KONFEDERACJE NIEMIECKIE ( 1806 - 1866) :
KONFEDERACJE NIEMIECKIE ( 1806 - 1866) :
1. ZWIĄZEK REŃSKI :
- koniec I Rzeszy. Geneza Związku Reńskiego - do pocz. XIX w.- ustrojowy i prawny partykularyzm terytoriów, nominalne zwierzchnictwo
cesarza, pełna suwerennoœæ władców niemieckich; 1797 - 1801 - klęska koalicji antyfrancuskich, utrata terytoriów na lewym brzegu Renu
i inkorporacja ich do Francji; 1803 - Deputacja Sejmu Rzeszy - sekularyzacja księstw duchownych i mediatyzacja kilku wolnych miast
(terytoria wcielone do innych państewek -redukcja państewek, wzmocnienie pozycji kilku państw); 1805 - klęska 3 koalicji- opowiedzenie
się po stronie Napoleona częœci państw niemieckich; 12 lipca 1806 r.- powołanie Związku Reńskiego przez Napoleona; 1 VIII 1806 r.-
wystąpienie Związku z Rzeszy; 6 VIII 1806 r.- deklaracja Franciszka II pod naciskiem Napoleona (zżekł się korony cesarskiej cesarstwa
rzymskiego i wszelkich uprawnień, pozostawił sobie tytuł cesarza Austrii, koniec Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego); 1813 r.-
klęska Napoleona w wojnie z Rosją , rozpad Związku Reńskiego (wystąpienie większoœci członków przeciwko protektorowi)
- terytorium i charakter prawny Związku Reńskiego - przystąpio 16 państw, w nastęnych latach wszystkie inne (wyjątkiem: Prusy, Monarchia
Habsburska, Księstwo Holsztynu i Pomorze Szwedzkie); akt powołujący Związek (trojakie znaczenie: obowiązki państw skonfederowanych
wobec protektora, nowa struktura ponadpaństwowa poddana opiece protektora i okreœlenie ustroju Związku), stronami umów Napoleon i
władcy państw niemieckich; konfederacja (związek państw)z pozoru w rzeczywistoœci terytorium zależne, protektorat cesarza Franzuzów,
polityczna jednoœæ, wspólne organa zwierzchnie, pełnie władzy w rękach państw członkowskich (suwerennoœæ - w praktyce ograniczona,
zobowiązania do dostarczania Francji w przypadku wojny kontyngentów wojskowych, zakaz podejmowania decyzji dyplomatycznych
zagrażających interesom protektora)
- organa Związku - przewodnictwo Związku arcybiskup Moguncji (honoroowy charakter); Sejm Związkowy we Frankfurcie : 2 kolegia- I
(królowie i wielcy księciowie pod przewodnictwem księcia-prymasa), II (pozostali władcy , przewodnictwo księcia Nassau) - nie zebrał
się ani razu; protektor (Napoleon, w teorii zapewnienie bezpieczeństwa państwom, w praktyce wszelkie decyzje i narzucanie ich państwom)
- zmiany ustrojowe w państwach niemieckich - przeobrażenia ustroju społecznego, gospodarczego i politycznego; 1806 r.- mediatyzacja
terytoriów Rzeszy (likwidacja rozbicia terytorialnego); terytoria na lewym brzegu Renu (integralna częœæ Cesarstwa Francuskiego jako 4
departamenty, skopiowanie systemu napoleońskiego konstytucjonalizmu z uwzględnienim miejscowych stosunków); państwa konstytucyjne
(tylko 4 : zniesienie poddaństwa, likwidacja barier stanowych, formalna równoœæ wobec prawa, ograniczenie przywilejów, równoœæ
wyznań, modernizacja struktury państwowej : zniesienie partykularyzmu, ujednolicenie administracji i opartcie na biurokratyŻmie i
fachowoœci, reformy wojskowoœci, skarbowoœci, i prawa sądowego)
- Prusy - poza wpływami Napoleona, kląski w wojnach z Francją i rozprzestrzenienie się rewolucji francuskiej bodŻcem do reform w
okresie kanclerstwa Steina i Hardenberga: zniesienie poddaństwa (1807), uwłaszczenie (1811), ograniczenie przywilejów i prawna
emancypacja Zydów (1812), zniesienie przymusu cechowego, wolnoœæ przemysłowa, unowoczeœnienie ustroju miast, reformy
