ORGANIZACJA SĄDOWNICTWA : - RZECZPOSPOLITA ( 1918 - 1939 ) :

ORGANIZACJA SĄDOWNICTWA : - RZECZPOSPOLITA ( 1918 - 1939 ) :

w II RP sądy powszechne i sądy szczególne; pomocnicze funkcje : prokuratura, Prokuratoria Generalna, adwokatura i notariat; konstytucja marcowa (najwyżniejsza pozycja niezawisłych sądów), konstytucja kwietniowa (sądy organami pod zwierzchnictwem prezydenta)
- zasady sądownictwa : zasady niezawisłoœci sędziów (sędziowie są niezawiœli i podlegają tylko ustawom, orzeczenia sądowe nie mogą
byæ zmienione ani przez władzę ustawodawczą ani wykonawczą; imunitet sędziowski); zasada nominacji sędziów przez prezydenta;
zasada wyłącznej kompetencji sądów w sprawych wymiaru sprawiedliwoœci (nikt nie może byæ pozbawiony sądu któremu podlega ,
żadna ustawa nie może zamykaæ obywatelom drogi sądowej do dochodzenia krzywdy i straty); zasada udziału czynnika społecznego w
wymiarze sprawiedliwoœci (wybór sędziów pokoju przez ludnoœæ, udział obywateli w sądach przysięgłych do orzekania o zbrodniach
zagrożonych cięższymi karami i o przestępstwach politycznych; w konstytucji kwietniowej zapisu tego brak); zasada wyłączenia z
kompetencji sądów uprawnienia do badania legalnoœci ustaw (sądy nie mają prawa badania ważnoœci ustaw należycie ogłoszonych
jedynie stosują ustawy); zasada hierarchiczno-instancyjnej budowy sądownictwa
- podział na sądy: powszechne (wyrokujące we wszystkich sprawach cywilnych i karnych) i sądy szczególne (dla okreœlonej kategorii spraw)
a) sądy powszechne - 1928 - prawo o ustroju sądów powszechnych ; jednolita organizacja , podział na sądy grodzkie, okręgowe,
apelacyjne i Sąd Najwyższy (czuwał nad jednolitoœcią orzecznictwa sądowego, podział na 2 izby : cywilną i karną)
b) sądy szczególne - œciœle okreœlone sprawy (sądy wojkowe, pracy, wyznaniowe) i sprawy wynikające zee stosunków publicznoprawnych
(Trybunał Stanu, Trybunał Kompetencyjny, Najwyższy Trybunał Administracyjny); sądy wojskowe (na podstawie wojskowych kodeksów);
sądy pracy (w sprawych cywilnych wynikających ze stosunku prracy ); sądy wyznaniowe (sprawy małżeńskie, na podstawie prawa
wewnętrznego okreœlnego wyznania); Trybunał Kompetencyjny (1925 - ustawa o powołaniu Trybunału; rozstrzygania sporów o właœciwoœæ
między władzami administracyjnymi a sądami); Najwyższy Trybunał Administracyjny ( orzekanie o legalnoœci aktów administracyjnych;
2 izby : ogólnoadministracyjna i skarbowa)
c) funkcje pomocnicze : Prokuratura (hierarchicznie zorganizowany urząd państwowy do walki z przestępczoœcią; na czele minister
sprawiedliwoœci jako naczelny prokurator, sieæ prokuratur w terenie); Prokuratoria Generalna (1919 ; obsługa prawna skarbu państwa,
instytucji i przedsiębiorstw państwowych oraz zakładów finansowych przez państwo; zastępstwo procesowe przed sądami, wydawanie
opini prawnych organom państwowym; centrala w Warszawie, sieæ oddziałów terenowych )

Comments are closed.