PROEKOLOGICZNY SYSTEM ZARZĄDZANIA
PROEKOLOGICZNY SYSTEM ZARZĄDZANIA
Proekologiczny system zarządzania to system zarządzania przedsiębiorstwem, opierającym się na integracji procesów zarządzania z wymogami ochrony środowiska.
Zarządzanie środowiskiem ma być, poprzez określenie celów ekologicznych, częścią zarządzania organizacją.
System ekologicznego zarządzani powinien zawierać następujące elementy:
1. Przesłanki wprowadzenia proekologicznego systemu zarządzania (PSZ) (management środowiska).
2. Wymagania przepisów prawnych w zakresie ochrony środowiska.
3. Analiza dotychczasowej działalności proekologicznej w przedsiębiorstwie.
4. Badania aktualnego stanu ekologicznego przedsiębiorstwa.
5. Projektowanie proekologicznego systemu zarządzania
5.1. Określenie pozycji strategicznej przedsiębiorstwa – obecnie lub w przyszłości.
5.2. Sformowanie programu działania umożliwiającego realizację polityki w zakresie ochrony środowiska naturalnego. Ustalenie odpowiedzialności za osiąganie określonych celów na różnych szczeblach przedsiębiorstwa oraz środków za pomocą których powinno się poszczególne zadania (cele) realizować.
5.3. Opracowanie zmian struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa w kierunku poprawy jej oddziaływania na stan środowiska naturalnego.
5.4. Opracowanie dokumentacji przedstawiającej kompleksowo politykę proekologiczną, zadania oraz program działania w zakresie ochrony środowiska, zakresy odpowiedzialności oraz zależności i oddziaływania między poszczególnymi elementami proekologicznego systemu zarządzania. Dokumentacja powinna zawierać:
• Politykę środowiska – cele i programy przedsiębiorstwa.
• Zakładową organizację ochrony środowiska z podziałem zadań i odpowiedzialności.
• Elementy systemu, system managamentu środowiska (np. kontrola środowiska w zakładzie, eko – bilanse, certyfikacje).
• Wszystkie uwarunkowania prawne, instrukcje robocze i postępowania oraz opis poszczególnych stanowisk pracy.
•
Podstawowym krokiem przy realizacji polityki środowiska jest ustalenie wszystkich
ważnych zadań środowiska, czynności i metod postępowania.
Uregulowania te dotyczą w szczególności następujących zakresów:
• Ścieki.
• Odpady.
• Emisje.
• Materiały powodujące zagrożenie.
• Energia.
• Zaopatrzenie.
• Rozwój.
• Kwalifikacja personelu i szkolenie.
• Kontrola stanu środowiska w przedsiębiorstwie.
• Zakłócenia – management wypadków.
5.5. Zarządzanie zasobami ludzkimi w proekologicznym systemie zarządzania.
6. Wdrażanie proekologicznego systemu zarządzania. Wdrażanie proekologicznego systemu zarządzania PSZ może się wiązać nie tylko z powoływaniem nowych komórek organizacyjnych ( np.: działu ochrony środowiska), ale ze względu na powoływanie zespołów, może prowadzić do tworzenia struktury typu macierzowego. Generalnie PSZ będzie wymuszał spłaszczenie struktur zarządzania.
Wprowadzenie PSZ będzie powodować zmiany zakresu czynności dotychczasowych
komórek a nawet wprowadzać zupełnie nowe zadania (np.: wprowadzenie rachunkowości
zarządczej z uwzględnieniem rachunku kosztów jakości z uwzględnieniem cech
ekologicznych wyrobu i rachunku kosztów ochrony środowiska).
7. Audit środowiska.
8. Raport o środowisku.
9. Elementy systemu ekologicznej oceny działalności produkcyjnej przedsiębiorstwa.
Sprawą ważną jest sposób rejestracji danych w firmie na poziomie całego zakładu i poszczególnych oddziałów. W grupie ogólnych danych wymagających rejestracji z punktu widzenia środowiska występują (np.: w przemyśle tekstylnym):
• na wejściu (input): surowce, środki pomocnicze oraz barwniki, materiały własne przedsiębiorstwa, woda, powietrze, olej opałowy, prąd, gaz, para, węgiel, materiały pędne oraz: ziemia, budynki, urządzenia,
• na wyjście (output): produktu, odpady oraz materiały do dalszego przerobu (wartościowe), ścieki, powietrze odlotowe, zapachy, ciepło odlotowe, hałas, wstrząsy, promieniowanie, światło.
W grupie środki pomocnicze rejestracji wymagają następujące podgrupy:
- chemikalia (ługi, kwasy, środki oksydacyjne, środki redukcyjne, itd.),
- środki barwiące (zasadowe, kwasowe, dyspersyjne, reaktywne, na bazie indygo itd.),
- klejonki,
- środki wykończalnicze,
- materiały opakowaniowe.
Zaleca się przygotowanie ankiet dotyczących poszczególnych chemikaliów, aby móc
stwierdzić rzeczywiste ich zużycie. Ankiety powinny zawierać odpowiedzi na następujące pytania:
• kto i który oddział (wydział) uczestniczył w ustaleniu danych,
• rodzaj źródeł danych (zapisy, wyniki pomiarów, książka ścieków),
• sposób przygotowania danych i obliczeń,
• ewentualne luki w oszacowaniach, jakie dane nie dadzą się zinterpretować. Dane zbierane są w oparciu o dokumenty zakupu, książki bhp, techniczne normy zużycia, pomiary, dokumenty księgowe, magazynowe, ale również w oparciu o oględziny miejsc produkcji i zagrożeń.
Posiadanie tych danych stanowić może podstawę do wykonania ekobilansu.
PSZ budowany jest w oparciu o normy ISO 14000 (najlepiej w oparciu o doświadczenia norm ISO 9000) lub systemy EMAS polegające na ich rejestracji w odpowiednich organach Unii Europejskiej, z szerokim informowaniem o tych działaniach społeczeństwa.
Filed under: notatki