NIEMCY PO II WOJNIE SWIATOWEJ :
NIEMCY PO II WOJNIE SWIATOWEJ :
1. PODZIAŁ I OKUPACJA NIEMIEC :
- podstawy prawne - 24 I 1943 - deklaracja aliantów na konferencji w Teheranie - postulat podziału Niemiec i poddania ich woli
zwycięzców (plan - likwidacja aparatu państwowego, władza 4 mocarstw: USA, ZSRR, Francja, Anglia); 23 V 1945 - przejęcie władzy przez
aliantów; 2 VIII 1945 - konferencja poczdamska - podział Niemiec i Berlina na 4 strefy okupacyjne (ustalone władze okupacyjne, celem :
demilitaryzacja i denazyfikacja, zbudowanie podstaw demokratycznego ustroju przyszłych Niemiec, likwidacja struktur państwowych III
Rzeszy, przebudowa szkolnictwa, reorganizacja sądownictwa); 1949 - koniec okupacji po 4 latach; 1990- upadek komunizmu i zjednoczenie
- organa władz okupacyjnych - władza 4 mocarstw nad Niemcami jako całoœcią przez Sojuszniczą Radę Kontroli nad Niemcami
(wspólne regulowanie spraw wobec całego terytorium, uzgadnianie przedsięwzięæ gubernatorów, plany i uchwały w kwestiach politycznych
i wojskowych); wojskowi gubernatorzy (najwyższa władza w strefach); Sojusznicza Komendatura (wspólny organ dla Berlina, w sektorach
wojskowi komendanci) - 25 II 1947 - Rada Sojusznicza - postanowienie o likwidacji państwa pruskiego (podział na kilka odrębnych
krajów, kres istnienia, celem uniemożliwienie odbudowy potęgi Prus); 23 III 1948 - wystąpienie z Rady Sojuszniczej ZSRR (efekt zimnej
wojny i rozbierznych koncepcji wobec Niemiec; zawieszenie działalnoœci Rady, rozpad Komendatury w Berlinie; 3 mocarstwa nadal
wspólna polityka, ZSRR samodzielnie); aparat administracyjny (na bazie stacjonujących wojsk, 1945-6 stworzenie administracji na
szczeblu komunalnym, póŻniej wyższe struktury)
- Państwowoœæ Niemiec - państwo niemieckie w okresie okupacji nadal istniało (istniały niemieckie sądy, organa administracji,
obywatelstwo niemieckie uznawane prawnie; 31 VII 1973 - opinia Federalnego Trybunału Konstytucyjnego - w œwietle prawa
międzynarodowego RFN jest prawną kontynuacją Rzeszy niemieckiej
2. GENEZA DWÓCH PAŃSTW NIEMIECKICH :
- odbudowa niemieckiego aparatu państwowego - postanowienia poczdamskie (państwa okupacyjne - oparcie administracji na zasadzie
decentralizacji, odbudowa samorządów lokalnych , nastęnie władz krajowych); partie demokratyczne (słabe : CDU - 1945; SPD - 1946),
socjalistyczne (SED - E strefa, poparcie ZSRR, duże znaczenie); 1946 - administracja szczebla podstawowego, przeprowadzenie wyborów w
strefach i krajach do parlamentów krajowych, wyłonione sejmy krajowe , przagotowanie konstytucji - na ich podstawie powołanie
rządów i władz krajowych (nadzór władz okupacyjnych, których decyzje jako prawo międzynarodowe stały ponad prawem krajowym ;
konstytucje zawierały generalną klauzulę transformacyjną - prawo międzynarodowe jest częœcią konstytucji krajowej)
- powstanie dwóch państw niemieckich - rozbierznoœæ zdań między mocarstwami dotyczące struktury państwa i wizji ustroju (ZSRR-
państwo unitarne ; W- zdecentralizowany ustrój i federacja);
- RFN - I 1947 - USA i Wielka Brytania - powstanie Bizonii (celem realizacja wspólnych celów gospodarczych, wspólna administracja);
