JĄDRA - UKŁAD ROZRODCZY MĘSKI

JĄDRA - UKŁAD ROZRODCZY MĘSKI
Zaburzenia rozwojowe.
• Wnętrostwo – cryptorchismus.
Jądra nie zstąpiły do worka mosznowego. Są zwierzęta, u których jądra są w jamie brzusznej i tylko w okresie godowym schodzą, np. jelenie.
- jądro może być zatrzymane w jamie brzusznej – c.abdominalis uni- vel bilateralis;
- lub w kanale pachwinowym – c.inguinales uni- vel bilateralis.
Jądra nie rozwinęły się prawidłowo, ze względu na temperaturę w jamie brzusznej. Dochodzi do zahamowania spermatogenezy. Jest jeszcze problem z krezką, która jest za długa i może dojść do skrętu jądra → martwica.
Zatrzymanie jądra jest punktem wyjścia dla nowotworów; potworniaki.
• Przemieszczenie jądra – ectopia testis.
Jest to zawędrowanie jądra do miejsca, gdzie nigdy nie powinno trafić, np. pod skórę, do canalis femoralis, do pachwiny.
• Mnogość jąder – anorchidia (brak), trinorchidia (trzy).
• Niedorozwój jąder – hipoplasia testis.
Brak kanalików nasiennych, wielkość zmniejszona do ¼ jądra, jądro jest krótkie, miękkie; osobnik całkowicie nie nadaje się do rozmnażania.
• Zaburzenia przewodów wyprowadzających Wolffa.
Brak jakiegokolwiek odcinka najądrza, nasieniowodu; następuje gromadzenie się spermy w jądrze i powstaje torbiel.

Zmiany zwyrodnieniowe.
Wiele elementów decyduje o zmianach zachodzących w jądrach. Do nich zaliczymy uraz mechaniczny, zaburzenia w krążeniu, czynniki dietetyczne, jak brak wit. E, niedobór cynku. Inne przyczyny: choroby zakaźne, działanie czynników chemicznych, np. metali ciężkich (kadm, ołów), naświetlenie (promienie RTG, jonizujące), czynniki klimatyczne. Większość tych czynników działa podstępnie, w niskich dawkach i po kilku miesiącach są efekty, gł. jako bezpłodność. Pewne czynniki mogą działać teratogennie na plemniki – zaburzenia genetyczne.
Rozpoznanie zmian zwyrodnieniowych jąder nie jest możliwe makroskopowo. Dopiero pobranie wycinka do badania histologicznego daje obraz - zwyrodnienie wodniczkowe, zanik nabłonka płciowego → atrofia jądra, przerost tkanki łącznej, tzw. zwłóknienie jądra – fibrosis testis.
Drugą zmianą – pozapalną, jest calcificatio testis, związane np. z długotrwałym zastojem krążenia. Wszystko to prowadzi do powstania ogniska zwapnienia, a z czasem całego jądra – zjawisko nieodwracalne. Jądro na przekroju usiane jest plamkami żółto-białymi, twardej konsystencji, powodującymi chrzęst przy krojeniu. Histologicznie kanaliki nasienne są rozszerzone, a w ich świetle są depozyty wapnia z obumarłymi komórkami płciowymi, plemnikami. Często dodatkowo jądro jest otoczone tkanką łączną.
Zaburzenia w krążeniu.
Torsio funiculi spermatici – skręt powrózka nasiennego (np. gdy canalis inguinalis jest za szeroki), następuje zastój krwi, jądro jest powiększone, obrzękłe, ciemnoczerwone. Jeżeli proces nie ustąpi, to jest wzrost podścieliska łącznotkankowego i stwardnienie jąder – fibrosis testis. Gdy tętnice zostaną gwałtownie zamknięte – zawał, czyli martwica jądra (łączy się to z rozrostem tkanki łącznej włóknistej).

