CESARSTWO SAMODZIERZAWNE I JEGO REFORMY W XIX W :
CESARSTWO SAMODZIERZAWNE I JEGO REFORMY W XIX W :
1. REFORMY ALEKSANDRA I :
Aleksander I - reformy okresu przedkonstytucyjnego w ustawodastwie : Rada Państwa (powołana 1810 z inspiracji Michała Sperańskiego; komisja legislacyjna, œciœle doradcza, opiniująca projekty ustaw cesarskich; 90 członków spoœród ministrów i urzędników, podział na departamenty); kancelaria (sprawy biurowe Rady , na czele sekretarz stanu); egzekutywa : monarcha (rządzenie krajem) likwidacja kolegialnych kierownictw ministerstw; 1802 - ministerstwa z ministrami jako szefami poszczególnych resortów, podział na departamenty; Komitet Ministrów (1812 r- szerszy od zespołu ministrów, także przewodniczący departamentów Rady Państwa; przewodniczącym cesarz, organ doradczy); reorganizacja Senatu (nadzór nad ministerstwami, uprawnienia trybunału konstytucyjnego, ogłaszał ustawy, nie zbierał się in pleno - departamenty w odległych miejscowoœciach Petersburg, Moskwa, Warszawa; kon XIX w.- podział na wydziały o charakterze sądów kasacyjnych i administracyjnych); kancelaria cesarska (po podziale na wydziały tylko I osobistą kancelarią cesarską); reformy oœwiaty i szkolnictwa - 4 typy szkół : parafialne (wsi, miasta), powiatowe, gubernialne (gimnazja) i uniwersytety; podział na 6 okręgów szkolnych poddanych kuratorom , poziom zależny od kuratora, w każdym kuratorium uniwersytet (1802- Dorpata, 1803- Wilno, 1804- Kazań, 1905 Charków, 1819 - Petersburg); 1814 - Aleksander I nadał konstytucję Królestwu Polskiemu którego był królem
2. REFORMY ALEKSANDRA II :
po Mikołaju I (1825-1855) rządy Aleksandra II (1855- 1881); wojna krymska (1853-1856), wrzenie na wsi Żródłem reformy włoœciańskiej - 1857 - powołanie Tajnego Komitetu (opracowanie odgórnego planu reformy, podobne komitety w guberniach), luty 1861 - Manifest i
Ustawa o reformie włoœciańskiej (dla Rosji europejskiej, Królestwo Polskie dopiero 1864) - ustawa charakter generalny (za nią szereg
ustaw lokalnych dostosowanych do warunków miejscowych), przyznanie włoœcianom i służbie dworskiej ststusu wolnych obywateli,
zwolnienie z pańszczyzny, przyznanie na własnoœæ użytkowanych zagród mieszkylnych i pól (zastrzeżenie odszkodowania dla panów i
normalizacji rozmiarów areału) likwidacja sądownictwa patrymonialnego, zwolnienie panów od opieki nad chłopami, poddanie normalnemu
prawu i sądownictwu powszechnemu, powołanie samorządów i sądownictwa (gminy wiejskie - wołosti i zgromadzenia gminne - mir);
odszkodowania (zapłata panu 20 % wartoœci otrrzymanej ziemi , resztę wykładało państwo); normalizacja goospodarstw (w oparciu o
kryteria glegowe, klimatyczne i liczebnoœæ rodziny chłopskiej; jednym gospodarstwom dodawano ziemi innym ujmowano - dodawano
tylko na obszarach NE : Wołogda, Wiatka, Perm, Ufa; na innych ujmowano); reforma rolna aktem kradzieży na chłopach w majestacie
prawa : umniejszenie gospodarstw, wyegzekwowanie odszkodowań, poddanie podatkom jako wolnych obywateli
- ustawa o samorządzie wiejskim (1861), ziemskim (1864) i miejskim (1870) - w prawie wyborczym do samorządu cenzus majątkowy i
kurialny system wyborczy); Zgromadzenia chłopskie (miry : w ramach gmin - wołosti, i wspólnot włoœciańskich - oobszcziny; zarząd
sprawami publicznymi); powiaty i gubernie (samorządowe zgromadzenia i zarządy, przewodnictwo marszałków szlachty); miasta (rada
miejska i zarząd z prezydentem na czele)
- sądownictwo - do 1864 - charakter stanowy, niefachowy, skomplikowany, zależny od administrycji; 1864 - 3 ustawy o ustroju sądów i
procedurach karnej i cywilnej: wprowadzenie sądownictwa powszechnego; wykroczenia i drobne sprawy cywilne : sądy pokoju (I instyncja)
i zjazdy sędziów pokoju (II instyncja); poważniejsze sprawy : sądy okręgowe z ławą przysięgłych (I) i izby sądowe (II); Senat (skargi
kasacyjne w sprawach karnych i cywilnych); prokuratura (organ œcigania przestępców, prokuratorem generalnym minister sprawiedliwoœci)
Filed under: notatki