Anatomia kliniczna gałki ocznej i choroby powiek.

Anatomia kliniczna gałki ocznej i choroby powiek.

Narząd wzroku:
- gałka oczna (bulbus oculi)
- narządy pomocnicze (przydatki oka): mięśnie okoruchowe, gruczoły łzowe, powieki, worki spojówkowe.

Gałka oczna:
- błona zewnętrzna: rogówka (cornea), twardówka (sclera);
- błona środkowa: tęczówka (iris), ciałko rzęskowe (corpus ciliare), naczyniówka (chorioidea);
- błona wewnętrzna: siatkówka (retina) – element percepcyjny;
- wnętrze gałki ocznej: ciało szkliste (80% objętości gałki ocznej, o naturze żelowej), soczewka, komory – przednia, tylna, ciała szklistego.

Błona zewnętrzna:
• Rogówka.
Musi być przejrzysta.
- Nabłonek przedni rogówki (epithelium corneae anterius). U zwierząt ma więcej warstw niż u ludzi – 5-12. Fizjologicznie brak w nim naczyń krwionośnych, ale jest bogato unerwiony. Jest warstwą o najintensywniejszej przemianie metabolicznej (97% siły metabolicznej rogówki), bo odnawia się przez cały czas. Złuszczone komórki są wymywane z filmem łzowym.
- Blaszka graniczna przednia (lamina limitans anterior s. Bovmani) – cienka błona bezstrukturalna o gładkiej powierzchni.
- Warstwa właściwa (substantia propria corneae, stroma) – 90% grubości rogówki. Włókna kolagenowe (blaszki), niewielkie ilości keratocytów, histiocytów i leukocytów, włókna nerwowe czuciowe.
- Blaszka graniczna tylna (lamina limitans posterior s. Descemeti) – najwytrzymalsza warstwa. Jednorodna błona szklista. Włókna kolagenowe tworzą regularną sieć. Ostatnia osłona przed powstaniem przetoki. Włókna stabilizują ścianę rogówki po urazach lub lizie.
- Nabłonek tylny rogówki (epithelium corneae posterius) – jednowarstwowy śródbłonek kostkowy. Uszkodzenie powoduje zmętnienie rogówki. Utrzymuje prawidłowe uwodnienie rogówki. Słabe zdolności regeneracyjne – komórki rozciągają się.
• Twardówka:
- tkanka łączna włóknista splotowa;
- mocna błona chroniąca gałkę oczną;
- słabo unaczyniona – biała barwa;
- tkanka episkleralna;
- przechodzi na nerw II i oponę twardą;
- czasem pęknięcie po wypadkach komunikacyjnych i pogryzieniach.

Błona środkowa:
Klinicznie dzieli się na:
- odcinek przedni – tęczówka i ciałko rzęskowe;
- odcinek tylni – naczyniówka.
Wiele schorzeń dotyczy stanów zapalnych odcinka przedniego – przedni trakt naczyniowy. Przy stanie zapalnym tęczówki ciałko rzęskowe też jest nim objęte. Odcinek tylny też często jest objęty stanami zapalnymi.
• Tęczówka:
- przesłona z otworem źrenicznym o zmiennej szerokości;
- część przednia z listka mezodermalnego;
- część tylna – neuroektodermalna;
- m.sphincter pupillae – nerw przywspółczulny;
- m.dilatator pupillae – nerw współczulny;
- udział w krążeniu i konwekcji cieczy;
- ogranicza ilość promieni świetlnych wpadających do oka;
- u bydła i koni bierze udział w tworzeniu cieczy wodnistej.
• Ciałko rzęskowe:
- na przekroju trójkątne;
- część przednia tworzy wyrostki rzęskowe;
- część tylna tworzy obrączkę i z tyłu rąbek zębaty;
- mięsień rzęskowy reguluje akomodację;
- wydziela ciecz wodnistą – gdy jest jej nadmiar objawem jest jaskra (glauconia), powiększenie gałki ocznej, nadciśnienie.
• Naczyniówka:
- naczynia krwionośne z komórkami barwnikowymi;
- tapetum lucidum cellulosum u psów i kotów;
- tapetum lucidum fibrosum u koni i bydła;
- blaszka podstawna (błona Brucha);
- odżywia zewnętrzny neuron i warstwę splotową wewnętrzną siatkówki.

Błona wewnętrzna:
• Siatkówka:
- część wzrokowa siatkówki – pars optica;
- część ślepa siatkówki – pars caeca;
- pole centralne siatkówki – area centralis retinae;
- tętnica i żyła środkowa siatkówki – a. v. centralis retinae;
- dysk nerwu wzrokowego – discus n. opticus – dolno i zewnętrznie.

Komory:
Przednia – ograniczona przez rogówkę, tęczówkę i soczewkę.
Tylna – tęczówka, soczewka, ciałko rzęskowe i ciało szkliste.
- ciecz wodnista;
- kwas askorbinowy, NaCl, cukier, aminokwasy, substancje oksydoredukcyjne, elektrolity;
- współczynnik załamania światła 1,0;
- ruchy konwekcyjne.

Gruczoły łzowe (glandulae lacrimales):
- gruczoł cewkowo-pęcherzykowy – górna boczna część oczodołu;
- gruczoł łzowy dodatkowy – w III powiece, u nasady;
- wydzielina surowicza, śluzowa;
- zwilża nabłonki, protekcja rogówki, lizozym;
- gruczoł Zeissa, Molla.

Comments are closed.