ODRODZENIE SIĘ PAŃSTWA POLSKIEGO : - RZECZPOSPOLITA ( 1918 - 1939 ) :

ODRODZENIE SIĘ PAŃSTWA POLSKIEGO : - RZECZPOSPOLITA ( 1918 - 1939 ) :

- sprawy polskie w latach I WS - wybuch wojny nadzieją Polaków na odzyskanie niepodległoœci; plany odbudowy państwa z rządami
państw zaborczych; różne orientacje kół politycznych : aktywiœci (na państwa centralne) i pasywiœci (na Rosję i państwa zachodnie);
16 VIII 1914 - Naczelny Komitet Narodowy w Krakowie (członkowie stronnictw polskich w Galicji - oparcie o monarrchię austro-węgierską);
XI 1914 - Komitet Narodowy Polski w Warszawie (endecja z R. Dmowskim - oparcie o Rosję); poł. 1915 - KNP przeniósł się do Petersburga;
sierpień 1917 - zjazd działaczy emigracyjnych w Lozannie - przekształcenie KNP w Polski Komitet Narodowy w Paryżu (na czele R.Dmowski
- uznany przez mocarstwa zachodnie za oficjalnego reprezentanta Polski); IX 1917 - powstanie Rady Regencyjnej; 15 X 1917 - NKN
podporządkował się Radzie Regencyjnej i formalnie rozwiązał się; lato 1915 - wyparcie Rosjan przez wojska niemieckie i austriackie, na
ziemiach okupowanych utworzono 2 generalne gubernatorstwa : niemieckkie z siedzibą w Warszawie i austriackie z siedzibą w Lublinie; 5
XI 1916 - cesarze niemiec i austrii oznajmili że z ziem wydartych Rosji utworzą państwo samodzielne z dziedziczną monarchią i ustrojem
konstytucyjnym (nie rozstrzygnięta kwestia granic); 6 XII 1916 - Tymczasowa Rada Stanu (przedstawiciel społeczeństwa posliego do
chwili wyboru stałej Rady Stanu; organ opiniodawczy, dymisja 26 VIII 1917; opracowała I projekt konstytucji państwa polskiego i
zorganizowanie 8 departamentów prototypów ministersw); 12 IX 1917 - patent powołujący Radę Regencyjną (przedstawiciele ziemiaństwa
i episkopatu : metropolita warszawski abp Aleksander Kkakowski, książę Zdzisław Lubomirski, hr. Zózef Ostrowski; kompetencje:
ustawodastwo, egzekutywa, zwierzcchnictwo nad Polską Siłą Zbrojną, powoływanie rządu, ograniczenie wetem stanowczym generał-
gubernatorów, nie cieszyła się poparciem społeczeństwa jako narzędzie okupantów); 4 II 1918 - Rada Stanu (organ wspomagający Radę
Regencyjną); 1 IX 1917 - szkolnictwo i sądownictwo w polskich rękach ; szkolnictwo (wszystkie szczeble); sądownictwo (sądy pokoju,
okręgowe, apelacyjne, Sąd Najwyższy - nazwa królewsko-polskich, w imieniu Korony polskiej, językiem urzędowym polski); 7 XII 1917 -
rząd (prezydencja Jana Kucharzewskiego, skład 10 ministrów: spraw zagranicznych, spraw wewnętrznych, spraw wojskowych, wyznań
religijnych i oœwiecenia publicznego, sprawiedliwoœci, skarbu, rolnictwa i dóbr koronnych, przemysłu i nandlu, opieki społecznej i ochrony
pracy oraz aprowizacji - w ostatnim gabinecie z 5 XI 1918 jeszcze minister komunikacji oraz zdrowia publicznego); poparcie polskich dążeń
niepodległoœciowych : USA (punkt 13 orędzia prezydenta W. Wilsona zr I 1918 o utworzeniu niepodległej Polski); 3 VI 1918 - deklaracja
rządów Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch (poparcie stanowiska USA); 29 VIII 1918 - dekret Rady Komisarzy Ludowych RFSRR-
anulowanie traktatów rozbiorowych
- powstanie centralnych organów władzy państwowej - 28 X 1918 - Polska Komisja Likwidacyjna w Krakowie dla Galicji (rząd dzielnicowy
o uprawnieniach ustawodawczych, celem rozwiązanie stosunków prawnopaństwowych łączących Galicję z Austrią); Rada Narodowa Sląska
Cieszyńskiego (Sląsk Cieszyński- cele podobne do PKL); w Galicji Wschodniej Ukraińska Rada Narodowa (1 XI 1918 - proklamowała
powstanie Zachodnio-Ukraińskiej Republiki Ludowej- w odpowiedzi stronnictwa polskie założyły 25 XI 1918 Tymczasowy Komitet
Rządzący we Lwowie; ,doprowadzenie do wojny zakończonej latem 1919 wyparciem wojsk ukraińskich za Zbrucz); w Królestwie 6/7 XI 1918
Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej w Lublinie (opozycja do Rady Regencyjnej, z inicjatywy Polskiej Partii Socjalistycznej i
PSL- Wyzwolenie, na czele Ignacy Daszyński)- 7 XI - manifest: nadanie Polsce ustroju demokratycznej republiki parlamentarnej, katalog
praw i wolnoœci obywatelskich, 8-godzinny dzień pracy, radykalne reformy społeczne, ekonomiczne, rolne, nacjonalizacja przemysłu; 10 XI
Rząd lubelski podporządkował się J.Piłsudskiemu po powrocie do Warszawy z Magdeburga (przejął inicjatywę tworzenia organów
państwowych); 11 XI 1918 - Rada Regencyjna powierzyła Piłsudskiemu naczelne dowództwo wojskowe; 14 XI - swoją władzę i rozwiązała
się; premierem I. Daszyński (utworzenie rządu tymczasowego, celem wyboory do sejmu - fiasko); premierem Jędrzej Moraczewski - 18 XI -

Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej; 22 XI - dekret o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej (zasady
organizacji tymczasowych organów władzy); podporządkowanie się rządowi : Polskiej Komisji Likwidacyjnej i Rady Narodowej Sląska
Cieszyńskiego (które po połączeniu ze wshodniogalicyjskim Tymczasowym Komitetem Rządzącym przekształciły się w Komisję Rządzącą
dla Galicji, Sląska Cieszyńskiego, Spiszu i Orawy - III 1919 w miejsce Komisji powołany urząd Generalnego Delegata Rządu we Lwowie
- kompetencje administracyjne); zabór pruski : 3 XII 1918 - Naczelna Rada Ludowa w Poznaniu; 27 XII 1918 - wybuch powstania, władza
Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej (wpływ Narodowej Demokracji i prawicowych ugrupowań konserwatywnych), 1 VIII 1919 - traktat
wersalski i ustawa Sejmu Ustawodawczego - podporządkowanie ziem byłego zaboru pruskiego organom państwowym w Warszawie
(początkowo odrębnoœæ tych terenów, IV 1922 zarządzane przez administracyjne Ministerstwo byłej Dzielnicy Pruskiej); 17 I 1919 -
powołanie Ignacego Paderewskiego na premiera i ministra spraw zagranicznych (Komitet Naroodowy Polski w Paryżu ograniczony do
reprezentacji Polski na konferencjach pokojowych)
- granice - granica zachodnia i północna - (28 VI 1919 - traktat wersalski : do Polski - Wielkopolska, częœæ Prus Zachodnich i Pomorza
Gdańskiego; Gdańsk - wolnym miastem nadzorowanym przez Ligę Narodów, Polska prowadzenie spraw zagranicznych, opieka nad
obywatelami, włączenie do polskiego obszaru celnego); Warmia , Mazury i Górny Sląsk (plebiscyty): 11 VII 1920 - plebiscyt na Warmii,
Mazurach i Powiœlu (z okręgów olsztyńskiego i kwidzyńskiego Polsce tylko 5 gmin); 20 III 1921 - plebiscyt na Górnym Sląsku (3 V 1921 -
wybuch III powstania œląskiego, 20 X 1921 - Rada Ambasadorów dokonała podziału spornego obszaru : 61% dla Niemców; Polsce
przeważająca częœæ przemysłu; 15 V 1922 - konwencja górnoœląska w Genewie między Polską a Niemcami - uregulowanie na 15 lat
stosunków gospodarczych i ochronę praw mniejszoœci narodowych na tym obszarze); granica południowa - 10 IX 1919 - traktat pokojowy z
Austrią w Saint Germain en Laye (Austria zrzekła się terenów należących do Austro-Węgier); granica polsko-czechosłowacka na Sląsku
Cieszyńskim, Spiszu i Orawie - 5 XI 1918 - umowa między Radą Narodową Sląska Cieszyńskiego a czeskim Narodnim Viborem (granica
na Sląsku Cieszyńskim, rząd czechosłowacki nie uznał umowy, 23 I 1919 - wojska czeskie przekroczyły tę linię; 3 II 1919 - umowa
wytyczająca tymczasową linię demarkacyjną w Paryżu; 10 VII 1920 - umowa w Spa o zgodzie na arbitraż wielkich mocarstw ; 28 VII 1920
- decyzje Rady Ambasadorów - niekorzystne dla Polski); granica wschodnia - 2 koncepcje : Piłsudski (połączenie Polski węzłem
federacyjnym z Ukrainą, Białorusią i Litwą), Dmowski i endecja (program inkorporacyjny - przyłączenie ziem wschodnich po linię wytyczoną
zasięgiem wpływów Koœcioła katolickiego : Litwa, Białoruœ do Mińska, Ukraina z Kamieńcem i Podolem), 5 I 1919 - oddziały bolszewickie
zajęły Wilno i Grodno; 1919-1920 wojna polsko- radziecka; 8 XII 1919 - propozycja wielkich mocarstw tymczasowej granicy wschodniej
(linia Curzona) odrzucona przez rząd polski; 18 III 1921 - traktat pokojowy polsko-radziecki w Rydze (granica biegła południkowo od rzeki
DŻwiny na północ po Zbrucz do jego ujœci do Dniestru); problem Wileńszczyzny - 7 X 1920 - umowa polsko-litewska w Suwałkach
(tymczasowa linia demarkacyjna,Wilno po stronie litewskiej; w przeddzień wejœcia umowy w życie wkroczenie oddziałów gen. Zeligowskiego
do Wilna - utworzenie Litwy Srodkowej, wyłoniony w wyborach powszechnych sejm wileński podjął 20 II 1922- uchwałę o włączeniu
Wileńszczyzny do Polski, 3 III 1922- delegacja sejmu podpisała w Warszawie akt złączenia Litwy Srodkowej z Polską - nie uznany przez
rząd litewski w Kownie); 15 III 1923 - uchwała Rady Ambasadorów - potwierdzenie wschodniej granicy ; koniec kształtowania się granic
- ludnoœæ - duże zróżnicowanie narodowoœciowe, zróżnicowana struktura wyznaniowa, struktura społeczno - zawodowa ludnoœci
odzwierciedlała rolniczy charakter ekonmiki kraju, do 1939 - proces uprzemysłowienia kraju (modernizacja struktury społecznej)

Comments are closed.