1949 - wstąpienie Francji do Bizonii - Trizonia ; 1 VII 1948 - decyzja gubernatorów w oparciu o konferencję londyńską (6 III 1948)
powołująca ogólnoniemieckie zgromadzenie narodowe (przygotowanie projektu konstytucji pod kontrolą władz okupacyjnych, zasady
demokracji i federalizmu); 8-10 VII 1948 - konferencja w Koblencji (delegaci krajów negatywny stosunek, uznali tworzenie państwa ze
stref W za przekreœlenie szansy na zjednoczenie; ustępstwo - najwyzsza akt ustrojowy nie konstytucją lecz ustawą zasadniczą -
tymczasową); 1 IX 1948 - obrady Konstytuanty, 8 V 1949 - uchwalenie Ustawy zasadniczej; 24 V 1949 - wejœcie w życie; IX 1949 - wybory
do parlamentu, powołanie legislatywy i egzekutywy; 24 V 1949 - zniesienie okupacji i powstanie RFN (zniesienie statutów okupacyjnych,
zachowane : prawo nadzoru nad polityką i handlem zagranicznym, kontrola wprowadzania w życie demokratycznej konstytucji - Wysoka
Komisja Aliancka); V 1955 - pełna suwerennoœæ RFN (zniesienie pozostałych urządzeń okupacyjnych)
- NRD - strefa radziecka - 1947 - Niemiecki Kongres Ludowy (zdominowany przez SED i partie lewicowe); powołanie Niemieckiej Rady
Ludowej (zadaniem przygotowanie wyborów do zgromadzenia konstytucyjnego), V 1948 - wybory - wyłonięcie Niemieckiego Kongresu
Ludowego; III 1949 - projekt konstytucji; V 1949 - uchwalenie; 7 X 1949 - konstytucja weszła w życie, powstanie NRD; Radziecka
Komisja Kontroli (nadzór - likwidacja w 1953 po œmierci Stalina); III 1954 - ogłoszenie NRD państwem suwerennym
3. CHARAKTERYSTYKA USTROJU OBU PAŃSTW NIEMIECKICH :
ustroje odmienne, różnice widoczne w konstytucjach z 1949
- RFN - rozwiązania ustrojowe typowe dla zachodnioeuropejskich demokracji; Ustawa zasadnicza z 1949 obowiązuje do dzisiaj (40
nowelizacji); ustrój oparty na zasadach : federalizmu, republikańskiej formy rządów, suwerennoœci narodu, trójpodziału władzy, katalogu
praw wolnoœciowych, modelu socjalnego państwa prawnego ; federacja (10 krajów + Berlin W), kompetencje organów wspólnych (polityka
i handel zagraniczny, wojskowoœæ , polityka gospodarcza, socjalna, finansowa), kraje suwerenne ( w zakresie kultury, oœwiaty, zdrowia,
porządku publicznego); legislatywa : Parlament Federalny (w demokratycznych wyborach na 4 lata, kompetencje ustawodawcze i kontrolne
wobec organów federacji); Rada federalna (reprezentanci rządów krajów, odbicie federalnej struktury państwa, kraj min. 3 przedstawicieli,
uprawnienia ustawodawcze i kontrolne wobec federalnych władz administracyjnych); egzekutywa : prezydent (funkcje reprezentacyjne);
rząd (w oparciu o większoœæ parlamentarną, rządy koalicyjne z dominującą przewagą jednego z dwóch ugrupowań : partii chadeckich
CDU i CSU lub socjaldemokratów SPD); Federalny Trybunał Konstytucyjny (kontrola konstytucyjnoœci ustaw)
zasada suwerennoœci w formie demokracji poœredniej (władzę w imieniu suwerena sprawuje parlament); zasada trójpodziału władzy
(kanclerska forma rządów parlamentarno-gabinetowych); zasada socjalnego państwa prawnego (praworządne działanie organów państwa,
społeczna sprawiedliwoœæ i równoœæ poprzez œwiadczenia socjalne dla grup ekonomicznie słabszych); zasada praworządnoœci materialnej
