Notes studenta

FEDERACJE NIEMIECKIE ( 1866 - 1933 ) :
1. ZWIĄZEK PÓŁNOCNO - NIEMIECKI :
w rywalizacji o dominację zwycięstwo Prus (sprowokowanie wojny z Austrią, błyskawiczna klęska , rozwiązanie Związku Niemieckiego); Związek Północno-Niemiecki - utworzony przez Prusy, federacja 22 krajów (poza Prusami żadne większe państwo) podstawą wspólna konstytucja, polityczne założenia konstytucji opracował Bismarck; 16 IV 1867 (uchwalenie), 1 VII 1867 (wejœcie w życie)
- ustrój Związku - król pruski (dziedziczne przewodnictwo Związkowi); legislatywa : Sejm Rzeszy (posłowie z wyborów powszechnych,
równych, bezpoœrednich, tajnych na 3 lata; imunitet poselski, obrady jawne); Rada Związku (odbicie federacyjnej struktury związku, 43
członków związanych instrukcjami, formalnie II izba parlamentu, szerokie uprawnienia, akceptowanie i przyjmowanie projektów ustaw,
funkcja sądu polubownego); egzekutywa: Prezydium Rady (przygotowywanie projektów, zwoływanie i rozwiązywanie sejmu, powołanie i
nadzór urzędników, na czele premier pruski); sądownictwo : Wyższy Sąd Apelacyjny (sprawy bezpieczeństwa Związku, konstytucji,
naruszenie praw urzędników i federacji; sąd I i ostatniej instancji)
- znaczenie Związku - etap wstępny pełnego zjednoczenia Niemiec, integracja polityczna i gospodarcza małych państewek z Prusami,
przekreœlenie aspiracji austriackich do odbudowy Rzeszy pod swoim kierownictwem, pierwowzór konstytucji II Rzeszy

2. II RZESZA NIEMIECKA ( 1871 - 1918 ) :
1870 r.- pokonanie Francji przez Prusy ; porozumienie między królem pruskim oraz władcami Bawarii, Wirtembergii i Badenii; 1 I 1871 r.- II Rzesza Niemiecka - 25 członków (22 monarchie i 3 wolne miasta - bez Monarchii Austriackiej), państwo związkowe (federacja - państwa odrębne konstytucje, organa władzy , suwerennoœæ); dominacja Prus, zasadę równoœci członków naruszały tzw. specjalne prawa zastrzeżone dla Bawarii i Wirtembergii
- Konstytucja II Rzeszy (16 IV 1871) - konstytucja giętka; podział kompetencji między federację i państwa składowe (wspólne : polityka
zagraniczna, wojsko, cła, sprawy monetarne, transport, poczta , telegraf, ustawodastwo, podatki); cesarz (na czele Rzeszy, dziedzicznie król
Prus : nieoodpowiedzialny, reprezentacja na zewnątrz, zwierzchnik sił zbrojnych, naczelny wódz, mianował kanclerza i urzędników, brak
prawa sankcji, akty wymagające kontrasygnaty kanclerza); kanclerz (władza wykonawcza w imieniu cesarza, niezależny od Sejmu, brak
rządu, równoczeœnie premier rządu pruskiego); legislatywa : Sejm Rzeszy (397 posłów z wyborów powszechnych, równych , bezpoœrednich i
tajnych na 3 lata; ustawodastwo, budżet, ratyfikacja umów międzynarodowych; prawa wyborcze : mężczyŻni 25 lat); Rada Związku (całkowicie odrębny organ, 58 członków, pełnomocnicy wszystkich krajów członkowskich, kompetencje ustawodawcze, sąd polubowny, wydawanie zarządzeæ wykonawczych, przewodniczącym kanclerz); sądownictwo : Sąd Rzeszy (najwyższa instancja rewizyjna od sądów krajowych, wykładnia prrawa federacyjnego i krajowego)
- praktyka ustrojowa - stopniowa koncentracja władzy w ręku egzekutywy, dominacja Prus (podporządkowanie im polityki ogólnoniemieckiej)rozszerzanie kompetencji organów federacji (proces unitaryzacji); zasada wyyzszoœci prawa Rzeszy nad prawem krajowym; likwidacja partykkularyzmu prawnego; mimo tego II Rzesza do końca państwem federacyjnym
- Koœciół - zasada tolerancji religijnej, niezależnoœæ ood państwa i pełna autonomia, zlikwidowanie koœcioła państwowego (jednak nadal duży wpływ monarchów na koœciół); II Rzesza - koœciół ewangelicki utrzymał pozyycję koœcioła państwowego, Bismarck upatrywał w koœciele katolickkim zagrożenie jednożci państwa, dążenie do osłabienia i podpożądkowania państwu - walki o kulturę (Kulturkampf) szereg ustaw : 1871- kara więzienia za wygłaszanie w œwiątyniach poglądów zagrażajócych pokojowi publicznemu, 1872 - zakaz działalnoœci zakonu Jezuitów, 1875 - zakaz płacenia przez państwo jakichkolwiek œwiadczeń na rzecz koœcioła ; itd. polityka Kulturkampfu nie doprowadziła do załorzonych celów, osłabnięcie w kon. lat 70; pojawienie się nowego zagrożenia - ruch socjalistyczny : polityka zmierzająca doo likwidacji bądŻ ograniczenia socjalistycznej lewicy: ustawy antysocjalistyczne (1878- 1890), postępowe ustawy socjalne (1883-1889)

