Interakcjonizm symboliczny w socjologii

Interakcjonizm symboliczny w socjologii
kierunek socjologiczny zajmujący się badaniem inter­akcji dokonujących się przy użyciu symboli i gestów znaczących. Kierunek ten nawiązu­je do dorobku pragmatyzmu, fenomenolo­gii, teorii G. H. Meada oraz socjologii humanistycznej W. I. Thomasa i F. Znanieckiego. W uję­ciu tym podkreśla się, że działanie podmio­towe (w tym interakcja) nie jest tylko reak­cją na oddziaływania ze strony otoczenia społecznego, lecz jest ciągłym procesem interpretowania tych oddziaływań. Interpre­towanie to przybiera postać definicji sytu­acji. Jednostka przypisuje znaczenie dzia­łaniom innych osób oraz różnym elemen­tom sytuacji. Interakcjonizm symboliczny poprzez badanie interakcji zmierza do wykrycia re­guł, które ludzie stosują- lecz sobie ich nie uświadamiają - w trakcie codziennych kon­taktów z innymi osobami. Jedną z ta­kich reguł jest przeciwdziałanie zerwaniu interakcji tzw. pozorowane ustępstwo. Jednostka, nie zgadzając się z czyjąś opinią, nie chce wyrazić swego odmiennego zdania wprost, gdyż rozmówca może poczuć się urażony lub ukształtować sobie o niej nie­przychylną opinię (a tego chciałaby ta oso­ba uniknąć). W takich sytuacjach stosuje się zwroty typu „tak, ale…”, „zgadzam się, lecz…”. Wyodrębniono następujące formy pozorowanego ustępstwa: asekuracja („nie jestem ekspertem, lecz…”), uwierzytelnienie („nie jestem uprzedzony, lecz…”), licencja na grzech („wiem, że to wbrew zasadzie, lecz…”), wypieranie poznawcze (,ja wiem, że to brzmi szaleńczo, lecz…”), apel o zawie­szenie sądu („nie chcę cię zdenerwować mó­wiąc to, lecz…”). Stosowanie tego typu zwrotów przeciwdziała nie tylko zerwaniu interakcji, ale także ma nie do­puścić do tego, aby partner uznał mówiące­go za osobę niemądrą, uprzedzoną, nieod­powiedzialną itp. Niektóre interakcje zmierzają do ustalenia, czy daną sytuację należy zaliczyć do „normalnych” lub „nie­normalnych”. Usta­lono (Joan Emerson), że tym trudniej wy­negocjować normalność sytuacji: l) im bar­dziej uczestnicy są przepełnieni emocjami, 2) im bardziej złożone działanie wymagane jest w przypadku przyjęcia „normalności”, 3) im mniej drastyczne działania wymagane są dzięki przyjęciu niezwykłości sytuacji, 4) im bardziej uczestnicy są pewni definicji sytuacji jako niezwykłej, 5) im bardziej za­angażowani są w utrzymaniu reguł, o któ­rych sądzą, że są łamane, 6) im bardziej do­świadczeni są w narzucaniu definicji „nie­zwykłej” sytuacji w podobnych okoliczno­ściach, 7) im gorszy jest stosunek do prze­ciwnika, 8) im wyższy jest status osób zain­teresowanych w uznaniu sytuacji za, „nienor­malną” w porównaniu do obrońców „nor­malności” sytuacji. Interakcjonizm symboliczny oprócz ne­gocjacji bada także inne typy interakcji, ta­kie jak „usprawiedliwienia”, „tłumaczenia” (a także sposoby unikania tłumaczeń). Czo­łowymi przedstawicielami tego kierunku są Herbert Blumer (sformułował nazwę kie­runku oraz jego podstawowe założenia teo­retyczne), Raiph H. Tumer, Anzelm Strauss, Arnold M. Rosę, Timotsu Shibutani, Joan Emerson.

Comments are closed.