ZIEMIE POLSKIE POD ZABOREM AUSTRIACKIM :

ZIEMIE POLSKIE POD ZABOREM AUSTRIACKIM :
1. SYTUACJA W ZABORZE AUSTRIACKIM DO LAT SZEŒÆDZIESIĄTYCH XIX WIEKU :
ziemie polskie włączone od 1772 do Austrii zachowały pewne odrębnoœci; panowanie Józefa II (1780-1790)- unifikacja Galicji z restą państwa; 1790-1792 - rządy Leopolda II (polskie koła patriotyczne przedłożyły mu projekt konstytucji dla Galicji : autonomia, sejm o szerokich kompetencjach, prawa obywatelskie, utrzymanie polskoœci kraju; ze œmiercią Leopolda II załamanie planów); Galicja - Sejm stanowy (bez znaczenia); Wydział Karajowy (organ wykonawczy sejmu, wyłącznie zozkład podatków); gubernator (reprezentant cesarza, kierowanie polityką, administracją, przewodnictwo obrad sejmu); 1848 - wiosna ludów (zniesienie poddaństwa i uwłaszczenie chłopów - dziedzicom odszkodowanie obciążające kraj; chłopi utrzymanie serwitutów); po stłumieniu ruchu rewolucyjnego ponowyne rządy absolutne okreœlane od nazwiska ówczesnego premiera erą Bacha.

2. AUTONOMIA GALICJI :
przegrane wojny Austrii przeciwko : Francji i Włochom (1859) i Prusom i Włochom (1866);reformy : przekształcenie z monarchii absolutnej w państwo konstytucyjne (1860- dyplom paŻdziernikowy, 1861- patent, ustawy z XII 1867); Galicja : autonomia (regulowana przez akty ogólnopaństwowe i krajowe - statut krajowy); 2 systemy władz : rządowe (namiestnik ze starostami w powiatach) i krajowe (autonomiczne: Sejm Krajowy i Wydział Krajowy); Sejm : 161 członków z wyborów (12 wirylistów z racji sprawowanych stanowisk); wybory: oparte na podziale wyborców na 4 kurie : wielkiej własnoœci (arystokracja i bogata szlachta), izb handlowo-przemysłowych (izby Lwowa, Krakowa i Brodów)większych miast (w zależnoœci od opłacanego podatku i wykształcenia), gmin wiejskich (mniejsze miasta, właœciciele obszarów dworskich); poœrednie, nierówne (uprzywilejowanie szlachty, nie były powszechne (tylko 10 % ludnoœci), jawne; kompetencje sejmu okreœlone przez statut krajowy i austriackie ustawy zasadnicze : ustawodastwo w sprawach kultury krajowej (rolnictwo, leœnictwo, kredyty rolne, ustrój agrarny) zmiany statutu krajowego, budżet kraju, ustawodastwo budowli publicznych, zakładów dobroczynnych, kwestie szkolnictwa, administracji, sądownictwa, spraw koœcielnych i wojskowych, ustawodastwo gminne, kontrola namiestnika; ustawy wymagały sankcji cesarskiej, sesje 1 w roku, przewodnictwo marszałka, zwoływanie, odraczanie, zamykanie i rozwiązywanie cesarz; Wydział Krajowy (organ zawiadowczy i wykonawczy sejmu, marszałek i 6 członków, przygotowywanie i organizowanie działalnoœci sejmu, zarząd majątkiem, funduszami i zakładami krajowymi, kontrola samorządów terytorialnych, fundusze stypendialne, reprezentacja wobec rządu, inicjatywa ustawodawcza); Rada Szkolna Krajowa (charakter mieszany rządowo-autonomiczny, na czele namiestnik, kierowanie szkolnictwem elementarnym i œrednim- uniwersytety podlegały wiedeńskiemu ministerstwu oœwiaty) - liberalny polityka władz austriackich ; Polacy - legalna obrona interesów narodowych i społecznych, administracja, szkolnictwo, sądownictwo, nieskrępowany rozwój polskiej kultury i nauki (1873 - Akademia Umiejętnoœci), oœrodek polskiego życia umysłowego, legalna działalnoœæ partii politycznych, aktywny udział w polityce ogólnopaństwowej (wpływ na decyzje władz wiedeńskich miało liczne Koło Polskie w Radzie Państwa)

Comments are closed.