Dobro i dusza. Platon (427-347 przed Chr.) Koncepcje etyki w starożytności.

Dobro i dusza. Platon (427-347 przed Chr.) Koncepcje etyki w starożytności.

Czasami uważa się jakoby Platon ulegał poglądowi Heraklita, że wszystkie rzeczy zmysłowe są złudzeniem. Stałe jest tylko to, co nie ma związku ze światem zmysłowo postrzeganym. Ale Platon nawiązywał przede wszystkim do sokratejskiego sposobu rozumienia kwestii moralnych, czyli do wykrycia tego, co ogólne w rzeczach, czyli do definicji cnoty. Potoczna obserwacja jest taka, że wszystko przemija – jeden byt powstaje kosztem drugiego ginącego w tym samym momencie. Mamy jednak do czynienia z pojęciami, które są stałe i ogólne, a więc skąd czerpią swą stałość i jedność? Na pewno nie ze świata zmysłowego. Tak Platon doszedł do istnienia świata bytów ogólnych - idei; tylko one istnieją realnie, wszystko inne jest jedynie złudzeniem. Definicja odnosi się bowiem do czegoś innego niż rzeczy zmysłowe. Przedmiot, do którego się ona odnosi jest oddzielony od świata zmysłowego. Problem ten rozważa Platon w następujących dialogach: Obrona Sokratesa, Eutyfron, Charmides, Laches, Protagoras, Menon, Eutylen, Gorgiasz i Lisis. Swoje rozważanie cnót zaczyna od cnoty męstwa, poprzez roztropność, potem pobożność, a kończy na sprawiedliwości. W tych dialogach ukazany jest przede wszystkim Sokrates (Platon wykłada swój własny pogląd ustami Sokratesa), który niszczy dogmatyczną wiedzę innych, przyjmując za punkt wyjścia niewiedzę. Tylko przez zniszczenie uprzedniego mniemania (doksa) można dojść do prawdziwej wiedzy na temat cnoty (episteme), której efektem są definicje. Człowiek cnotliwy może działać dobrze, gdyż wie, czym jest cnota. A jeśli wie, to działa cnotliwie. O definicji cnoty nie mówią nam poszczególne rzeczy, gdyż one należą do świata zmysłowego. Przedmiotów definicji należy szukać poza światem zmysłowym, czyli w niezmiennym, niewidzialnym świecie idei. Nie są one widziane zmysłami, ale można je postrzegać duchowym okiem. Platon posługiwał się tu dwoma wyrazami: idein - gatunek tego, co się widzi albo eidein – tzn. widzieć. Byty ze świata ponadzmysłowego nazywa ideai - ideami.

Comments are closed.