Podział systemów partyjnych:

Podział systemów partyjnych:
System demokratyczno – parlamentarny, w którym występuje najwięcej układów parlamentarnych. Musi spełniać elementarne reguły:
@ w społ. nieustannie toczy się legalna walka o władzę
@ źródłem władzy są wybory powszechne
@ władzę sprawuje partia lub koalicja partii, które wygrały wybory parl. (czyli zdobyły większość parlamentarną)
@ stale istnieje legalna opozycja wobec partii rządzących
@ pomiędzy wszystkimi partiami wewn. systemu istnieje zgoda na wyżej wymienione reguły.

W ramach systemu dem. – parl. wyróżnia się układy:
- dwupartyjny – w państwie istnieją dwie partie polit., z których każda ma szansę sprawowania władzy (np. Wielka Brytania)
- wielopartyjny – w państwie nie ma ani jednej silnej partii, która mogłaby samodzielnie sprawować władzę, zatem władzę sprawuje koalicja partyjna (np. Włochy)
- dwupartyjny zmodyfikowany – w państwie istnieją dwie silne partie polit. jednak żadna z nich nie ma szans na samodzielne sprawowanie władzy, w związku z tym wchodzi w koalicję z małą partią trwale występującą w parlamencie (np. Niemcy)
- dwublokowy – oznacza to, iż w państwie istnieją dwa silne bloki polit. zdolne do sprawowania władzy; jeżeli jeden przegra wybory drugi sprawuje władzę i odwrotnie; pozostałe partie nie mają żadnych szans na sprawowanie władzy (np. Francja)
- dominacji – oznacza to, iż w państwie istnieje tylko jedna silna partia polit. mająca realną szansę na samodzielne sprawowanie władzy, ale jest to partia, która rządzi w kraju przez około 25 – 30 lat; istnieją pozostałe partie, nawet opozycyjne (np. Szwecja – Socjaldemokratyczna Partia, Indie – Partia Kongresowa, Meksyk – Partia Meksykańska, Japonia – Partia Ludowo-Demokratyczna)
- kooperacji – oznacza, że w państwie istnieją dwie silne partie polit., które razem wchodzą ze sobą w koalicję (inaczej: Wielka Koalicja).

System socjalistyczny dzieli się na:

4. Układ monopartyjny – istnieje tylko jedna partia (np. były Związek Radziecki)
5. Układ partii hegemonicznych (np. dawniej w Polsce PZPR jak najważniejsza partia; Chiny).

Strukturalne zasady układu hegemonicznego:
* wszystkie stronnictwa, partie uznają dominację partii polit. w systemie polit. społeczeństwa (np. określoną większość miała PZPR więc kreowała prawo jak chciała)
* wszystkie stronnictwa respektują budownictwo socjalizmu jako cel nadrzędny
* tylko partia komunistyczna mogła działać w środowisku wielkoprzemysłowej klasy robotniczej
* stronnictwa sojusznicze zachowują nieskrępowaną autonomię organizacyjną
* stronnictwa sojusznicze biorą udział w sprawowaniu władzy
* str. soj. partycypują w odpowiedzialności za los państwa socjalistycznego

System faszystowski charakteryzuje się istnieniem tylko jednej legalnej partii politycznej, brakiem opozycji, monopartyjnym układem:
- partia dominuje nad państwem
- aparat partii jest ściśle związany z aparatem państwa
- partia jest zorganizowana na zasadach hierarchiczno – wodzowskich (partia zmilitaryzowana)
- partia to narzędzie wodza (np. Hitlera); wódz był największym interpretatorem ideologii faszystowskiej, dbał o moralność społeczeństwa, posiadał władzę absolutną

System przejściowy jest to system nieustabilizowany. System taki był w Polsce w pierwszej dekadzie lat 90-tych, kiedy to istniało za dużo partii polit., klubów poselskich. Im dalej od początku lat 90- tych tym większa stabilizacja systemu partyjnego. Obecnie nie można mówić o pełnej stabilizacji, gdyż nadal pojawiają się nowe partie (np. Partia Erotyczna w Krakowie).

Co dostrzegamy mówiąc o systemach politycznych? Że w każdym z nich występują partie:
= o ich istnieniu świadczy zawieszenie (?) ustawy zasadniczej
= każda partia ma swoją reprezentację we władzach parlamentarnych
= wchodzą do koalicji parl.
= finansowanie partii odbywa się z określonych środków, które znalazły się w parl.

Comments are closed.