Zwyrodnienie. WĄTROBA Patologia przewodu pokarmowego

Zwyrodnienie. WĄTROBA Patologia przewodu pokarmowego

Zmiany zwyrodnieniowe mogą dotyczyć samych hepatocytów lub substancji miedzykomórkowej (zwyrodnienie szkliste i skrobiowate, jako zwyrodnienia obejmujące tkankę łączną).
• Zwyrodnienie szkliste obejmuje rusztowanie łącznotkankowe wątroby i torebkę. Powstaje wtórnie jako następstwo marskości lub zwłóknienia torebki narządu. W patologii odgrywa małą rolę. Wątroba z zaawansowanymi zmianami szklistymi to tzw. wątroba lukrowana, ale bardzo rzadko się ją spotyka.
• Zwyrodnienie skrobiowate – odkładanie się w bezpośrednim sąsiedztwie beleczek wątrobowych jednolicie szklistej substancji. W miarę odkładania się amyloidu beleczki ulegają zanikowi z ucisku, mimo tego, że ogólnie narząd ulega powiększeniu. Wątroba jest twarda, szarożółta, o woskowej powierzchni przekroju. Skrobiowica (amyloidoza) wątroby może się łączyć z amyloidozą innych narządów, np. nerek, naczyń krwionośnych – wówczas jest to schorzenie wtórne, którego podłoże tkwi w dysproteinemi i tkankowej precypitacji Ig-Ag.
Procesy degeneracyjne samych komórek wątrobowych to:
• Zwyrodnienie ćme (miąższowe) – jest wynikiem zwyrodnienia komórek i ma charakter odwracalny, ale w wyniku długotrwałego działania czynnika może być procesem poprzedzającym śmierć komórki. Wątroba jest obrzękła, wiotkiej spoistości, rozpadająca się, jak gdyby ugotowana, na przekroju nie widać budowy zrazikowej, jest zatarta, a miąższ wynicowuje się. Histologicznie ma to charakter zmętnienia ziarnistego cytoplazmy i obrzęku hepatocytów, co możemy stwierdzić tylko przy wczesnym pobraniu materiału.
• Zwyrodnienie ziarniste – jest to bardziej wyraźna zmiana poprzedniego stadium. Jest to zwyrodnienie cytoplazmy i wytrącanie się jej w postaci ziarenek. Oba te typy spotyka się w ostrych zatruciach.
• Zwyrodnienie wodniczkowe – może występować w formie drobno- lub grubowodniczkowej i związane jest z zaburzeniami oddychania komórkowego. Jest spotykane przy zatruciach, chorobach zakaźnych, niedotlenieniu komórek.
• Stłuszczenie – wyraz zaburzeń procesów przemiany lipidów lub uszkodzenia komórek lipidowych. Przy prawidłowej przemianie materii ciała lipidowe nie są widoczne. Do zaburzeń przemian i gromadzenia się ciał lipidowych prowadzą zaburzenia czynności enzymów oraz brak substancji podstawowych lipotropowych (choliny, cystyny). W miarę gromadzenia się tłuszczu w hepatocycie jądro jest spychane na obwód i powstaje tzw. komórka sygnetowa. Komórka w miarę jeszcze funkcjonuje.
• Zwyrodnienie tłuszczowe – powstaje przy uszkodzeniu komórki aflatoksynami. Histologicznie stwierdza się nieregularne rozmieszczenie kropli tłuszczu i jego wakuolizację. Ten typ zwyrodnienia może towarzyszyć marskości wątroby, ale może być i stadium poprzedzającym marskość. Zwyrodniała tłuszczowo wątroba jest powiększona, brunatno-żółta, gliniasta i ciastowata o bardzo zaokrąglonych brzegach. Przy pojawieniu się do tego żółtaczki przybiera kolor szafranowy – hepar crocatum. Rozmieszczenie tłuszczu – centralne, pośrednie, rozlane, obwodowe.
Znacznego stopnia otłuszczenie pojawia się przy mnogiej ciąży u owiec, stąd nazwa „choroba ciężarnych owiec”; podobne zmiany u krów i królic w takiej wątrobie pierwsze zmiany, to zmiany nekrotyczne – dystrofia ciążowa, co może skończyć się śmiercią przed lub kilka dni po porodzie; może pojawić się śpiączka – coma hepaticum. Może dojść do stłuszczenia serca i nerek. Przyczyna nie jest do końca znana, ale przypuszcza się, że jest to wynik nadmiernej resorpcji produktów przemiany materii (łożysko), ale może być też wadliwe żywienie prowadzące do ketonemii.
Szczególna postać stłuszczenia to ogniskowe stłuszczenie wątroby u bydła. Ma postać równomiernych ognisk tłuszczowych, leżących podtorebkowo na trzewnej stronie wątroby. Mają one prawdopodobnie związek z miejscowymi problemami z ukrwieniem, tzw. zawały tłuszczowe. Następuje postępujące stłuszczenie komórek, ale wątrobę upośledza to nieznacznie.