3. MONARCHIA HABSBURSKA :
Austria poza obszarem zjednoczonych Niemiec, jedno z największych państw europejskich, do lat 60- tych absolutyzm; pierwsza konstytucja w 1861 r (zawieszona w 1865); ważniejszą sprawą problem węgierski : 1867 r.- unia personalna między Austrią a Węgrami - dualistyczna monarchia austro-węgierska, równorzędne pozycje (własne parlamenty , rządy i konstytucje), pewne organa wspólne : ministerstwa spraw zagranicznych, wojny i finansów oraz organy parlamentarny delegacje (60 członków, na przemian w Budapeszcie i Wiedniu); wspólne sprawy : polityka zagraniczna, wojskowa, waluta , podatki; Węgry konstytucja z 1848 r (ustrój parlamentarny, prawa obywatelskie mniejszoœci narodowych ograniczone - madziaryzm) istniała jak i austriacka do końca monarchii dualistycznej (1918)
- konstytucja grudniowa ( 21 XII 1867) - Ustawa zasadnicza - konstytucyjna monarchia ograniczona, silna władza cesarza i rządu,
liberalizm (wolnoœæ prasy, druku, stowarzyszeń, zgromadzeń), oparcie na francuskiej Karcie konstytucyjnej z 1814 i pruskiej konstytucji z
1850; cesarz (na czele państwa, niodpowiedzialny, powoływał rząd), rząd (egzekutywa, ministrowie odpowiedzialni prawnie); legislatywa :
Rada Państwa - Izba Panów (wyższa, charakter arystokratyczy), Izba Posłów (niższa, z wyborów, 1907 - demokratyczne,
czteroprzymiotnikowe prawo wyborcze); podział na 17 krajów koronnych (znaczna autonomia; podział na powiaty ze starostami, a te na
gminy z samorządami) - sejmy krajowe (organy uchwałodawcze), Wydziały Krajowe (egzekutywa, pełne kompetencje w sprawach
miejscowych); namiestnicy lub prezydenci (najwyzsza władza administracyjna)

4. REPUBLIKA WEIMARSKA :
klęska w I WS, fala rewolucji, Rzesza utraciła Alzację i Lotaryngię na rzecz Francji oraz tereny E na rzecz Polski (Austria skurczyła się do niewielkiego terytorium); zmiany : obalenie ustroju monarchicznego i wprowadzenie republiki parlamentarnej (Austria federacją 9 krajów, konstytucja 1920); Rzesza od miejsca uchwalenia konstytucji Republiką Weimarską - federacja (21 rrepublik zw. krajami - Landy) utrata kompetencji przez monarchów, kraje (suwerennoœæ, własne konstytucje , sprawy krajowe), kompetencje Rzeszy - ustawodastwo : stosunków zagranicznych, spraw obywatelskich, emigracji i imigracji, sił zbrojnych, systemu monetarnego, ceł, poczt, telekomunikacji, prawo karne i cywilne - prawo Rzeszy nad prwem krajowym , Najwyzszy Trybunał Rzeszy Niemieckiej (spory między krajami i Rzeszą)
- konstytucja Rzeszy (1919) - na wzorach III Republiki Francuskiej, konstytucja sztywna, oparcie na zasadach : suwerennoœæ ludu, trójpodział
władzy, podmiotowoœæ jednostki; pięcioprzymiotnikowe prawo wyborcze (niski cenzus wiekowy 20 lat, także kobiety), katalog praw
obywatelskich, instytucja referendum; prezydent (na czele państwa, w wyborach powszechnych i bezpoœrednich na 7 lat, nieodpowiedzialny ,
akty wymagające kontrasygnaty, mianował kanclerza, reprezentacja państwa, zwierzchnictwo sią zbrojnych); rząd (egzekutywa i nadzór
aparatu administracyjnego, inicjatywa ustawodawcza, odpowiedzialni prawnie ), kanclerz (silna pozycja, przewodniczący rządu, główne
wytyczne polityki Rzeszy); Sejm Rzeszy (legislatywa, z pięcioprzymiotnikowych wyborów, iloœæ posłów krajów proporcjonalna do iloœci
mieszkańców), Rada Rzeszy (II organ parlamentarny, odbicie federacyjnej struktury państtwa, liczba miejsc zależna od iloœci
mieszkańców; kompetencje ustawodawcze ograniczone : veto zawieszające; nadzór nad administracją, opiniowanie rządowych projektów);
sądownictwo : nie rozbudowane, gównie sądy krajowe (powszechne i administracyjne); federacyjne : Sąd Rzeszy (sąd apelacyyjny),
Najwyższy Trybunał Państwowy Rzeszy (tryybunał konstytucyjna dla najwyższych urzędników), Sąd Administracyjny Rzeszy (badanie
zgodnoœci ustaw z konstytucją)
- praktyka ustrojowa - stosunki z Koœciołem regulowane w oparciu o konkordaty na szczeblu krajów; kryzys parlamentarnych systemów
rządów :problemy ekonomiczne, powszechne niezadowolenie społeczne, niechętny stosunek armii, biurokratyzacja, upolitycznienie
sądownictwa, rozbicie polityczne, częste kryzysy rządowe, 1925 - wybór na prezydenta Hindenburga (militarysty i monarchisty - dążenia
do powrotu starego systemu), wyniki wyborów do Reichstagu : większoœæ mandatów dla narodowych socjalistów (NSDAP, KPD),
umożliwienie powstania państwa totalitarnego

Filed under: notatki