(odwołanie do norm i zasad prawa ponadpozytywnego)
- NRD - socjalistyczny ustrój totalitarny charakterystyczny dla państw demokracji ludowej ; w okresie okupacji - nacjonalizacja przemysłu,
reforma rolna; lata 50 - kolektywizacja (likwidacja chłopskiej własnoœci i œredniego przemysłu prywatnego; własnoœæ państwowa
najwyzszą formą własnoœci społecznej podlegającej szczególnej ochronie); zasada gospodarki planowej; Państwowa Komisja Planu
(najważniejszy organ rządowy); 1949 - konstytucja - pomyœlana dla całych Niemiec, przyjmowała federacyjną strukturę; 1952 - reforma
administracyjna zniosła pozostałoœci ustroju federalnego, kraje jednostakami zarządu terytorialnego, powstanie państwa unitarnego na
zasadzie centralizmu ; konstytucja NRD - oparcie na zasadach demokratycznych , republikańska forma rządów, zasada suwerennoœci ludu,
pluralistyczna system polityczny, zasada praworządnoœci i demokracji bezpoœredniej, szeroki katalog praw obywatelskich (w praktyce
niewiele wspólnego z demokracją); naczelne organy : na zasadzie podziału kompetencji, Izba Ludowa (ustawodastwo i kontrola organów
władzy; w wyborach powszechnych i pozornie demokratycznych, przystępowanie do wyborów partii w ramach Frontu Ludowego z jednolitą
listą wyborczą okreœlaną przez SED); prezydent (początkowo głowa państwa, 1969- œmieræ Wilhelma Piecka - urząd zniesiony); Rada
Państwa Republiki (kolegialna głowa państwa w miejsce prezydenta, szerokie uprawnienia zagraniczne i wewnętrzne, prawoo wydawania
dekretów z mocą ustawy, dokonywanie wykładni prawa, badanie konstytucyjnoœci ustaw) przewodniczący Rady (znaczna częœæ uprawnień
Rady, łączony z funkcją szefa SED, ogromna władza nie podlegająca kontroli); Biuro Polityczne SED (faktyczna kontrola nad organami);
Rada Ministrów (władza wykonawcza, członkowie Izby Ludowej, ministrowie odpowiedzialni przed Izbą, prezes Rady z SED)
w praktyce większoœæ norm konstytucyjnych charakter blankietowy : zasada suwerennoœci ludu (ograniczana zasadami : władza polityczna
sprawowana jest przez klasę robotniczą w sojuszu z pracującym chłopstwem i innymi warstwami pracującymi, a zadaniem władzy jest
realizacja funkcji dyktatury proletariatu ); zasada pluralistycznego systemu politycznego ( nie istniała , zakaz działania partii które nie
uznają przewodniej roli klasy robotniczej i jej partii SED); państwo wyłącznoœæ wszelkich decyzji politycznych i ekonomicznych, monopol
na œrodki masowego przekazu, system monopartyjny, nieprzestrzeganie wolnoœciowych praw jednostki, łączenie wysokich stanowisk
partyjnych i państwowych, brak jakichkolwiek niezależnych œrodków kontroli, rola Biura Politycznego SED - znamiona totalitaryzmu
4. ZJEDNOCZENIE NIEMIEC :
lata 80/90 - kryzys systemu komunistycznego, rozpad systemu stworzonego przez ZSRR, społeczeństwo państw zależnych suwerennoœæ i prawo decydowania o swym losie; 3 X 1990 - zjednoczenie, podstawą akt zjednoczeniowy z 31 VIII 1990 (IX ratyfikacja przez parlamenty); NRD przestało istnieæ, terytorium jako 5 nowych krajów włączone do RFN, Ustawa zasadnicza z 1949 konstytucją dla całych Niemiec
Filed under: notatki