej i specjalnej; jako reprezentant
rządu: uprawnienia do uzgadniania całej działalnoœci administracyjnej w województwie z linią polityki rządu, żądaæ wyjaœnień, zwoływaæ
zebrania kierowników organów, prawo zawieszania wykonalnoœci zarządzeń organów administracji specjalnej sprzecznych z polityką
rządu i interesem państwa, opiniowanie kandydatów i żądanie ustąpienia pracowników administracji specjalnej, wydawanie rozporządzeń
wykonawczych do ustaw oraz aktów prawnych organów centralnych , rozporządzenia porządkowe w celu utrzymania bezpieczeństwa,
spokoju i porządku publicznego; jako szef administracji ogólnej : administracja w zaresie spraw wewnętrznych, bezpieczeństwa i porządku
publicznego, podlegała mu policja państwowa, nadzór nad prasą, stowarzyszeniami i samorządem, sprawy wznaniowe, kultury i sztuki,
przemysłu i handlu, rolnictwa i reform rolnych, opieki społecznej, komunikacji- organem pomocniczym : urząd wojewódzki, czynnikiem
społecznym przy wojewodzie rada wojewódzka - ciało opiniodawcze z samorządu powiatowego, wydział wojewódzki - z wojewody , 3
członków rady wojewódzkiej i 2 urzędników państwowych - uprawnienia stanowcze i dpradcze); Warszawa - Komisarz Rządu
(administracja ogólna w zakresie nie przekazanym Magistratowi, status równy wojewodom); powiaty - starostowie (naczelnicy
administracji państwowej, podlegali wojewodom, reprezentowali rząd, szefowie adinistracji ogólnej i działów z nią zespolonych, podobny
status i uprawnienia jak wojewoda, ponadto orzecznictwo w sprawach o wykroczenia karno-administracyjne; współdziałały z nim: samorząd
powiatowy, sejmiki powiatowe, wydziały powiatowe); miasta wydzielne - starostowie grodzcy (miasta pow. 75 tyœ. mieszkańców)
b) administracja specjalna - posiadały resorty : Spraw Wojskowych, Sprawiedliwoœci, Skarbu, Poczt i Telegrafów, Reform Rolnych, Wyznań
Religijnych i Oœwiecenia publicznego, Przemysłu i Handlu, Komunikacji, Opieki Społecznej
- samorząd - podział na terytorialny , gospodarczyy i zawodowy
a) samorząd terytorialny - w okresie międzywojennym: dostosowany do podziału administracyjnego kraju, decyzje w sprawach samorządu
należały do wybieralnych rad, współdziałanie jednostek organizacyjnych z administracją ogólną, posiadanie osobowoœci publicznoprawnej
tzn . przysługiwało im w okreœlonych sprawach władztwo administracyjne; w strukturze samorządu organa uchwalające i wykonawcze ;
gminy wiejskie (uchwałodawcze - rada gminy; wykonawcze- zarząd gminy skład wójt i ławnicy); gminy miejskie (stanowienie -rada miejska;
wykonywanie- zarząd miejski z prezydentem i ławnikami); miasta wydzielone (stanowienie - rada miejska; wykonywanie - zarząd miejski z
burmistrzem i ławnikami); powiaty (stanowienie - rady powiatowe, wykonastwo - starosta); uprawnienia samorządu terytorialnego : własny i
poruczony zakres działania : własny (sprawy gospodarcze, kulturalne , oœwiatowe, zdrowia publicznego,nakładanie danin, opłaty komunalne,
zakładanie przedsiębiorstw użytecznoœci publicznej : gazownie , elektrownie, komunikacja miejska, oczyszczalnie); poruczony (sprawy
przekazane mu w drodze ustaw lub rozporządzeń: administracja drogowa, zdrowia publicznego, budowlana, opieki społecznej, poœrednictwa
pracy, przemysłowa); nadzór nad samorządem : MSW, wojewodowie, starostowie, organa wykonawcze stopnia wyższego (prawo
zatwierdzania wyborów, sankcjonowannie lub zawieszanie uchwał, zatwierdzanie budżetów, rrozwiązywanie organów)
b) samorząd gospodarczy - zrzeszał osoby fizyczne i prawne ; podział na: przemysłowo-handlowy, rzemieœlniczy i rolniczy; celem :
współdziałanie z władzami państwowymi w kierowaniu okreœlonymi dztiedzinami gospodarki oraz reprezentowanie interesów
poszczególnych grup wytwórców; organa te wyposażone w osobowoœæ publicznoprawną; jednostkami organizacyjnymi bały : terytorialne
Izby Przemysłowo- Handlowe, Izby Rzemieœlnicze, Izby Rolnicze; organem uchwałodawczym izb - wyybierani radcy ; jednostkami
wykonawczymi : dyrektorzy;
c) samorzząd zawodowy - zrzeszenie członków poszczególnych grup zawodowych, celem reprezentacja i obrona interesów tych grrup;
m.in.: izby adwokackie z Naczelną Radą Adwokacką; izby lekaarskie z Naczelną Izbą Lekarską

Comments are closed.