Dystrophia hepatis.
Zespół zmian, na które nakładają się zwyrodnienie miąższowe i tłuszczowe, obumieranie i rozpad beleczek, problemy z krzepnięciem, wylewy krwi. Dystrofia przebiegająca z rozległą martwicą komórek wątrobowych (ostry zanik wątroby) zwana jest atrophia acuta hepatis. Może dojść do rozpadu komórek tłuszczowych i wtedy mamy do czynienia z żółtym zanikiem wątroby – atrophia hepatis flava. Gdy dominują wylewy krwawe, to mamy zanik czerwony, krwawy – atrophia hepatis rubra. Krew może ulec zatrzymaniu, naczynia pękają przy dystrofii żółtej i zmiana koloru na czerwony (d.h.rubra s. tarda – późna). Czasem zamiast nazwy dystrophia wprowadza się hepatosis – zwyrodnienie zmiany wstecznej.
Ze względu na przyczyny dystrofię dzielimy na:
• Dietetyczną (pokarmową) – dystrophia s. hepatosis dietetica.
Gdy brak jest aminokwasów siarkowych (metionina i cystyna), wie. E, selenu lub obu, oraz wzrost ilości nasyconych kwasów tłuszczowych. Tłuszcze te powstają, gdy dochodzi do uszkodzenia tłuszczu, czyli zjełczenia, co powoduje, że w ustroju tworzą się nadtlenki, które są bardzo toksyczne. Jeżeli organizm będzie wysycony selenem i wit. E, to wysycenie nedtlenkami będzie malało. Dochodzi do zwyrodnieni wodniczkowego, miąższowego, tłuszczowego, cytolizy, a następnie rozpłynięcia się całej komórki wątrobowej. Do wolnych miejsc dostaje się krew, przez co kolor żółty miesza się z czerwonym. Powstaje wielobarwliwość – mozaikowatość. Z czasem, jeżeli organizm przeżyje, powstaje w tych miejscach tkanka łączna, która próbuje reperować zmiany i dochodzi do tzw. marskości podystroficznej. Dystrofia występuje gł. u zwierząt szybkorosnących, zwłaszcza u świń i drobiu. Poza tymi zmianami u świń w wątrobie jest jeszcze żółtaczka, żółte zabarwienie tkanki tłuszczowej, zwyrodnienie mięśni, nacieki okołonaczyniowe.
• Toksyczna – d. s. h. toxica.
Głównymi przyczynami są mikotoksyny produkowane przez określone grzyby (Aspergillus, rzadziej Penicillum). Są one w spleśniałych pokarmach. Obecność samych grzybów nie jest warunkiem wystąpienia choroby przyczyną są produkowane przez nie mikotoksyny, które działają w sposób podostry i ostry (wybroczyny na błonach śluzowych i surowiczych, hemoliza krwi, żółtaczka, czasem krwotoczne zapalenie jelit, najczęściej zwierzę umiera). Jeżeli zwierzę przeżyje zatrucie, to powoli rozwija się dystrofia z włóknieniem i marskością. Ostatecznie uszkodzenie wątroby ma finał w mózgu i dochodzi do rozmiękania – encephalomalatio. Dochodzi do uszkodzenia błony komórkowej mitochondrium i siateczki śródplazmatycznej w wyniku działania toksyn. Może do tego dojść przy nadmiernym skarmianiu łubinem czy wyką. Ich alkaloidy powodują zmniejszenie ilości substancji lipotropowych.
Do związków chemicznych o działaniu dystroficznym należą fenol i krezol oraz ich pochodne. Nie stosuje się ich w chowie, ale często uwalniają się z lepiku wyłożonego w chlewniach. Przez skórę wchłaniają się do organizmu. Głównym elementem rozpoznania w tym przypadku było nadmierne rogowacenie naskórka.
Kolejną grupę tworzą rośliny trujące – Senetio, Crotalane, Heliotropum. Są to rośliny fotosensybilne – poza zapaleniem skóry powodują też dystrofię, w wyniku działania alkaloidów. Grupy pirolizydynowe powodują nadmierną kariokinezę – podział jąder komórkowych → w wątrobie powstają guzki przypominające gruczolaka. Są to guzki regeneracyjne, starające się naprawić obszary zwłókniałe. Następstwem jest marskość przerostowa – narząd powiększa się kosztem rozrostu tkanki łącznej. Ustrój albo zginie, albo ten rozrost go uratuje. Często dochodzi także do uszkodzenia mózgu. Nie jest to jednak martwica, tylko uszkodzenie mózgu na skutek hepatopatii – encephalohepatopathia. Dochodzi do pobudzenia tkanki mózgowej i rozrostu. Powoduje to obumieranie neuronów, a na to miejsce tworzy się glej (Leberglia). Organizm zapada w śpiączkę – coma hepatica pod wpływem związków takich jak: hydroksymaślan, acetooctan, amoniak. Nie są do końca poznane, ale wywołują oszołomienie, śpiączkę, śmierć.
Dystrofia wątroby zdarza się także u cieląt przy zatruciu miedzią (już 800-900mg?).
• Zakaźna (infekcyjna) – d. s. h. infectiosa.
Ma ostry charakter zapalny, np. przy chorobie Rubartha, wirusowym zapaleniu wątroby u koni, kaczek. Część zmian przebiega j.w.

Comments are closed.