skarbowoœci, wojskowoœci i administracji
2. ZWIĄZEK NIEMIECKI :
- geneza i terytorium - na mocy decyzji Kongresu Wiedeńskiego w miejsce Związku Reńskiego powstał Związek Niemiecki (Deutscher
Bund); 8 VI 1815 - akt związkowy; 15 V 1820 - Akty wiedeńskie (szczegółowe przepisy dotyczące celów i zasad funkcjonowania Związku);
członkami wszystkie państwa I Rzeszy (oprócz : terenów austriackich - Węgier i Galicji; i pruskich - Wielkie Księstwo Poznańskie)
- charakter i cele Związku - konfederacja, podstawą umowy międzypaństwowe, członkowie w pełni suwerenni (w praktyce ograniczeni: zakaz
wystąpienia ze Związku, możliwoœæ ingerencji w sprawy wewnętrzne członków, obowiązek przyjęcia wewnętrznych zasad ustrojowych :
powołanie stanów krajowych, równouprawnienie wyznań, emancypacja prawna Zydów, trójinstancyjne sądownictwo, dostarczanie
kontyngentów wojskowych na wypadek wojny); celem zewnętrzne i wewnętrzne bezpieczeństwo, straż pokoju i równowagi europejskiej
- organa wspólne Związku - brak rozbudowanej struktury wspólnych organów ; Zgromadzenie Związkowe we Farnkfurcie nad Menem :
(Sejm Związkowy - Bundestag) charakter stałego kongresu, pełnomocnicy państw członkowskich pod przewodnictwem przedstawiciela
Austrii , podział mandatów nierówny; najważniejsze sprawy : zmiana aktów prawnych, powoływanie organów wspólnych, wojna i pokój
(sprawy zasadnicze - jednomyœlnoœæ; pozostałe - większoœæ kwalifikowana; publikacja w krajach członkowskich momentem
obowiązywania; zasada - wyższoœæ prawa związkowego nad prawem krajowym - „Bundesrecht bricht Landrecht“); Rada Scisła (sprawy
bieżące, decyzje nie zastrzeżone dla sejmu, prawo przygotowywania projektów uchwał ; 17 pełnomocników członków Związku - wyraŻna
przewaga w mandatach dużych państw, głosowano większoœcią głosów)
- organa wspólne tymczasowe - głównodowodzący sił zbrojnych Związku (Bundesoberfeldherr - w przypadkku wojny , wspólne dowództwo
i armia); Sąd Polubowny (gremia - rozstrzyganie sporów lub konfliktów między państwami członkowskimi)
3. PROCESY INTEGRACYJNE I PRÓBY ZJEDNOCZENIA W OKRESIE ZWIĄZKU NIEMIECKIEGO :
próby zjednoczenia terytoriów i stworzenia silniejszych więzi gospodarczych i politycznych między państwami reprezentowała liberalna burżuazja (i niektórzy monarchowie), rywalizacja Austrii z Prusami o dominację w Związku perspektywą zjednoczenia pod kierunkiem jednego z nich zwycięsko wyszły Prusy
- Związek Celny - podstawową barierą granice celne, próby tworzenia porozumień celnych między państwami, 1828 r.- Związek Celny
(państwa S-niemieckie); 1833 r.- Niemiecki Związek Celny (zasługa Prus, początkowo 18 póŻniej prawie wszystkie państwa ; jednolity
obszar gospodarczy, przyspieszenie rewolucji przemysłowej , początek gospodarczej integracji Niemiec
- próby politycznego zjednoczenia Niemiec - wiosna ludów: rewolucje burżuazyjno-demokratyczne (celem: polityczne zjednoczenie,
obalenie feudalizmu, emyncypacja polityczny mieszczaństwa, demokratyzacja ustroju); zwołanie parlamentu wstępnego (przygotowanie
demokratycznej ordynacji wyborczej do Konstytuanty); 1848 r.- Zgromadzenie Narodowe (zadaniem przygotowanie konstytucji)
- konstytucja frankfurcka - 1849 r. projekt, Rzesza państwem związkowym z dziedziczną władzą cesarską, szerokie uprawnienia organów
wspólnych Rzeszy: legislatywa - dwuizbowy parlament (izba wyższa: przedstawiciele państw; niższa: reprezentacja narodowa, posłowie z
wyborów demokratycznych); egzekutywa: cesarz z pomocą rządu (prawo veta zawieszającego); katalog wolnoœciowych i politycznych praw
