PODSTAWY I NARZĘDZIA REALIZACJI STRATEGII PROJAKOŚCIOWEJ I PROEKOLOGICZNEJ
PODSTAWY I NARZĘDZIA REALIZACJI STRATEGII PROJAKOŚCIOWEJ I PROEKOLOGICZNEJ
Realizacja celów strategicznych, związanych z opcją proekologiczną wymaga:
1) Połączenia w jedną całość wymogów jakościowych, w tym ekologicznych stawianych produktom z wymogami ekologicznymi dla procesów wytwórczych, ze względu na ich niekorzystny wpływ na środowisko naturalne. Oznacza to konieczność łącznego, systemowego oddziaływania z punktu widzenia ekologii na jakość procesów wytwarzania oraz jakość wyrobów. Zrealizować ten zamiar można, tworząc zintegrowany system zarządzania przez jakość (w odniesieniu do wytwarzania produktów) i zarządzania środowiskiem naturalnym. Najlepiej gdy działania te obejmą całe przedsiębiorstwo i przybiorą formę systemu totalnego zarządzania (w oparcia np.: o rozwiązania TQM, z uwzględnieniem zagadnień ochrony środowiska).
2) Narzędziem służącym ocenie osiągnięcia optymalnego stopnia zintegrowanych działań systemowych, w odniesieniu do wyrobów i procesów wytwórczych powinien być koszt jakości i ochrony środowiska. Do tej pory do praktyki części przedsiębiorstw, realizujących system ISO 9000 wprowadzono rachunek kosztów jakości.
W odniesieniu do kosztów ochrony środowiska naturalnego prace znajdują się na etapie dyskusji. Propozycja utworzenia kosztu zintegrowanego służyć ma w prowadzeniu tego narzędzia jako elementu nie tylko operatywnego, ale i strategicznego zarządzania. Należy więc określić zarówno optimum kosztów jakości z uwzględnieniem cech ekologicznych wyrobu jak i optimum kosztów ochrony środowiska naturalnego. Struktura tych kosztów może być podstawą formułowania programu optymalizacji jakości i ochrony środowiska naturalnego. Zarządzanie kosztami jakości i ochrony środowiska naturalnego w perspektywie strategicznej powinno mieścić się w ogólnej koncepcji zarządzania kosztami firmy, z uwzględnieniem dynamiki zmiana pozycji rynkowej firmy, struktury kosztów firmy, struktury kosztów w danej branży (dziedzinie działalności) itd.
3) Realizacja strategii proekologicznej wymaga wydzielenia w systemie przedsiębiorstwa podsystemu zarządzania zintegrowanego, łączącego kierowanie jakością produkcyjną z kierowaniem jakością środowiska naturalnego, w którym cele zarządzania jakością i cele zarządzania środowiskiem naturalnym są osiągane równocześnie poprzez odpowiednie sterowanie. Sterowanie jakością i środowiskiem naturalnym znajduje swój ekwiwalent w kosztach jakości i ochrony środowiska naturalnego. Elementy ekologii, związane z cechami ekologicznymi wyrobu oraz technologiami proekologicznymi wchodzą w skład ogólnego modelu zarządzania strategicznego firmy w aspektach: organizacyjno – technicznym, społecznym i ekonomicznym. Drogą, prowadzącą do tego, by zarządzanie środowiskiem było, poprzez określenie celów ekologicznych, częścią zarządzania przedsiębiorstwem jest wprowadzenie Proekologicznego Systemu Zarządzania (PSZ). Projektowanie tego systemu wymaga określenia pozycji strategicznej przedsiębiorstwa z uwzględnieniem czynnika ekologicznego, formułowania programu działania dla realizacji praktyki ochrony środowiska, opracowanie zmian struktury organizacyjnej w kierunku poprawy jej oddziaływania na stan środowiska naturalnego, opracowanie dokumentacji, przedstawiającej kompleksowo politykę proekologiczną, zadania, oraz programy działania w zakresie ochrony środowiska, zakresy odpowiedzialności oraz zależności i oddziaływania między poszczególnymi elementami PSZ.
4) Warunkiem przygotowania strategii proekologicznej jest uwzględnienie elementów ekologii w metodach planowania strategicznego. Ze względu na fakt, że w obszarze rynku na uzyskanie dobrej pozycji konkurencyjnej wyraźny wpływ ma jakość wyrobów, jej elementy ekologiczne są ważnym wyróżnikiem tej jakości.
5) Ze względu m. in. na ekologię, wyraźnie rośnie rola macierzy technologicznych w planowaniu strategicznym. Technologie proekologiczne ze względu na zmianę struktury popytu i uwzględnienie cech ekologicznych technologii w preferencjach klientów stanowić mogą podstawę segmentacji rynkowej, ale również strategicznej. Technologie proekologiczne stanowić mogą z drugiej strony podstawę budowy strategii relacyjnej.
6) Przygotowując i realizując strategię proekologiczną należy uwzględnić cykl życia wyrobu z punktu widzenia ekologii – w całym łańcuchu produkcji, z uwzględnieniem poddostawców i kooperatorów (od surowca do utylizacji po zużycie wyrobu). Tworzy się więc „łańcuch produkcji ekologicznej”. Element ten powinien być uwzględniony już na etapie analizy strategicznej. Również należy brać pod uwagę cykl życia technologii z punktu widzenia ekologii.
W szczególności należy brać pod uwagę istnienie tzw. technologii optymalnych, o kosztach optymalnych, odnosząc się do pewnego wzorca, o optymalnej jakości ekologicznej. Doskonalić można również, pod względem zmniejszenia oddziaływania na środowisko naturalne również aktualnie realizowany proces technologiczny. Narzędziem realizacji tego celu może być ekobilans. W ten sposób można formułować podstawy projakościowej i proekologicznej strategii technologicznej oraz projakościowej i proekologicznej strategii produkcyjnej.
7) Ocena realizowanej strategii w perspektywie strategicznej opiera się w znacznej mierze na osiągniętej pozycji rynkowej. Pozycja ta zależeć będzie od zmieniającej się, na korzyść, proekologicznej struktury popytu. Analiza zmiana tej pozycji i jej powiązanie z trendami proekologicznych zachowań konsumentów, jest ważną rolą controllingu strategicznego.
Filed under: notatki