Ordynacja wyborcza - Inne zadania gmin i powiatów

Ordynacja wyborcza - Inne zadania gmin i powiatów

W Unii Europejskiej, na podstawie przepisów art. 19 TWE oraz dyrektywy 94/80/WE, obywatele innych państw członkowskich, zamieszkujący w danej gminie, korzystają z biernego i czynnego prawa wyborczego do władz samorządowych.
Innymi słowy, prawo unijne traktuje obywateli państw członkowskich UE, mieszkających w państwie członkowskim innym niż ich własne, tak samo jak obywateli państwa zamieszkania. Warunkiem korzystania z czynnego i biernego prawa wyborczego przez obcokrajowca, obywatela Unii Europejskiej, jest posiadanie przez niego obywatelstwa unijnego i pełnych praw obywatelskich w kraju pochodzenia, stałego miejsca zamieszkania w państwie, w którym ma korzystać z prawa wyborczego, oraz kwalifikacji wymaganych przez prawo krajowe do głosowania i bycia wybieranym na zasadach stosowanych wobec własnych obywateli. Państwa członkowskie mogą przyjmować przepisy, zgodnie z którymi jedynie ich obywatele mogą pełnić funkcje w organach wykonawczych podstawowych jednostek samorządu terytorialnego, w tym wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Jest to uzasadnione ze względu na charakter służby publicznej pełnionej na tych stanowisk, która podlega wyłączeniu z zakresu swobodnego przepływu pracowników. Mechanizmy organizowania i przeprowadzania wyborów na szczeblu lokalnym w Polsce funkcjonują bardzo dobrze. Nie należy zatem spodziewać się większych problemów z wdrażaniem unijnych zasad przez gminy. Dostosowanie polskiego prawa do wymogów unijnych zostanie przeprowadzone w drodze nowelizacji ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw.
Obywatele UE mogą uczestniczyć w wyborach do Parlamentu Europejskiego bądź to w państwie, z którego pochodzą, bądź to w państwie zamieszkania w Unii Europejskiej, o ile są to różne państwa. Jednakże jasne jest, że nikt nie może głosować więcej niż jeden raz w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Kwestie te reguluje art. 19 TWE oraz dyrektywa 93/109/WE w sprawie szczegółowych zasad korzystania z prawa do głosowania oraz kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego dla obywateli UE przebywających w państwie członkowskim, którego nie są obywatelami .
Deputowani do Parlamentu Europejskiego wybierani są w drodze wyborów powszechnych bezpośrednich. Rada Unii Europejskiej wprowadziła pewne wspólne zasady dotyczące ordynacji wyborczych. Państwa członkowskie mają swobodę stosowania swoich własnych rozwiązań w tych aspektach, których nie reguluje decyzja Rady Unii Europejskiej. Reprezentacja proporcjonalna jest systemem wyborczym wymaganym i stosowanym w wyborach do Parlamentu Europejskiego w większości państw członkowskich. Wybory parlamentarne odbywają się co 5 lat. Najbliższe wybory odbędą się w roku 2009.
Znaczenie powyższych regulacji dla gmin jest mniejsze niż znaczenie zasad dotyczących praw wyborczych do władz samorządowych. Należy tu jednak wskazać na konieczność aktywnego udziału gmin w informowaniu obywateli o zasadach wyboru członków Parlamentu Europejskiego.
Istnieje jeden szczególny aspekt wymagający większej uwagi w kontekście unijnych zasad dotyczących praw wyborczych do władz samorządowych, a mianowicie obowiązek przekazywania informacji osobom nie będącym obywatelami polskimi. W ujęciu ogólnym, proporcje różnych narodowości wśród osób nie mających obywatelstwa państwa, w którym mieszkają, są bardzo różne w poszczególnych państwach UE. W 2000 roku, 4,7 mln obywateli Unii powyżej 18 roku życia zamieszkiwało w państwie członkowskim innym niż ich własne, przy czym rozkład był bardzo nierówny wśród państw członkowskich: największa liczba występowała w Niemczech - powyżej 1,5 mln, i Francji - powyżej 1 mln. Nie ulega wątpliwości, że wymagane będą intensywne działania informacyjne, jeśli te cztery miliony Europejczyków w wieku uprawniającym ich do głosowania, a mieszkających w innym państwie członkowskim, mają uzyskać realną możliwość korzystania z praw wyborczych nabytych na podstawie obywatelstwa unijnego. Obywatele ci prawdopodobnie nie wiedzą nie tylko o tym, jakie przysługują im prawa, ale również o tym, jak skorzystać z tych praw w państwie członkowskim, w którym mieszkają. Szczególnie istotna jest wiedza o tym, jak znaleźć się we właściwym czasie w spisie wyborców uprawnionych do głosowania. Odpowiednie procedury mogą wyglądać zupełnie inaczej niż w ich własnych państwach członkowskich. Ogólnie można powiedzieć, że skoro przeprowadzanie wyborów lokalnych pozostaje zwykle w gestii podstawowych jednostek samorządu terytorialnego, kampanie informacyjne są również często prowadzone na poziomie lokalnym .
O ile chodzi o pojęcie przedstawiania informacji “we właściwy sposób”, jak wymaga tego Dyrektywa, Komisja Europejska stwierdzała niejednokrotnie, że jedyne zobowiązanie po stronie państw członkowskich polega na informowaniu mieszkańców w odpowiedni sposób; natomiast wybór sposobu przekazywania informacji jest całkowicie pozostawiony uznaniu samych państw członkowskich. Jednakże Komisja uważa, że państwa członkowskie mają obowiązek szczególnego informowania obywateli Unii, zamieszkujących na ich terytorium, o szczegółowych rozwiązaniach i warunkach wykonywania ich praw wyborczych. Oznacza to, że państwo członkowskie nie może wypełnić swoich zobowiązań, przekazując jedynie te informacje, które normalnie przekazuje swoim własnym obywatelom. Informacje te muszą zatem być dostosowane do specyficznych wymagań tych wyborców. Komisja z radością odnotowuje fakt, że 9 państw członkowskich donosi, iż przynajmniej niektóre organy administracji lokalnej wysyłają informacje bezpośrednio do potencjalnych wyborców (Belgia, Niemcy, Hiszpania, Irlandia, Włochy, Luksemburg, Austria, Finlandia i Szwecja). Komisja wierzy w skuteczność tego rodzaju informowania. Wyraźne widać, że dwa państwa członkowskie o najniższym wskaźniku rejestracji wyborczej obywateli innych państw Unii - Grecja i Portugalia — nie podają żadnej wzmianki o stosowaniu zindywidualizowanych, adresowanych osobiście, informacji w kampaniach lokalnych. Brak osobistego kontaktu może być jednym z powodów niewielkiego zainteresowania udziałem w wyborach ze strony uprawnionych obywateli UE.

Comments are closed.