Zapalenia jądra – orchitis (gr.).
Towarzyszy najczęściej zapaleniu najądrzy (epididymialis). Bliskość obu tych struktur powoduje częste przechodzenie stanu zapalnego z jednej na drugą. Zapalenie jest zależne od drogi – z krwią, drogą wstępującą – nasieniowody, uraz, zranienie skóry – mechanizm zewnętrzny.
W zależności od czasu i obrazu choroby mamy:
- zapalenie ostre – jeżeli nie trwa długo, może się wycofać lub przejść w
- chroniczne – długotrwały stan zapalny o niekorzystnych skutkach.
• O.haemorrhagica.
Dotyczy samego jądra, gł. przez uraz, wynaczynienie krwi, naciek komórkowy. Jądro przybiera barwę czerwoną. Rzadko spotykane.
• O. et e.purulenta.
Dotyczy jądra i najądrza. Częściej spotykane. Przyczyna to gronkowce, paciorkowce, E.coli. U zwierząt gł. czynnikiem jest Salmonella abortus equi i wirusowe ronienie spowodowane wirusem tętnic u koni. U owiec i kóz – Pasteurella pseudotuberculosis, u buhajów – Brucella abortus bovis (gł. choroba jąder u zwierząt). Może przejść ze zwierzęcia na człowieka. Prawie wszystkie zwierzęta chorują na brucelozę, ale gł. buhaje. Polska jest wolna serologicznie od brucelozy, ale może się pojawić. Bruceloza ma formę:
- ostrą;
Charakteryzuje się wysiękiem. Do cavum vaginale jądra dostaje się wysięk surowiczo-ropny, później dołączają nitki włóknika, odkładające się także na osłonkach jądrowych, co prowadzi do zapalenia osłonek jądrowych – periorchitis. W jądrze pojawiają się najpierw rozsiane, później zlane ogniska martwicy. Zlanie się tej martwicy powoduje, że jądro jest niefunkcjonalne – może otoczyć się tkanką łączną, masy serowaciałe wapnieją.
- przewlekłą.
Od początku w jądrze rozwijają się ziarniniaki zapalne podobne do gruźlicy – brucellomatoma – rozpoznawane tylko histologicznie, bo makroskopowo są identyczne. Podobne zmiany u mężczyzn, co łączy się z bezpłodnością.
U innych samców jest podobnie:
- u świń bardziej charakter martwicowy bez ziarniniaków,
- u tryka, kozła dominuje proces ziarniniakowy; badania serologiczne, bakteryjne mogą być ujemne – trzeba przeprowadzić badanie histologiczne,
- u buhaja dodatkowy problem narasta z możliwością pomylenia tej choroby z martwicą ogniskową rozsianą jąder – necrosis nodosa multiplex testiculorum. Diagnostykę różnicową opieramy na badaniu histologicznym – charakterystyczny wygląd – liczne serowate, żółte lub białe ogniska, najczęściej o układzie koncentrycznym (nie spotyka się tego obrazu ani przy gruźlicy ani przy brucelozie), wokół może być naciek zapalny lub otoczone tkanką łączną.
• Gruźlica jąder.
Częściej najądrza niż jąder. Prątek wędruje tam droga krwi. Typowy obraz – gruzełki serowaciejące i wapniejące. Wokół nich ognisko rozmiękania wypełnione serowatą masą. Badanie bakteryjne i histologiczne. W jądrach jest obraz podobny – ogniska prosówkowe o tendencji do serowacenia i wapnienia.
W postaci przewlekłej jest to gruźlica z charakterystycznymi serowatymi ogniskami o układzie promienistym.

Torbiele.
Struktura torbowata, wypełniona masą. Najczęściej spowodowana zastojem spermy – spermatocoele. Długotrwały zastój nasienia powoduje powstanie torbieli. Narząd taki ulega uwstecznieniu.
Jeżeli te zmiany w torbieli nie są tak bardzo zbite, są bardziej galaretowate mówimy o gelatocoele. Taki obraz mamy przy zamkniętych lub uwstecznionych przewodach wyprowadzających nasienie. Zastój nasienia może też mieć inną przyczynę – mechaniczne zmiażdżenia dróg wyprowadzających, uraz nasieniowodów, stan zapalny, wady wrodzone (brak przewodów Wolffa). Zwyrodnienie jest nieuniknione – torbiele, różne zwyrodnienia, zanik komórek i jądro zanika.

Nowotwory jądra.
• Seminoma.
Wywodzi się z komórek podstawowych produkujących plemniki. Nowotwór złośliwy, którego rozpoznanie kwalifikuje do kastracji. Rozpoznanie tylko histologiczne.
• Sertolioma.
Z komórek przypodstawnych Sertoliego o kształcie trójkąta. Nowotwór produkujący hormony estrogenne i łatwo rozpoznać, bo dochodzi do feminizacji samców – rozrost gruczołów mlekowych, zanikają jądra, następują zmiany na skórze pod wpływem wzrostu estrogenów, rogowacenie skóry – acanthosis, wypadanie włosów – alopecio, nadmierne przebarwienie skóry – hiperpigmentatio, przerost gruczołów sutkowych – gynaecomastia. Pozostawienie go prowadzi do śmierci.
• Leydigoma.
Wywodzi się z komórek Leydiga – komórek śródmiąższowych jądra. Nie jest złośliwy, z wyjątkiem koni, gdzie daje przerzuty. Jest żółty, bo ma dużo lipidów.
Rzadsze są nowotwory wywodzące się z tkanki łącznej.
• Włókniak.
• Tłuszczak.
• Mięśniak gładkokomórkowy.
• Potworniak (teratoma, -ta).
Jest to wymieszanie się dwóch lub więcej listków zarodkowych razem. Jest więc wymieszanymi: tkanką łączną, chrzęstną, kostną. Jeżeli te tkanki są w miarę luźno ułożone, to jest to torbiel skórzasta – cystis dermoidalis (bo przeważa skóra), jak zbita to teratoma solidum. Takie potworniaki mogą szybko ulegać zezłośliwieniu i dawać teratoma malignum.
• Może czasem wystąpić guz Stichera – dotyczy błon śluzowych kanalików rozrodczych, wywołany przez wirus przenoszony drogą płciową.

Comments are closed.