obywatelskich ; - nie weszła w życie z powodu stłumienia rewolucji niemieckich, zwycięstwo stanowiska umiarkowanych liberałów,
kompromis między dążeniami do państwa unitarnego i utrzymania formy konfederacji ; Spory komu przyznaæ koronę cesarską
zjednoczonych Niemiec, przegłosowano że dla króla Prus , który jednak odmówił przyjęcia jej z rąk ludu
4. USTRÓJ PAŃSTW SKONFEDEROWANYCH ( 1815 - 1866 ) :
- wczesny konstytucjonalizm niemiecki - w okresie Związku Niemieckiego podstawy ustroju konstytucyjnego ; do nadania konstytucji i
powołania stanowych organów przedstawicielskich zobowiązywały monarchów decyzje kongresu wiedeńskiego (w praktyce rozciągnięte
w czasie); wczesne konstytucje wyrazem kompromisu między zachowawczymi postawami monarchów a liberalno-demokratycznymi
dążeniami społecznymi; charakter aktów oktrojowanych (dowód łaski władców); oparcie na francuskiej Karcie konstytucyjnej z 1814 r, :
forma ograniczonej monarchii konstytucyjnej, silna władza króla, parlament dwuizbowy z konserwatywnym charakterem izby wyższej;
Austria i Prusy utrzymały rządy absolutne do wiosny ludów
- Konstytucyjna monarchia pruska - wiosna ludów : 5 XII 1848 r.- Fryderyk Wilhelm IV pierwsza konstytucja; po stłumieniu rewolucji
poważnie zmieniona i wydana 31 I 1850 r: katalog praw obawytelskich ;egzekutywa : król (silna pozycja, władza wykonawcza przy pomocy
ministrów, nominacja urzędników, wojna , pokój, polityka zagraniczna, zwierzchnictwo nad wojskiem, inicjatywa ustawodawcza, prawo
sankcji), rząd (9 resortów, przewodniczył premier); legislatywa : dwuizbowy parlament (pełna legislatywa, stanowienie budżetu)Izba Panów
(wyższa, 180 człoonków, charakter arystokratyczno-biurokratyczny, czynne i bierne prawo wyborcze obywatele płacący wysokie podatki),
Izba Poselska (niższa, 350 posłów w wyborach powszechnych , jawnych ,poœrednich i nierównych- podział na 3 klasy w oparciu o kryterim
majątkowe- czynne prawo wyborcze mężczyŻni, 24 lata, uprzywilejowane warstwy zamożniejsze, inicjatywa ustawodawcza, ratyfikacja
umów międzynarodowych); władza sądowa (niezawisłe , trójinstancyjne sądy, jawnoœæ postępowania)
konstytucja przekstałciła Prusy z monarchii absolutnej w monarchię konstytucyjną, w praktyce osobiste rządy monarchów; konstytucja
giętka (zmiana zwykłą większoœcią głosów), niedemokratyczne zasady prawa wyborczego, obowiązywała aż do końca I WS
- Konstytucyjna monarchia habsburska - wiosna ludów : cesarz zmuszony do wydania konstytucji; 25 IV 1848 (niedemokratyczna, fala
protestów, obowiązywanie zawieszone w maju); III 1849 r nowa konstytucja (projekt rządowy, Austria jednolitą, niepodzielną i dziedziczną
monarchią, likwidacja odrębnoœci ustrojowych poszczególnych krajów austriackich, dwuizbowy parlament, cesarz prawo veta absolutnego
- 31 XII 1851 - patent królewki uchylił jej moc, powrót absolutyzmu); 26 II 1861 r.- (po klęsce w wojnie z Francją) pierwsza
konstytucja: Patent ludowy (okreœlenie struktury państwa) Ustawa o Radzie Rzeszy i Statut o Radzie Państwa (powołanie naczelnych
organów państwowych): egzekutywa (cesarz z rządem); legislatywa : dwuizbowy parlament (bez prawa stanowienia budżetu): Izba Panów
(wyższa, dziedziczni członkowie), Izba Poselska (niższa, 343 przedstawicieli w wyborach powszechnych); Rada Państwa (projekty ustaw)
konstytucja aktem niepełnym - brak przepisów o władzy sądowej, pozycji jednostki w spaństwie; podstaw ustroju parlamentarnego
Filed under: notatki